Вывучэнне паланізмаў у беларускім мовазнаўстве і стаўленне да іх (ХІХ ст. – 1930-я гг.)

Аўтары

  • Марына Іосіфаўна Свістунова Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

заимствованная лексика, полонизмы, направления изучения полонизмов, отношение к полонизмам, влияние польского языка, полонизация, белорусский литературный язык, белорусское языкознание ХІХ в., 1920–30-х гг., языковой пуризм
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Статья написана в рамках выполнения задания 4.1.01.1 «Инновационные и традиционные процессы в становлении и развитии лексического состава белорусского языка» подпрограммы «Белорусский язык и литература» государственной программы научных исследований «Экономика и гуманитарное развитие белорусского общества».

Анатацыя

Разглядаюцца паланізмы як аб’ект вывучэння ў беларускім мовазнаўстве ХІХ ст. – 1930-х гг. Адзначана, што ў якасці мовазнаўчых крыніц ХІХ ст. выступілі працы К. Калайдовіча, Я. Чачота, Ф. Галатузава, І. Насовіча, Я. Карскага. Прыведзены ацэнкі выкарыстання паланізмаў у гэты перыяд, дадзеныя М. Г. Булахавым і Л. М. Шакуном. За аснову назіранняў за стаўленнем да паланізмаў у 1920 –30-х гг. былі ўзяты артыкулы М. Байкова, І. Ваўка-Левановіча, В. Ластоўскага, Я. Лёсіка, С. Некрашэвіча, Л. Цвяткова. Выяўлена, што адзіны спецыяльны артыкул гэтага часу – «Польскі элемент у беларускай мове» Л. Цвяткова – застаўся ў рукапісе і ў сучаснасці невядомы. Разгледжаны ацэнкі стаўлення да паланізмаў у гэты перыяд пераважна на прыкладзе даследаванняў А. Я. Баханькова, М. Г. Булахава, І. К. Германовіча, Л. М. Шакуна.

