М. М. Нікольскі і нараджэнне перыферыйнай савецкай гістарыяграфіі старажытнасці - Крых, Сяргей Барысавіч (Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя, 2017)
Вывучаецца позняя творчасць М. М. Нікольскага (1877–1959), якая разглядаецца ў цеснай сувязі з пытаннем фарміравання перыферыі ў савецкай гістарыяграфіі Старажытнага свету. Аналізуецца працэс стварэння новага калектыўнага падручніка па старажытнай гісторыі для настаўніцкіх інстытутаў (працэс працягваўся з 1947 г. да публікацыі кнігі ў 1952 г.), а таксама наступная рэакцыя на яго савецкіх гісторыкаў. Выказваецца меркаванне пра тое, што барацьба М. М. Нікольскага за асаблівую інтэрпрэтацыю ўсходняй гісторыі, як і крытыка канцэпцыі В. В. Струвэ, мела не тыя наступствы, на якія разлічваў акадэмік, але прывяла да іншага эфекту: яна спрыяла станаўленню перыферыі ў савецкай гістарыяграфіі старажытнасці.