Даследаванне мовы твораў Янкі Купалы і Якуба Коласа ў 1920 –50-я гг.

Аўтары

  • Сяргей Мікалаевіч Запрудскі Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

Янка Купала, Якуб Колас, гісторыя беларускага мовазнаўства, беларуская літаратурная мова, 1920 –50-я гг., метадалогія вывучэння мовы мастацкай літаратуры

Анатацыя

Разглядаецца працэс зараджэння лінгвістычнага купалазнаўства і коласазнаўства як самастойных напрамкаў даследавання. Адзначана, што вывучэнне мовы твораў класікаў пачалося са спроб ацаніць яе як важны складнік мовы беларусаў у цэлым і праілюстраваць гісторыю станаўлення пісьмовай формы беларускай літаратурнай мовы. Паказана, што на працягу аналізаванага перыяду пераемнасць паміж даследаваннямі рознага часу фарміравалася з вялікай цяжкасцю: у першых выказваннях літаратуразнаўцаў пасляваенных гадоў пераважалі такія тэмы, як «Янка Купала і Якуб Колас – стваральнікі беларускай літаратурнай мовы» і «Мова твораў Я. Купалы і Я. Коласа ў яе сувязях з народнай мовай»; паступова ў працах лінгвістаў мова твораў пісьменнікаў стала разумецца як класічная, важная з пункта гледжання як гісторыі беларускай мовы, так і сучаснасці. Паколькі развіццё лінгвістычных купалазнаўства і коласазнаўства адбывалася пераважна ў рамках станаўлення арыентаванай на сучасную мову нарматыўнай беларускай лінгвістыкі, вывучэнне мовы класікаў як сучаснай мела выразны прыярытэт. Сцвярджаецца, што паступова ў даследаваннях мовы твораў Янкі Купалы і Якуба Коласа засвойваліся выпрацаваныя ў рамках беларускай сінхранічнай лінгвістыкі катэгорыі і падыходы, такія як кваліфікацыя пэўных слоў   дыялектызмамі, русізмамі, паланізмамі і інш. Зроблена выснова пра тое, што прынцыповым момантам развіцця коласазнаўства і купалазнаўства ў пасляваенны час было імпліцытнае вылучэнне ў іх творчасці двух перыядаў – «пачатковага» і «асноўнага», – у рамках якіх адбывалася пэўнае здабыццё класікамі належнай кваліфікацыі (першы перыяд) і фарміраванне найбольш значных характарыстык іх мовы (другі перыяд).