Біяграфія аўтара

  • Марына Іосіфаўна Свістунова, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры гісторыі беларускай мовы філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. [From K. Kalaidovich «Of Belarusian dialect»]. In: Pryhodzich M. (compil.). Belaruskae movaznawstva. Minsk, 2006. P. 7–13 (in Belarus.).
  2. Zaprudski S. [The names of Belarusian language in the works of researchers of the XIX century]. In: Prihodzich M. R. (ed.). Belaruskaja mova i movaznawstva: XIX stagoddze. Minsk, 2013. P. 81–111 (in Belarus.).
  3. Chachot J. [Chosen works]. Minsk, 1996 (in Belarus.).
  4. [From F. Galatuzov. «Notes on the Belarusian dialects»]. In: Prihodzich M. R. (compil.). Belaruskae movaznawstva. Minsk, 2006. P. 18–48 (in Belarus.).
  5. Mihnevich A. J. (ed.). [Belarusian language] : encyclopaedia. Minsk, 1994 (in Belarus.).
  6. Gaponenka I. A. [Lexis of Belarusian literary language from the XIX century to the beginning of XX century: peculiarities of formation and development]. Minsk, 2012 (in Belarus.).
  7. [Historical lexicology of Belarusian language]. Minsk, 1970 (in Belarus.).
  8. Karski E. F. [Belarusians] : in 3 vol. Minsk, 2006. Vol. 1 : [Introduction to the study of language and folk literature] (in Russ.).
  9. Karski E. F. [Belarusians] : in 3 vol. Minsk, 2006. Vol. 2, part 1 : [The language of Belarusian folk] (in Russ.).
  10. Unuchak A. [Russian national policy in the territory of former GDL: «Polish Issue and Belarusian Idea during 1863–1914»]. Belaruska-pol’skija mownyja, litaraturnyja, gistarychnyja i kul’turnyja suvjazi : dedic. to profr. E. Smulkova. Minsk, 2016. P. 298–317 (in Belarus.).
  11. Juravski A. I., Kramko I. I. [The nature of foreign relations between Belarusian literary language and other slavic languages at the beginning of its formation]. Minsk, 1973 (in Belarus.).
  12. Bulahau M. H. [The development of Belarusian literary language in the XIX and XX centuries in the relations with other languages]. Minsk, 1958 (in Belarus.).
  13. Shakun L. M. [The history of Belarusian literary language]. Minsk, 1984 (in Belarus.).
  14. Wouk-Levanovich J. J. [The language of Francysk Skaryna’s editions]. In: Chatyrohtatlec’ce belaruskaga druku. 1525–1925. Minsk, 1926. P. 262–283 (in Belarus.).
  15. [Etymological dictionary of the Belarusian language]. Minsk, 1978–2008 (in Belarus.).
  16. Vouk-Levanovich J. V. [Once more on «lyashski» features in the Belarusian phonetics]. In: Belaruskaja lingvistyka. Minsk, 1973. Issue 3. P. 15–17 (in Belarus.).
  17. Lastouski V. [At hand Russian-Kryuvski (Belarusian) dictionary]. Minsk, 1990 (in Belarus.).
  18. Liosik J. [Some important moments of Belarusian literary language]. Polymia. 1924. No. 2. P. 192–205 (in Belarus.).
  19. Nekrashevich S. [On the issue of formatting the dictionary of living Belarusian language]. Polymia. 1925. No. 5. P 164–186 (in Belarus.).
  20. Bajkou M. [On the issue of the foreign words in our language]. Polymia. 1927. No. 4. P. 150 –168 (in Belarus.).
  21. Dubouka U. [On our literary language]. Uzvyshsha. 1927. No. 2. P. 167 –181 (in Belarus.).
  22. [Belarusian scientific terminology] : in 4 vol. 2010. Vol. 1 (in Belarus.).
  23. [Proceedings of the academic conferences dedicated to the reform of the Belarusian orthography and alphabet] (Minsk, 14–21 Novemb., 1926). Minsk, 1927 (in Belarus.).
  24. Cviatkou L. [Some features of other Slavic phonetics in Belarusian lexical material]. Zapiski addzelu gumanitarnyh navuk. Pracy kljasy filjoljogii. Minsk, 1928. Vol. 1, issue 2. P. 45 –85 (in Belarus.).
  25. Platonov R. P. [Before sharp curve: trends in political and cultural life of Belarus (1925 –1928): the reflection of time in archival documents]. Minsk, 2001 (in Russ.).
  26. Marakou L. [Repressed literary men, scientists, educators, social i cultural figures of Belarus for 1794 –1991] : encyclopedia : in 3 vol. Minsk, 2005. Vol. 2. URL: http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary.html (date of access: 18.04.2017) (in Belarus.).
  27. Bobrovich L., Shpilevsky I., Bondarenka V., et al. [«Science» in the service of national democratic counterrevolution]. Minsk, 1931. Vol. 1, part 2 : Linguistics (in Belarus.).
  28. Kramko I. I., Jurevich A. K., Janovich A. I. [History of Belarusian literary language] : in 2 vol. Minsk, 1968. Vol. 2 (in Belarus.).
  29. Germanovich I. K. [Polonisms in the Belarusian literary language from 20s to early 30s of XX century]. Vesci Akadjemii navuk BSSR. Seryja gramadskih navuk. 1961. No. 2. P. 86 –97 (in Belarus.).
  30. Bahankou A. J. [Vocabulary development of the Belarusian literary language during the Soviet period]. Minsk, 1982 (in Belarus.).
  31. Zaprudski S. M. [Belarusian Linguistics and the Development of the Belarusian Literary Language: 1920 –1930s]. Minsk, 2013 (in Belarus.).
  32. [Explanatory dictionary of the Belarusian literary language]. Minsk, 2016 (in Belarus.).

Downloads

Апублікавана

2019-02-27

Выпуск

№ 2 (2017): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Свістунова, М.І. 2019. Вывучэнне паланізмаў у беларускім мовазнаўстве і стаўленне да іх (ХІХ ст. – 1930-я гг.). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Feb. 2019), 39–49.