Своеасаблівасць анiмiчных сродкаў у драматургічных тэкстах тэатра абсурду Дзмітрыя Ліпскёрава

Аўтары

  • Іна Міхайлаўна Петрачкова Гомельскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт, вул. Ланге, 5, 246000, г. Гомель, Беларусь; Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь https://orcid.org/0000-0001-7200-9213

Ключавыя словы:

анiмiчная прастора, паэтанiмасфера, сема імені, антрапаэтонiм, анiмiчныя сродкі, мадыфiкат, рэмінісцэнцыя

Анатацыя

Даследуецца сістэма ўласных імёнаў у кантэксце драматургічных твораў новай хвалі. Разглядаецца ўся сукупнасць паэтонiмаў, якія функцыянуюць у п’есах папулярнага рускага драматурга канца ΧΧ ст. Дзмітрыя Міхайлавіча Ліпскёрава. Вывучаюцца анiмiчныя сродкі прапрыяльнай прасторы шасці яго п’ес перыяду 1980–90‑х гг. у парадыгматычным, прагматычным, статыстычным і семантыка-стылістычным аспектах. Выяўлены агульныя заканамернасці анамастыкону драматургіі постмадэрнізму. Паказана спецыфіка анiмiчных сродкаў, вызначаны тыпы імёнаў, анамастычныя класы, мадыфiкаты, функцыі паэтонiмаў і апісаны іх семантыка-стылістычныя асаблівасці, абумоўленыя эпохай стварэння твора і абраным Д. М. Ліпскёравым мастацкім метадам. Раскрыты канкрэтныя анамастычныя ўніверсалiі, характэрныя для творчасці драматурга постмадэрнізму. Сёння ў літаратурнай анамастыцы адсутнічаюць комплексныя даследаванні, звязаныя з вывучэннем анамастыкону сучаснай рускай драмы, якія б адлюстроўвалі асноўныя тэндэнцыі і напрамкі ў яго развіцці. Творы ж драматургіі пастаянна абнаўляюцца і папаўняюцца: уключаюць у сябе сацыяльна-культурныя ўстаноўкі пэўнага гістарычнага этапу. Зразумела, што пры выбары онiмаў для драматургічнага твора аўтар кіруецца светапогляднымі настроямі і стэрэатыпамі, якiя склалiся ў грамадстве. Праблема ліквідацыі наяўных лакун у засваенні параўнальна новых твораў пісьменнікаў у розных аспектах, у тым ліку і з пункта гледжання анамапаэтычнага аналізу, заўсёды будзе актуальная, свежая і цікавая для сучасных філалагічных навук. Паэтонiмасфера рускага тэатра постмадэрнізму, у тым ліку і п’ес Д. М. Ліпскёрава, таксама раней не вывучалася, а між тым яна займае асаблівае месца і адыгрывае важную ролю ў асэнсаванні і далейшым развіцці тэарэтычных асноў літаратурнай анамастыкі. Матэрыялы анамастычных пошукаў, адлюстраваныя ў артыкуле, знойдуць практычнае прымяненне ў навукова-даследчай і педагагічнай дзейнасці літаратуразнаўцаў і лінгвістаў.

