Апісанне Беларусі ў гады Паўночнай вайны ў падарожным дзённіку Даніэля Крмана

Аўтары

  • Станіслава Мойшава Універсітэт імя А. Я. Каменскага, вул. Гондава, 2, 81499, г. Браціслава, Славакія

Ключавыя словы:

Паўночная вайна, Беларусь, XVIII ст., Рэч Паспалітая, падарожны дзённік

Анатацыя

Падарожны дзённік (ітынерарый) пратэстанцкага святара Даніэля Крмана ўяўляе сабой унікальны помнік літаратуры, які ўтрымлівае звесткі пра Паўночную вайну, шведскі паход 1708–1709 гг. і паражэнне шведаў у Палтаўскай бітве. Каштоўнасць гэтай крыніцы заключаецца ў наяўнасці ў ёй масіву інфармацыі сацыялагічнага, этнаграфічнага і палітычнага характару, якая тычыцца гісторыі Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы пачатку XVIII ст. Даніэль Крман, які быў накіраваны да двара шведскага караля Карла XII у якасці пасла верхневенгерскіх (славацкіх) пратэстанцкіх саслоўяў, зафіксаваў у сваіх запісах значную колькасць фактаў, што яго ўразілі. Мэта даследавання – разгледзець, як у тэксце падарожнага дзённіка Даніэля Крмана паказаны насельніцтва, рэлігія, тапаніміка, архітэктура Беларусі, а таксама некаторыя асаблівасці гэтых зямель, характэрныя для пачатку XVIII ст.

Біяграфія аўтара

  • Станіслава Мойшава, Універсітэт імя А. Я. Каменскага, вул. Гондава, 2, 81499, г. Браціслава, Славакія

    кандыдат філалагічных навук; выкладчык кафедры раманскіх моў філасофскага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Píšová P. Obrazy Podunajska v cestopisnej reflexii grófa N. M. V. du Parc Locmariu. Mladá veda. 2022;5:29–42.
  2. Minárik J. Väznenie, vyslobodenie a putovanie Jána Simonidesa a jeho druha Tobiáša Masníka. Bratislava: Tatran; 1981. 222 s.
  3. Moyšová S. Slovenský cestopis v 17. storočí: monomýtus v malom. In: Mihet M, editor. New encounters: literary, cultural and historical studies. Bratislava: Univerzita Komenského v Bratislave; 2023. p. 285–297.
  4. Kowalská E. Daniel Krman ml., exulanti a pietisti: reflexia, akceptácia a odmietnutie pietizmu [Internet; citované 20 februára 2024 r.]. Dostupné na: https://www.academia.edu/7115232/Daniel_Krman_ml_exulanti_a_pietisti_reflexia_akcept%C3%A1cia_a_odmietnutie_pietizmu.
  5. Brtáňová E, Vráblová T. Cestopisná a memoárová literatúra 16.–18. storočia. Bratislava: Kalligram; 2010. 650 s.
  6. Macho P. Daniel Krman ako symbol prieniku lokálnej, konfesionálnej a národnej identity (na príklade Myjavy). Slovenská literatúra. 2017;1:43–61.
  7. Minárik J. Baroková cestopisná próza. Studia Academica Slovaca. 1973;2:149–153.
  8. Minárik J. Poznámky o Krmanovej ceste a cestovnom denníku. V: Krman D ml. Cestovný denník z rokov 1708–1709. Bratislava: Slovenská akadémia vied; 1969. s. 777–822.
  9. Zmeták I. Daniel Krman a jeho cesty. Klio, Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym. 2016;2:47–60. DOI: 10.12775/KLIO.2016.014.
  10. Brtáň R. Krman redivivus. Slovenská literatúra. 1971;4:406–412.
  11. Minárik J. Baroková literatúra, svetová, česká, slovenská. Bratislava: Slovenské pedagogické nakladateľstvo; 1984. 389 s.
  12. Krman D ml. Itinerarium. Cestovný denník. Bratislava: Vydavateľstvo Spolku slovenských spisovateľov; 2008. 197 s.
  13. Káša P. Obraz Poľska a Poliakov v cestopise Daniela Krmana ml. Itinerarium. Kontakty. 2022;19:24–37.
  14. Krman D ml. Itinerarium (Cestovný denník z rokov 1708–1709). Bratislava: Vydavateľstvo slovenskej akadémie vied; 1969. 975 s.
  15. Pastuszek J. Negatívny obraz židovstva v slovenskej literatúre v 18. a 19. storočí. Prague: Univerzita Karlova; 2018. 57 s.
  16. Marek M. Národnosti Uhorska. Trnava: Trnavska univerzita; 2011. 459 s.
  17. Le Foll C. The Jews of Belorussia in Western and Russian historiography. Bulletin de centre de recherche français à Jérusalem. 2022;11:64–82.
  18. Čaplovič D. Pohanské náboženstvo Slovanov – kontexty a hodnoty. Studia Archeologica Slovaca Mediaevalia. 2000–2001;3–4:99–108.
  19. Marčeková K. Mytológia smrti u Slovanov a iných etník. Acta historica Neosoliensia. 2006;9:383–386.
  20. Daniš M, Rybár L, Bachoríková P, Moyšová S. Spomienky Františka Tótha na Turkov a Tatárov. Bratislava: Vydavateľstvo Spolku slovenských spisovateľov; 2022. 456 s.

Downloads

Апублікавана

2025-08-21

Выпуск

№ 3 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Copyright (c) 2025 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Мойшава, С. 2025. Апісанне Беларусі ў гады Паўночнай вайны ў падарожным дзённіку Даніэля Крмана. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 3 (Aug. 2025), 68–75. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2025-3-68-75.