Біяграфія аўтара

  • Сяргей Мікалаевіч Запрудскі, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры гісторыі беларускай мовы філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. [Writer and language] : a reader. Minsk : Vydavectva Ministjerstva vyshjejshaj, sjarjednjaj specyjalʼnaj i prafesijanalʼnaj adukacyi BSSR, 1962 (in Belarus.).
  2. Ramanovich J. M. [Bibliography concerning research on the language of Kupala and Kolas]. Belarus. lingvistyka. 1983. Issue 22. P. 95–104 (in Belarus.).
  3. Sakun L. M. [History of Belarusian linguistics]. Minsk : Universitjeckae, 1995 (in Belarus.).
  4. Prygodzich A., Prygodzich M. [Lingustic Kupala studies]. In: Mova – litaratura – kultura [Language – Literature – Culture] : VII Int. sci. conf. dedic. to the 130th anniv. of J. Kupala and J. Kolas (Minsk, 27–28 Sept., 2012). Minsk, 2012. P. 198–202 (in Belarus.).
  5. Karski E. F. [Belarusians] : in 3 vol. Minsk : BelEn, 2007. Vol. 3. Part 2 (in Russ.).
  6. [Lastouski V.] [Review]. In: Kryvič. 1923. No. 4. P. 60 – 64. Rev. of T. Hushcha [In Palessie wilderness]. Vilnia, 1923 (in Belarus.).
  7. Bajkou M., Nekrashjevich M. [Belarusian-Russian dictionary]. Minsk : Dzjarzhawnae vydavectva Belarusi, 1926 (in Belarus., in Russ.).
  8. Kryvich M. [Our Prose in 1926]. In: Polymia. 1927. No. 4. P. 202–211 (in Belarus.).
  9. Buzuk P. [Language and orthography of Jakub Kolas]. In: Jakub Kolas u litaraturnaj krytycy [Jakub Kolas in literary criticism]. Minsk, 1926. P. 132–149 (in Belarus.).
  10. Cviatkou L. [Janka Kupala as a translator]. In: Janka Kupala w litaraturnaj krytycy [Janka Kupala in literary criticism]. Minsk, 1928. P. 224 –259 (in Belarus.).
  11. Zaprudski S. М. [Language editing in Belarus in 1920s as social practice and linguistic reflection]. Vesnik BDU. Ser. 4, Filalogija. Zhurnalistyka. Pedagogika. 2015. No. 3. P. 29–35 (in Belarus.).
  12. Dvarchanin I. [Reader of new Belarusian literature (from 1905)]. Vilnia : Belaruskae vydaveckae tavarystva, 1927 (in Belarus.).
  13. Bazylenka А. [Language in Jakub Kolas’ early works]. In: Gistoryja belaruskaga movaznawstva 1918–1941 [History of Belarusian linguistics in 1918–1941] : read. for stud. of philol. fac. : in 2 parts. Minsk, 2008. Part 2. P. 31– 43 (in Belarus.).
  14. Kolas J. [Language of M. Lynkou based on his novel ‘On Red Farm Fields’]. In: [Collection of works] : in 20 vol. Minsk, 2012. Vol. 17 : [Journalism. Archives. Essays. Literary criticism]. P. 346–353 (in Belarus.).
  15. Chorny K. [Janka Kupala]. In: [Collection of works] : in 8 vol. Minsk, 1975. Vol. 8 : [Journalism of 1923–1944. Diary. Cronicle of life and works]. P. 485– 495 (in Belarus.).
  16. Glebka P. [On the language of Janka Kupala]. In: Litaratura i mastactva. 1946. 10 Aug. (in Belarus.).
  17. Matveenka I. K. [Development of Belarusian literary language during 30 years of BSSR]. Saveckaja shkola. 1948. No. 6. P. 37–51 (in Belarus.).
  18. Krapiva K. [Harmful confusion in language issues]. In: [Collection of works] : in 5 vol. Minsk, 1976. Vol. 5 : [Essays, articles, translations]. P. 133–140 (in Belarus.).
  19. Mozolʼkov Е. [Janka Kupala. Life and works]. Мoscow : Sovetskii pisatelʼ, 1949 (in Russ.).
  20. Kolas J. [Develop and enrich Belarusian literary language]. In: [Collection of works] : in 20 vol. Minsk, 2012. Vol. 17 : [Journalism. Archives. Essays. Literary Criticism]. P. 561–565 (in Belarus.).
  21. Krapiva K. [On some aspects of Belarusian language]. In: [Collection of works] : in 5 vol. Minsk, 1976. Vol. 5 : [Essays, articles, translations]. P. 150 –169 (in Belarus.).
