Спосабы ўтварэння анамастычных фразеалагізмаў (на матэрыяле беларускай мовы)

Аўтары

  • Наталля Аляксандраўна Леўчанка Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Э. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

Ключавыя словы:

фразеологизм, ономастический компонент, метафорическое переосмысление, метонимическое переосмысление, гипербола, персонификация, псевдооним, перифраза, фразеологизм­-эвфемизм, эллипсис

Анатацыя

На матэрыяле беларускай мовы даследуюцца механізмы фразеаўтварэння ў сферы анамастычнай фразеалогіі. Вызначана, што найбольш прадуктыўным спосабам фразеаўтварэння з’яўляецца фразеалагічна-сінтаксічны. Паказана, што асноўнымі спосабамі актуалізацыі ўнутранай формы фразеалагізмаў выступаюць метафарычны і метанімічны пераносы. Выяўлена, што шляхам эксплікацыі ўтвараюцца выразы з псеўдаўласнымі імёнамі, пераважная большасць якіх з’яўляюцца эўфемістычнымі фразеалагізмамі. Акрэслены асноўныя разнавіднасці фразеаўтварэння ў межах унутрыфразеалагічнага спосабу. Сцвярджаецца, што анамастычныя фразеалагізмы могуць утварацца ў выніку эліпсіса прыказкі. Адзначаецца, што ўтварэнне фразеалагізмаў з кампанентам – уласным імем абумоўлена лінгвістычнымі і экстралінгвістычнымі фактарамі.

Біяграфія аўтара

  • Наталля Аляксандраўна Леўчанка, Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Э. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

    аспірантка кафедры беларускай філалогіі філалагічнага факультэта. Навуковы кіраўнік – доктар філалагічных навук, прафесар М. А. Даніловіч

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Amosova NN. [The meaning of phraseology as a special branch of linguistics]. In: Popov RN, editor. Problemy frazeologii i zadachi ee izucheniya v vysshei i srednei shkole. Doklady konferentsii [Problems of phraseology and the tasks of its study in higher and secondary schools. Conference reports]. Vologda: Severo­zapadnoe knizhnoe izdatel’stvo; 1967. p. 5–12. Russian.
  2. Koval’ VI. Obrazovanie frazeologicheskikh edinits i frazemoobrazovatel’nyi analiz [Formation of phraseological units and phraseological analysis] [dissertation abstract]. Minsk: Belarusian State University; 1982. Russian.
  3. Gvozdarev YA. Osnovy russkogo frazoobrazovaniya [Basics of Russian phraseologism formation]. Rostov­on­Don: Publishing House of Rostov University; 1974. Russian.
  4. Lepeshaw IY. Frazealogіja suchasnaj belaruskaj movy [Phraseology of the modern Belarusian language]. Mіnsk: Vyshjejshaja shkola; 1998. Belarusian.
  5. Zhukov VP, Zhukov AV. Russkaya frazeologiya [Russian phraseology]. Moscow: Vyshjejshaja shkola; 2006. Russian.
  6. Lepeshaw IY. Prablemy frazealagichnaj stylistyki i frazealagichnaj normy [Problems of phraseological stylistics and phraseological norm]. Minsk: Navuka i tjehnika; 1984. Belarusian.
  7. Zimin VI. [To the question of formation of phraseological units from free phrases]. In: Voprosy stilistiki russkogo yazyka. Trudy universiteta Druzhby narodov imeni P. Lumumby [Questions stylistics of the Russian Language. Proceedings of the Patrice Lumumba University of Peoples’ Friendship]. 1972;58(8):80–91. Russian.
  8. Lepeshaw IY. Chamu my tak gavorym [Why do we talk like that]. Hrodna: HrSU; 2003. Belarusian.
  9. Yakshuk LM. Nazownikavyja frazealagizmy w suchasnaj belaruskaj litaraturnaj move [Nouna phraseological units in the modern Belarusian literary language]. Hrodna: HrSU; 2008. Belarusian.
  10. Koval’ VI. Frazeologiya narodnoi dukhovnoi kul’tury: sostav, semantika, proiskhozhdenie [Phraseology of folk spiritual culture: composition, semantics, origin]. Minsk: NIHS; 2011. Russian.
  11. Danіlovіch MA. Slova і frazealagіzm u belaruskai move [Word and idiom in the Belarusian language]. Hrodna: JurSaPrynt; 2015. Belarusian.
  12. Moskvin VP. [Euphemisms: system connections, functions and methods of formation]. Voprosy yazykoznaniya [Topics in the study of language]. 2001;3:58–70. Russian.
  13. Arsent’eva YS. [Significative­denotative component of the meaning of phraseological units­euphemisms of the English and Russian languages]. Philology and culture. 2012;1:5–8. Russian.
  14. Mіleva ІV. Materіali do evfemіstichnogo frazeologіchnogo slovnika shіdnoslobozhans’kih і shіdnostepovih govіrok [Materials for phraseological vocabulary of euphemisms of eastern slobozhanskiy and eastern steppe dialects]. Lugansk: Alma mater; 2010. Ukrainian.
  15. Larin BA. [About euphemisms]. In: Bogorodskii BA, Meshcherskii NA, compilers. Istoriya russkogo yazyka i obshchee yazykoznanie [History of the Russian language and general linguistics]. Moscow: Prosveshchenie; 1977. Russian.
  16. Ermakova EN. Frazo- i slovoobrazovanie v sfere frazeologii [Phraseologism and word formation in phraseology] [dissertation abstract]. Tyumen: Chelyabinsk State University; 2008. Russian.
  17. Altybaev AA. [To the study of nature of phraseological contamination]. In: Trudy Samarkandskogo universiteta imeni A. Navoi. Novaya seriya. Voprosy frazeologii [Proceedings of A. Navoi Samarcand State University. New series. Quastions of the phraseology]. 1976;10:110–122. Russian.
  18. Danilovich MA. Belaruskaja dyjalektnaja frazealogija i jae leksichnaja asnova [Belarusian dialectal phraseology and its lexical base]. Grodna: HrSU; 2003. Belarusian.
  19. Mokienko VM. Slavyanskaya frazeologiya [Slavic phraseology]. 2nd edition, supplemented. Moscow: Folio­Press; 1989. Russian.
  20. Lepeshaw IY. Parjemijalogija jak asobny razdzel movaznawstva [Paremiology as a separate branch of linguistics]. Hrodna: HrSU; 2006. Belarusian.

Downloads

Апублікавана

2019-03-01

Выпуск

№ 3 (2018): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Леўчанка, Н.А. 2019. Спосабы ўтварэння анамастычных фразеалагізмаў (на матэрыяле беларускай мовы). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Mar. 2019), 120–126.