Біяграфія аўтара

  • Іна Міхайлаўна Петрачкова, Гомельскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт, вул. Ланге, 5, 246000, г. Гомель, Беларусь; Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; загадчык кафедры рускай мовы як замежнай Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, дактарант кафедры рускай мовы філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Ljashkevich VM, Mezenka GM, Dzeravjaga GM, Semjan’kova GK, editors. Belaruskaja antrapanimija [Belarusian anthroponymy]. Viciebsk: Vitebsk State University named after P. M. Masherov; 2009. 254 p. Belarusian.
  2. Mezenkо АM. Belaruskaja anamastyka (2000–2015 gg.) [Belarusian onomastics (2000–2015)]. Viciebsk: Vitebsk State University named after P. M. Masherov; 2016. 172 p. Belarusian.
  3. Galkovskaya YuM, Derevyago AN, Semen’kova GK, Mezenko AM. Onomastika Belarusi. Antroponimiya [Onomastics of Belarus. Anthroponyms]. Minsk: National Institute for Higher Education; 2017. 397 p. Russian.
  4. Mezenko AM, Genkin VM, Derevyago AN, Semen’kova GK. Onomastika Belarusi. Toponimiya [Onomastics of Belarus. Toponyms]. Minsk: National Institute for Higher Education; 2018. 320 p. Russian.
  5. Rogalev AF. Imya i obraz: khudozhestvennaya funktsiya imen sobstvennykh v literaturnykh proizvedeniyakh i skazkakh [Name and image: the artistic function of proper names in literary works and fairy tales]. Homieĺ: Bark; 2007. 224 p. Russian.
  6. Rogalev AF. Onomastika khudozhestvennykh proizvedenii [Onomastics of works of art]. Homieĺ: F. Skorina Gomel State University; 2003. 194 p. Russian.
  7. Shur VV. Anamastychnaja leksika w belaruskaj mastackaj litaratury [Onomastic vocabulary in Belarusian fiction]. Minsk: Tjehnaprynt; 2002. 228 p. Belarusian.
  8. Shur VV. Onim u mastackim tjeksce [Onym in an artistic text]. Minsk: Belaruski knigazbor; 2006. 216 p. Belarusian.
  9. Shur VV. Ulasnae imja w mastackim tjeksce [Proper name in an artistic text]. Mazyr: Mozyr State Pedagogical University named after I. P. Shamyakin; 2010. 207 p. Belarusian.
  10. Lyеshchynskaya VA. Slova w pajezii Janki Kupaly [The word in Yanka Kupala’s poetry]. Padluzhny AI, editor. Minsk: Belaruskaja navuka; 2004. 272 p. Belarusian.
  11. Ratnikova IE. Antinomiya uzusa i vozmozhnostei yazyka v onomasticheskoi semantike [Antinomy of usus and language possibilities in onomastic semantics]. Minsk: Publishing House of the Belarusian State University; 1999. 24 p. Russian.
  12. Ratnikova IE. Imya sobstvennoe: ot kul’turnoi semantiki k yazykovoi [Proper name: from cultural semantics to linguistic]. Minsk: Publishing House of Belarusian State University; 2003. 214 p. Russian.
  13. Muratova EYu. Lingvopoetika Mariny Tsvetaevoi [Linguopoetics of Marina Tsvetaeva]. Viciebsk: Vitebsk State University named after P. M. Masherov; 2005. 96 p. Russian.
  14. Muratova EYu. Smysly slova v sisteme poeticheskogo yazyka XX veka [Meanings of the word in the system of poetic language of the 20th century]. Minsk: Belarusian State University; 2008. 207 p. Russian.
  15. Muratova EYu. Lingvosinergetika poeticheskogo teksta [Linguosynergetics of the poetic text]. Moscow: Infra-M; 2012. 218 p. Russian.
  16. But-Gusaim SF. Zhanrawtvaral’naja rolja antraponimaw u gistarychnaj proze berascejskih pis’mennikaw [The genre-forming role of anthroponyms in the historical prose of Brest writers]. Brest: Brest State A. S. Pushkin University; 2013. 111 p. Belarusian.
  17. Derevyago AN. Imya sobstvennoe v khudozhestvennom tekste [Proper name in a literary text]. Viciebsk: Publishing House of the Vitebsk State University named after P. M. Masherov; 2008. 239 p. Russian.
  18. Lipskerov DS. Shkola dlya emigrantov: p’esy [School for emigrants: plays]. Moscow: AST; 2007. 334 p. Co-published by the «Astrel». Russian.
