Нязгода ў кантэксце эфектыўнай камунікацыі (на матэрыяле беларускіх драматургічных твораў)
Ключавыя словы:
адрасант, адрасат, кааперацыя, камунікатыўны канфлікт, маўленчыя акты нязгоды, нязгода, прынцыпы камунікацыі, сінтаксічна нячленныя выказванні, эфектыўная камунікацыяАнатацыя
Разглядаецца такі від маўленчых актаў, як нязгода з суразмоўцам, рэалізаваная ў розных формах выражэння негатыўнай рэакцыі (адмова, негатыўная ацэнка, неадабрэнне, асуджэнне і інш.) у рэчышчы эфектыўнай камунікацыі, прынцыпаў узаемадзеяння (Г. П. Грайс, Р. Лакоф, Дж. Ліч, І. А. Сцернін, І. П. Тарасава і інш.), а таксама кааператыўных і канфліктных зносін. Асветлена пытанне аб месцы канфлікту ў камунікацыі: тэарэтычна ён пярэчыць сацыяльна правільным і дарэчным паводзінам, часта звязваецца з камунікатыўнымі няўдачамі і завяршэннем камунікацыі, на практыцы ж высвятляецца, што негатыўная рэакцыя не заўсёды выклікае канфлікт, а канфлікт не заўсёды завяршае камунікацыю. Апісаны фактары, якія абумоўліваюць нейтральную рэакцыю адрасанта на нязгоду, выражаную сінтаксічна нячленнымі выказваннямі ў беларускім дыялогу. Прааналізаваны ўрыўкі з драматургічных тэкстаў, якія ўяўляюць сабой трохрэплікавыя дыялогі: пытанне (просьба, пабуджэнне) – негатыўная рэакцыя – нейтральная (станоўчая) рэакцыя на нязгоду. Выяўлены абставіны рознага тыпу, што абумоўліваюць такую рэакцыю: усведамленне адрасантам няправільнасці сваіх камунікатыўных паводзін, вышэйшы статус адрасата, розная значнасць прадмета гаворкі для суразмоўцаў, жартаўлівы, няўпэўнены тон нязгоды і інш. Зроблены высновы пра тое, што ў беларускім дыялогу негатыўная рэакцыя не заўсёды выклікае адмоўныя эмоцыі ў суразмоўцы, яна з’яўляецца натуральнай і звыклай часткай зносін, а часам нават стымулюе камунікацыю.
Бібліяграфічныя спасылкі
- Sternin I. A. [Introduction to speech influence]. Voronezh : Publishing house of the Voronezh State University, 2001 (in Russ.).
- Grice G. P. [Logic and speech communication]. In: Novoe v zarubezhnoi lingvistike [New in foreign linguistics]. Moscow, 1985. Issue 16. P. 217–238 (in Russ.).
- Tarasova I. P. [Speech communication, interpreted with humor, but seriously]. Moscow : Vysshaya shkola, 1992 (in Russ.).
- Issers O. S. [Communicative strategies and tactics of russian speech]. Moscow : URSS : LKI, 2008 (in Russ.).
- Lakoff R. The logic of politeness, or minding your P’s and Q’s. In: Papers from the Ninth Regional Meeting of the Chicago Linguistic Society (Chicago, 13–15 April, 1973). Chicago, 1973. P. 292–305.
- Leech G. N. Principles of pragmatics. London : Longman, 1983.
- Wierzbicka A. [Cultural conditionality of categories «Directness» vs. «Indirectness»]. In: Pryamaya i nepryamaya kommunikatsiya [Direct and indirect communication] : collect. of sci. articles. Saratov, 2003. P. 136 –159 (in Russ.).
- Bahtin M. M. [From the archive notes to the work «The problems of speech genres»]. In: [Collected works]. Moscow, 1997. Vol. 5. P. 207–286 (in Russ.).
- Kosova I. O. [Pragmatic categories of cooperation and conflict in speech communication]. Sci. J. Volgograd State Univ. Ser. 2, Linguistics. 2006. No. 5. P. 138–141 (in Russ.).
Downloads
Апублікавана
Выпуск
Раздзел
License
Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:
- Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
- Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
- Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).
