Канцэпцыя макрагісторыі Ю. Н. Харары: вытокі папулярнасці і акадэмічны статус - Зелянкоў, Анатоль Ізотавіч; Ягела, Яна Аляксандраўна (Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя, 2022)
Беспрэцэдэнтна высокі ўзровень папулярнасці асобы Ю. Н. Харары, прафесара гістарычнага факультэта Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме, а таксама асноўных кніг яго вядомай трылогіі актуалізуе праблему інтэрпрэтацыі і тлумачэння так званага феномена харарыманіі, які стаў прыкметнай падзеяй у акадэмічнай супольнасці. Мэтай артыкула з’яўляецца гісторыка-філасофская рэканструкцыя творчай эвалюцыі Ю. Н. Харары з акцэнтам на выяўленні сэнсавызначальнага статусу яго канцэпцыі макрагісторыі. Абгрунтоўваецца ўнутраная супярэчлівасць гэтай канцэпцыі, якая ў значнай меры абумовіла дваісты характар яе ўспрымання ў масмедыя і прафесійна-акадэмічных дыскусіях. Пазначаная мэта артыкула дасягаецца праз рашэнне наступных базавых задач: экспліцыраваць найважнейшыя этапы прафесійнай сацыялізацыі Ю. Н. Харары, патлумачыць прычыны, якія абумовілі яго пераход ад праблем медыявістыкі да праблем макрагісторыі, вычленіць тэматычныя прыярытэты макрагістарычнай канцэпцыі Ю. Н. Харары, сярод якіх асаблівая ўвага надаецца трансфармацыі homo sapiens у homo deus, характарызаваць асветніцкую ролю канцэпцыі макрагісторыі Ю. Н. Харары, асабліва тую яе частку, якая звязана з папулярызацыяй сучаснай навукі і яе футуралагічнага патэнцыялу, правесці кантэкстуальны аналіз ідэі Ю. Н. Харары аб новай гуманістычнай рэвалюцыі, у працэсе якой класічныя ўяўленні аб гуманізме і лібералізме павінны саступіць месца тэхнагуманізму і рэлігіі даных. Навізна артыкула заключаецца ў тым, што ён уяўляе сабой адну з першых спроб рэалізаваць не толькі гістарычную, але і філасофска-канцэптуальную рэканструкцыю асноўных ідэй Ю. Н. Харары, выкладзеных у яго вядомай трылогіі. Пры гэтым упершыню асноўная ўвага надаецца аналізу канцэпцыі макрагісторыі ізраільскага прафесара. Гэта дазваляе дыстанцыравацца ад большасці публікацый пра вучонага, выкананых у жанры кароткіх рэцэнзій і асабліва апісальных літаратурных аглядаў. Новым аспектам пры разглядзе творчай эвалюцыі ізраільскага гісторыка з’яўляецца таксама прапанаваная інтэрпрэтацыя прычын і вытокаў значнай папулярнасці яго ідэй і асноўных публікацый. Адзначаецца, што глыбокае разуменне Ю. Н. Харары спецыфікі масавай свядомасці і асаблівасцей успрымання яго носьбітамі навукова-папулярных тэкстаў шмат у чым тлумачыць эмацыйную вобразнасць мовы, жанравую своеасаблівасць і літаратурную стылістыку асноўных кніг і публічных выступленняў прафесара.