Концептуальная система теории аргументации: проблемы формирования

Татьяна Николаевна Савчук

Аўтары

Таццяна Мікалаеўна Саўчук Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Рэспубліка Беларусь

Ключавыя словы:

теория аргументации, концептуальная система, терминологический аппарат, концептуально-терминологическая вариантность

Анатацыя

На падставе крытычнага аналізу прадстаўленых у навуковай літаратуры падыходаў выяўляюцца праблемныя моманты фарміравання паняційнага апарату тэорыі аргументацыі. Паказана, што адна з галоўных праблем у дадзеным працэсе заключаецца ў тым, што наяўная ў тэорыі аргументацыі канцэптуальна-тэрміналагічная варыянтнасць належыць не толькі да перыферыйных, але і да ядзерных катэгорый гэтай галіны ведаў. У якасці магчымых прычын такой сітуацыі называюцца фактары інтра- і экстралінгвістычнага характару. Адзначана, што для рускамоўнага навуковага дыскурсу да такіх прычын, у прыватнасці, адносяцца некрытычнае ўспрыманне інфармацыі, перайманне тэрміналогіі больш аўтарытэтных калег, цяжкасці перакладу арыгінальнай (англійскай) тэрміналогіі на рускую мову, адрозненні ў разуменні прыроды паняццяў, якія канцэптуалізуюцца, індывідуальна-аўтарская словатворчасць. Прыводзяцца прыклады супярэчлівай інтэрпрэтацыі ключавых паняццяў тэорыі аргументацыі ў навуковых працах. Зроблена выснова пра дваістасць прыроды тэрміналагічнай варыянтнасці: з аднаго боку, яна адлюстроўвае праблемы намінацыі, з другога – праблемы канцэптуалізацыі. Абгрунтоўваецца палажэнне аб тым, што ўсялякая даследчыцкая тэрмінасістэма, з'яўляючыся ў значнай меры ўмоўнай канструкцыяй, павінна будавацца з улікам існуючых навуковых і моўных традыцый. Выказваецца ўпэўненасць у неабходнасці кансалідацыі намаганняў вучоных па фарміраванні адзінай канцэптуальна-тэрміналагічнай сістэмы тэорыі аргументацыі, што будзе спрыяць якаснай рэпрэзентацыі і адэкватнай ацэнцы навуковых вынікаў.

Біяграфія аўтара

Таццяна Мікалаеўна Саўчук, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Рэспубліка Беларусь

кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта.

Бібліяграфічныя спасылкі

Alekseev А. P. Argumentatsiya. Poznanie. Obshchenie [Argumentation. Cognition. Communication]. Moscow, 1991 (in Russ.).
Vazhneishie kontseptsii teorii argumentatsii [Crucial concepts in argumentation theory]. Saint Petersburg, 2006 (in Russ.).
Gerasimova I. A., Novoselov M. M. Iskusstvo ubezhdeniya v traditsiyakh logicheskoi nauki [The art of persuasion in the tradition of logical science]. In: Mysl’ i iskusstvo argumentatsii. Мoscow, 2003. P. 9–42 (in Russ.).
Zaitsev D. V. Teoriya i praktika argumentatsii [Theory and practice of argumentation]. Мoscow, 2013 (in Russ.).
Ivin A. A. Osnovy teorii argumentatsii [Fundamentals of the Argumentation theory]. Мoscow, 1997 (in Russ.).
Svintsov V. I. K voprosu o sootnoshenii ponyatii «argumentatsiya», «dokazatel’stvo», «obosnovanie» [To the question of the relationship between the concepts of «reasoning», «argument», «justification»]. In: Filosofskie problemy argumentatsii. Yerevan, 1986. P. 165–172 (in Russ.).
Brutyan G. A. Ocherk teorii argumentatsii [Outline of the argumentation theory]. Yerevan, 1992 (in Russ.).
Blair J. A. Argumentation as Rational Persuasion. Argumentation. 2012. Vol. 26, No 1. P. 71–78.
Vasiliev L. G. Argumentativno-lingvisticheskie printsipy ponimaniya teoreticheskogo teksta [Argumentative and linguistic principles of the theoretical text understanding]. Teoriya kommunikatsii i prikladnaya kommunikatsiya. Vestnik Rossiiskoi kommunikativnoi assotsiatsii : sb. nauchn. tr. Rostov-on-Don, 2002. Issue 1. P. 16 –23 (in Russ.).
Yaskevitch Y. S. Argumentatsiya v nauke [Argumentation in science]. Minsk, 1992 (in Russ.).
Chueshov V. I. Osnovy sovremennoi logiki [Fundamentals of modern logic]. Minsk, 2003 (in Russ.).
Sorokina S. G. Ispol’zovanie rekurrentnosti kak sredstva argumentatsii pri postroenii tekstov nauchnogo soderzhaniya [Using recurrence as a mean of argumentation in the construction of the the texts of scientific content] : dissertatsiya... kandidata filos. nauk : 10.02.19. Moscow, 2016 (in Russ.).
Vasiliev L. G. Aspekty argumentatsii [Aspects of argumentation]. Tver, 1992 (in Russ.).
Oganesyan S. G. Argumentatsiya, ee predmetnaya oblast’ i vozmozhnosti [Argumentation, its subject area and possibilities] : avtoreferat dissertatsii... doktora filol. nauk : 09.00.01. Yerevan, 1997 (in Russ.).
Chueshov V. I. O sovremennykh gorizontakh ponimaniya argumentatsii, ili k voprosu o prirode filosofskoi argumentatsii [About modern horizons of understanding the argumentation, or to the question of the nature of the philosophical argumentation]. In: Logika i razvitie nauchnogo znaniya. Saint Petersburg, 1992. P. 152–165 (in Russ.).
Chueshov V. I. Teoretiko-istoricheskie osnovaniya argumentologii : avtoreferat dissertatsii... doktora filos. nauk : 09.00.01. Saint Petersburg, 1993 (in Russ.).
Proturenko V. I., Vorozhbitova A. A. Sovetskaya argumentativnaya model’ v peredovykh stat’yakh gazety «Pravda» perioda Velikoi Otechestvennoi voiny [Soviet argumentative model in the lead articles of the newspaper «Pravda» during World War II]. Sochi, 2012 (in Russ.).
Gladko M. A. Yazykovye sredstva argumentirovaniya v yuridicheskoi kommunikatsii [Language means of argumentation in legal communication] : dissertatsiya... kandidata filos. nauk : 10.02.19. Minsk, 2009 (in Russ.).