Трансфармацыя старажытнарускай спадчыны ў сферы дзяржаўнай улады і кіравання ў Вялікім Княстве Літоўскім

Аўтары

  • Сцяпан Мікалаевіч Цемушаў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

Старажытная Русь, Маскоўскае вялікае княства, Расійская дзяржава, Вялікае Княства Літоўскае, дзяржаўнае кіраванне, вярхоўная ўлада, дзяржаўныя інстытуты, традыцыя, трансфармацыя
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Артыкул падрыхтаваны пры фінансавай падтрымцы Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў у рамках навуковага праекта «Памежжа Русі і Літвы ў гістарычных трансфармацыях XI–XVI стст.» (дагавор № Г24-011).

Анатацыя

Разглядаюцца праблемы, звязаныя з трансфармацыяй старажытнарускай спадчыны ў грамадска-палітычным жыцці Вялікага Княства Літоўскага, а таксама выяўленнем адрозненняў у сацыяльнай і палітычнай сферах ВКЛ і суседніх дзяржаў, вызначэннем формаў і шляхоў запазычання элементаў, механізмаў і традыцый арганізацыі дзяржаўнага кіравання ВКЛ з Маскоўскага вялікага княства і Каралеўства Польскага. Адзначаецца, што прынцыповае значэнне мае ўказанне на вырашальную ролю менавіта старажытнарускай спадчыны ў сферы арганізацыі ўлады і кіравання ў ВКЛ, якое з часам падверглася трансфармацыі з прычыны ўплыву асаблівасцяў унутрыпалітычнай сітуацыі і знешняга ўздзеяння.

