Тоеснасць і асобнасць лексічнага значэння (на прыкладзе семантыкі англійскай лексемы tail ‘хвост’)

Аўтары

  • Віталь Віктаравіч Тур Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь https://orcid.org/0000-0002-9280-9821

Ключавыя словы:

лексічнае значэнне, тоеснасць лексічнага значэння, межы значэння слова, схематызацыя значэння, палісемія, монасемія

Анатацыя

Абгрунтоўваюцца прычыны неадназначнасці меж лексічнага значэння на базе корпуснага аналізу семантыкі шматзначнага слова tail ‘хвост’ у сучаснай англійскай мове. На падставе даных пра частотнасць лексічных адзінак, якія спалучаюцца са словам tail, робіцца выснова пра замацаванне ў яго семантыцы значэнняў розных узроўняў схематызацыі. Звяртаецца ўвага на тое, што значэнні могуць быць звязаны адносінамі ўключэння: адны і тыя ж сэнсы ў семантыцы слова могуць выступаць у якасці асобных значэнняў і пры гэтым з’яўляцца варыянтамі адзінага, больш абагульненага значэння. Раскрываюцца заканамернасці схематызацыі значэнняў слова tail, у адпаведнасці з якімі па меры абагульнення катэгарыяльных прыкмет павялічваецца рэлевантнасць некатэгарыяльных: прыкметы месцазнаходжання (размяшчэнне ззаду), прасторавай (працягласць у прасторы), перцэптыўнай (форма), партытыўнай (частка ад цэлага) прыкмет, выбар якіх вызначае агульны напрамак абстрагавання семантыкі слова. На аснове атрыманых назіранняў робіцца выснова пра рухомасць меж паміж лексічнымі значэннямі, а таксама пра адноснасць паняццяў «полісемія» і «монасемія», якія аказваюцца функцыяй ад ступені схематызацыі актуалізаваных сэнсаў.

Біяграфія аўтара

  • Віталь Віктаравіч Тур, Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук; дактарант кафедры агульнага мовазнаўства

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Leshcheva LM. Leksicheskaya polisemiya v kognitivnom aspekte [A cognitive account of lexical polysemy] [dissertation]. Minsk: Minsk State Linguistic University; 1996. 247 p. Russian.
  2. Katz J. Semantic theory. New York: Harper and Row; 1972. 464 p.
  3. Kacnel’son SD. Soderzhanie slova, znachenie i oboznachenie [Word content, meaning and reference]. Moscow: Editorial URSS; 2011. 112 p. Russian.
  4. Paul’ G. Printsipy istorii yazyka [Principles of the history of language]. Moscow: Izdatel’stvo inostrannoi literatury; 1960. 501 p. Russian.
  5. Jakobson R. Izbrannye raboty [Selected writings]. Moscow: Progress; 1985. 460 p. Russian.
  6. Zvegincev VA. Semasiologiya [Semasyology]. Moscow: Izdatel’stvo Moskovskogo universiteta; 1957. 320 p. Russian.
  7. Kacnel’son SD. [Introductory article]. In: Paul’ G. Printsipy istorii yazyka [Principles of the history of language]. Moscow: Izdatel’stvo inostrannoi literatury; 1960. p. 5–21. Russian.
  8. Kurilovich E. Ocherki po lingvistike [Essays on linguistics]. Moscow: Izdatel’stvo inostrannoi literatury; 1962. 456 p. Russian.
  9. Potebnja AA. Iz zapisok po russkoi grammatike. Tom 2 [From notes on Russian grammar. Volume 2]. Moscow: Uchpedgiz; 1958. 540 p. Russian.
  10. Shcherba LV. Yazykovaya sistema i rechevaya deyatel’nost’ [Language system and speech activity]. Leningrad: Nauka; 1974. 427 p. Russian.
  11. Ahmanova OS. [On the issue of the word in language and speech]. In: Doklady i soobshcheniya filologicheskogo fakul’teta MGU. Vypusk 5 [Theses of reports and messages at the philology faculty of Moscow State University. Issue 5]. Moscow: Moscow State University; 1948. p. 27–32. Russian.
  12. Kilgariff A. Dictionary word sense distinctions: an enquiry into their nature. Computers and the Humanities. 1992;26:365–387. DOI: https://doi.org/10.1007/BF00136981.
  13. Langacker RW. Foundations of cognitive grammar. Volume 1. Theoretical prerequisites. California: Stanford University Press; 1987. 540 p.
  14. Taylor JR. Linguistic categorization: prototypes in linguistic theory. New York: Clarendon Press; 1995. 312 p.
  15. Tuggy D. Ambiguity, polysemy, and vagueness. Cognitive linguistics. 1993;4(3):273–290. DOI: 10.1515/cogl.1993.4.3.273.
  16. Kolobaev VK. [Wide-meaning words in language and speech]. In: Problemy kompleksnogo analiza jazyka i rechi [Problems of complex analysis of language and speech]. Leningrad: Leningrad State University; 1982. p. 54–60. Russian.
  17. Taylor JR. Polysemy’s paradoxes. Language Sciences. 2003;25:637–655. DOI: 10.10116/S0388-0001(03)00031-7.
  18. Geeraerts D. Words and other wonders: papers on lexical and semantic topics. Berlin: Mouton de Gruyter; 2006. 503 p.
  19. Beliaeva ЕP. Identity-of-unit problem (cognitive aspect). Vestnik Severnogo (Arkticheskogo) federal’nogo universiteta. Seriya: Gumanitarnye i sotsial’nye nauki. 2009;4:62–66. Russian.

Downloads

Апублікавана

2020-06-19

Выпуск

№ 2 (2020): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Тур, В.В. 2020. Тоеснасць і асобнасць лексічнага значэння (на прыкладзе семантыкі англійскай лексемы tail ‘хвост’). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Jun. 2020), 52–63.