  22. Krapiva K. K. [Stalin’s teaching about language and Belarusian linguistics]. In: Vestnik Akad. nauk SSSR. 1951. No. 6. P. 13–20 (in Russ.).
  23. Sudnik M. R. [Most important goals of Belarusian Soviet linguistics]. Pracy Instytuta movaznawstva Akadjemii navuk BSSR. 1954. Issue 2. P. 5–24 (in Belarus.).
  24. Zhyrkevich M. I. [On some style features of syntax in J. Kolas short novel «Swamp»]. In: Uchen. zap. BGU (Yubileinyi vypusk). 1951. P. 165–176 (in Belarus.).
  25. Pshyrkow J. S. [Jakub Kolas. Life and works]. Minsk : Vydavectva Akadjemii navuk BSSR, 1951 (in Belarus.).
  26. Ivashyn V. V. [Janka Kupala. Works during 1905–1907 revolution]. Minsk : Vydavectva Akadjemii navuk BSSR, 1953 (in Belarus.).
  27. Semjanovich A. A. [Prose of Jakub Kolas (pre-October period)]. Minsk : Vydavectva Akadjemii navuk BSSR, 1953 (in Belarus.).
  28. Kuchar A. [Literary criticism]. Minsk : Dzjarzhawnae vydavectva BSSR, 1953 (in Belarus.).
  29. Mozolʼkov E. [Development of Belarusian literary language and works of Jakub Kolas]. Druzhba narodov. 1952. No. 3. P. 267–276 (in Russ.).
  30. Bazylenka A. M. [Role of Jakub Kolas in development of Belarusian literary language]. In: Viesci Akadjemii navuk BSSR. 1952. No. 6. P. 27–36 (in Belarus.).
  31. Efimov A. I. [Some aspects of Russian literary language development in XIX – early XX century]. In: Vopr. yazykozn. 1953. No. 4. P. 22– 42 (in Russ.).
  32. Barstok M. [Jakub Kolas and problems of Belarusian literary language]. Polymja. Minsk, 1954. No. 3. P. 131–143 (in Belarus.).
  33. Zhyrkevich M. I. [On national spirit in J. Kupala’s language in poem «Above river Aresa»]. Uchen. zap. BGU. 1954. Issue 18. Ser. filol. P. 135–147 (in Belarus.).
  34. Zhyrkevich M. I. [On the language of J. Kupala’s comedy «Paulinka»]. In: Dasledavanni pa belaruskaj i ruskaj movah [Research works on Belarusian and Russian languages]. Minsk, 1958. P. 69 – 80 (in Belarus.).
  35. Nalivajka A. M. [Style and language of Jakub Kolas’ short novel «Swamp»]. Polymja. 1956. No. 4. P. 143–151 (in Belarus.).
  36. Nalivajka A. M. [Speech figures in Jakub Kolas’ short novel «Swamp»]. Uchen. zap. Minsk. gos. ped. inst. 1956. Issue VI. P. 73–88 (in Belarus.).
  37. Kazlova O. V. [On some style and language features in J. Kolas’ Polesian short novels]. In: Uchen. zap. BGU. 1956. Issue 27. Ser. filol. P. 89–112 (in Belarus.).
  38. Aleksandrovich S. [Artists’s high standards]. Litaratura i mastactva. 1956. 21 Jan. (in Belarus.).
  39. Pshyrkou J. S. [Jakub Kolas’ short novel «In the circle of life»]. In: Belaruskaja litaratura: dasledavanni i publikacyi [Belarusian literature. Research works and articles]. 1958. Vol. 1. P. 116 –130 (in Belarus.).
  40. Zhurawljow V. P. [Linguistic features of characters in trilogy «At the crossroads»]. In: Vjaliki pjasnjar belaruskaga naroda [Great voice of Belarusian people] : collect. of works. Minsk, 1959. P. 229–245 (in Belarus.).
  41. Pshyrkou J. S. [Jakub Kolas’ trilogy «At the crossroads»]. Minsk : Vydavectva Akadjemii navuk BSSR, 1956 (in Belarus.).
  42. Nalivajka A. M. [Jakub Kolas’ short novel «Swamp»]. Minsk : Dzjarzhawnae vydavectva BSSR, 1959 (in Belarus.).
  43. Jarosh M. G. [Drama works of Janka Kupala]. Minsk : Vydavectva Akadjemii navuk BSSR, 1959 (in Belarus.).

Downloads

Апублікавана

2019-02-27

Выпуск

№ 3 (2017): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Да 135-годдзя з дня нараджэння Янкі Купалы і Якуба Коласа

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Запрудскі, С.М. 2019. Даследаванне мовы твораў Янкі Купалы і Якуба Коласа ў 1920 –50-я гг. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Feb. 2019), 5–18.