Біяграфія аўтара

  • Сцяпан Мікалаевіч Цемушаў, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    доктар гістарычных навук, прафесар; загадчык кафедры гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў гістарычнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Темушев СН. Древнерусское наследие в развитии Северо-Восточной Руси, Новгородской земли и Великого княжества Литовского (на примере налогово-даннической системы). В: Коваленя АА, редактор. Россия, Беларусь, Украина: история, современность, будущее. Сборник научных материалов. Минск: Медисонт; 2014. с. 63–71.
  2. Пашуто ВТ, Флоря БН, Хорошкевич АЛ. Древнерусское наследие и исторические судьбы восточного славянства. Москва: Наука; 1982. 264 с.
  3. Щапов ЯН. Княжеские уставы и церковь в Древней Руси. XI–XIV вв. Москва: Наука; 1972. 338 с.
  4. Горский АА. Русь. От славянского Расселения до Московского царства. Москва: Языки славянской культуры; 2004. 392 с. EDN: RCJMVX.
  5. Горский АА. Земли и волости. В: Горский АА, Кучкин ВА, Лукин ПВ, Стефанович ПС. Древняя Русь. Очерки политического и социального строя. Москва: Индрик; 2008. с. 9–32.
  6. Грушевский АС. Господарские уставы о доходах наместников-державцев. Петроград: Сенатская типография; 1916. 35 с.
  7. Доўнар-Запольскі МВ. Дзяржаўная гаспадарка Вялікага княства Літоўскага пры Ягелонах. Мінск: Беларуская навука; 2009. 758 с.
  8. Макараў МД. Ад пасада да магдэбургіі: прававое становішча насельніцтва местаў Беларускага Падзвіння ў XIV – першай палове XVII ст. Мінск: Экаперспектыва; 2008. 248 с.
  9. Гальперин Ч. Взаимоотношения Руси с Джучидским улусом. В: Миргалеев И, Хаутала Р, редакторы. Золотая Орда в мировой истории. Казань: Институт истории имени Шигабутдина Марджани; 2016. с. 196–208.
  10. Крадин НН. Монгольская империя и ее роль в мировой истории. В: Миргалеев И, Хаутала Р, редакторы. Золотая Орда в мировой истории. Казань: Институт истории имени Шигабутдина Марджани; 2016. с. 58–71.
  11. Кром ММ. Рождение государства: Московская Русь XV–XVI веков. Москва: Новое литературное обозрение; 2018. 246 с. EDN: WSJKGR.
  12. Горский АА. Русское Средневековье. Москва: Астрель; 2010. 222 с. Совместно с издательством «Олимп».
  13. Горский АА. Русские земли в XIII–XIV веках: пути политического развития. Москва: Институт Российской истории РАН; 1996. 128 с. EDN: RCGVGR.
  14. Веселовский СБ. Исследования по истории класса служилых землевладельцев. Москва: Наука; 1969. 583 с.
  15. Любавский МК. Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого литовского статута. Москва: Университетская типография; 1892. 998 с.
  16. Бычкова МЕ. Русское государство и Великое княжество Литовское с конца XV в. до 1569 г. Москва: Институт Российской истории РАН; 1996. 175 с.
  17. Малиновский И. Рада Великого княжества Литовского с связи с Боярской думой древней России. Часть 2, Рада Великого княжества Литовского. Выпуск 1. Томск: Паровая типолитография П. И. Макушина; 1904. 132 с.
  18. Гудавичюс Э. История Литвы с древнейших времен до 1569 года. Том 1. Назарова ЕЛ, редактор; Ефремова ГИ, переводчик. Москва: Фонд имени И. Д. Сытина; 2005. 686 с. Совместно с издательством «Batrus».
  19. Иванова НА, Желтова ВП. Сословное общество Российской империи (XVIII – начало XX века). Москва: Новый хронограф; 2010. 752 с.
  20. Ключевский ВО. История сословий в России. Курс, читанный в Московском университете в 1886 году. Петроград: Литературно-издательский отдел Комиссариата народного просвещения; 1918. 276 с.
  21. Леонтович ФИ. Рада великих князей литовских. Журнал Министерства народного просвещения. 1907;9:122–178.
  22. Леонтович ФИ. Рада великих князей литовских. Журнал Министерства народного просвещения. 1907;10:273–331.
  23. Ключевский ВО. Сочинения. Том 2, Курс русской истории. Часть 2. Москва: Мысль; 1987. 447 с.
  24. Эскин ЮМ. Очерки истории местничества в России XVI–XVII вв. Москва: Квадрига; 2009. 512 с. (Исторические исследования).
  25. Кобрин ВБ. Из истории местничества XVI в. Исторический архив. 1960;1:214–220. EDN: EKRKQD.
  26. Бохан Ю, Галенчанка Г, Голубеў В, Дзярновіч А, Доўнар А, Іванова Л і інш. Гісторыя Беларусі. Том 2, Беларусь у перыяд Вялікага Княства Літоўскага. Мінск: Экоперспектива; 2008. 688 с.
  27. Лаппо ИИ. Великое княжество Литовское во второй половине XVI столетия. Литовско-Русский повет и его сеймик. Юрьев: К. Маттисен; 1911. 192 с.
  28. Rachuba A. Wielkie Księstwo Litewskie w systemie parlamentarnym Rzeczypospolitej w latach 1569–1763. Warszawa: Sejmowe; 2002. 375 s.
  29. Ливанцев КЕ. Кошицкий привилей 1374 года. Вестник Ленинградского университета. Серия экономики, философии и права. 1966;23(4):128–133.
  30. Бардах Ю, Леснодорский Б, Пиетрчак М. История государства и права Польши. Москва: Юридическая литература; 1980. 560 с.
  31. Любавский МК. Литовско-русский сейм. Опыт по истории учреждения в связи с внутренним строем и внешнею жизнью государства. Москва: Университетская типография; 1900. 232 с.
  32. Polska akademja umiejetnosci i towarzystwa naukowego warszawskiego. Akta unji Polski z Litwa. 1385–1791. Krakow: Polska akademja umiejetnosci i towarzystwa naukowego warszawskiego; 1932. 633 s.
  33. Полехов СВ. Городельская уния: взгляд через шесть столетий. Исторический вестник. Литва, Русь и Польша XIII–XVI вв. 2014;7:242–253.
  34. Prochaski A. Geneza i pozwój parlamentaryzmu za pierwszych Jagiellonów. Krakow: Akademia umiejętności; 1898. 184 s.
  35. Акты, относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссией. Том 1, 1340–1506. Санкт-Петербург: Типография II Отделения собственной Е. В. П. канцелярии; 1846. 375, [51] с.
  36. Акты, относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Том 2, 1506–1544. Санкт-Петербург: Типография II Отделения собственной Е. В. П. канцелярии; 1848. 405, [39] с.
  37. Любавский МК. Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно. Санкт-Петербург: Наука; 2004. 312 с.
  38. Сагановіч ГМ. Войска Вялікага Княства Літоўскага ў XVI–XVII стст. Мінск: Навука і тэхніка; 1994. 195 с.
  39. Довнар-Запольский М. Польско-литовские унии на сеймах до 1569 года. Москва: Г. Лисснер и А. Гешель; 1897. 28 с.

Downloads

Апублікавана

2025-11-24

Выпуск

№ 4 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Гісторыя Беларусі

License

Copyright (c) 2025 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Цемушаў, С.М. 2025. Трансфармацыя старажытнарускай спадчыны ў сферы дзяржаўнай улады і кіравання ў Вялікім Княстве Літоўскім. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 4 (Nov. 2025), 5–14. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2025-4-%p.