  19. Suprun VI. Onomasticheskoe pole russkogo yazyka i ego khudozhestvenno-esteticheskii potentsial [Onomastic field of the Russian language and its artistic and aesthetic potential]. Volgograd: Peremena; 2000. 172 p. Russian.
  20. Institut yazykoznaniya AN SSSR, Podolskaya NV. Slovar’ russkoi onomasticheskoi terminologii [Dictionary of Russian onomastic terminology]. Superanskaya AV, editor. Moscow: Nauka; 1978. 200 p. Russian.
  21. Superanskaya AV. Sovremennyi slovar’ lichnykh imen: Sravnenie. Proiskhozhdenie. Napisanie [The modern dictionary of personal names: Comparison. Origin. Writing]. Moscow: Iris-press; 2005. 384 p. Russian.
  22. Kvyatkovsky AP. Poeticheskii slovar’ [Poetic Dictionary]. Zhdanov VV, editor. Moscow: Sovetskaya entsiklopediya; 1966. 376 p. Russian.
  23. Evgen’eva AP, editor. Slovar’ russkogo yazyka v chetyrekh tomakh. Tom 1. A–J [Dictionary of the Russian language in four volumes. Volume 1. A–J]. 3rd edition. Moscow: Russkii yazyk; 1985. 696 p. Russian.
  24. Petrachkova IM. [Proprietary space in one-act plays of «the theater of the absurd» by Dmitry Mikhailovich Lipskerov]. In: Krasnova NA, editor. Gumanitarnoe i sotsial’no-nauchnoe znanie: teoreticheskie issledovaniya i prakticheskie razrabotki. Sbornik nauchnykh trudov po materialam Mezhdunarodnoi nauchno-prakticheskoi konferentsii; 5 avgusta 2020 g.; Moskva, Rossiya [Humanitarian and social and scientific knowledge: theoretical research and practical development. Collection of scientific papers based on the materials of the International Scientific and Practical Conference; 2020 August 5; Moscow, Russia]. Moscow: Professional’naya nauka; 2020. p. 75–82. Russian.
  25. Kalinkin VM, compiler. Literaturnaya onomastika, ili Poetika onima [Literary onomastics, or Poetics of onyms]. Donetsk: Donetsk National University; 2002. 39 p. Russian.
  26. Vasmer von M. Russisches etymologisches worterbuch. Bd I. Heidelberg: Winter Verlag; 1953. 712 s. Russian edition: Vasmer von M. Etimologicheskii slovar’ russkogo yazyka. Tom 1. A–D. Trubachev ON, translator, Larin BA, editor. 2nd edition. Moscow: Progress; 1986. 576 p.
  27. Ozhegov SI, Shvedova NYu. Tolkovyi slovar’ russkogo yazyka: 80000 slov i frazeologicheskikh vyrazhenii. [Explanatory dictionary of the Russian language: 80,000 words and phraseological expressions]. 4th edition. Moscow: Azbukovnik; 1998. 944 p. Russian.
  28. Dal’ VI. Tolkovyi slovar’ zhivogo velikorusskogo yazyka. Tom 1. A–Z [Explanatory dictionary of the living great Russian language. Volume 1. A–Z]. Moscow: RIPOL classic; 2006. 752 p. Russian.
  29. Petrachkova IM. [Precedent names as explicators of idiomatic and paremiological meanings in postmodern plays by D. M. Lipskerov]. In: Nichiporchik EV, editor. Slavyanskaya frazeologiya i paremiologiya: traditsionnye i novatorskie resheniya problem: k 80-letiyu so dnya rozhdeniya professora V. M. Mokienko [Slavic phraseology and paremiology: traditional and innovative solutions to problems: to the 80th anniversary of the birth of professor V. M. Mokienko]. Homieĺ: Francisk Skorina Gomel State University; 2020. p. 199 –205. Russian.
  30. Petrachkova IM. [The semantic and functional potential of precedent names in the play by D. M. Lipskerov «South-West Wind»]. In: Stoma IO, editor. Aktual’nye problemy meditsiny. Sbornik nauchnykh statei Respublikanskoi nauchno-prakticheskoi konferentsii s mezhdunarodnym uchastiem, posvyashchennoi 30-letnemu yubileyu Gomel’skogo gosudarstvennogo meditsinskogo universiteta; 12–13 noyabrya 2020 g.; Gomel’, Belarus. Tom 4 [Actual problems of medicine: collection of scientific articles of the Republican scientific and practical conference with international participation, dedicated to the 30th anniversary of the Gomel State Medical University; 2020 November 12–13; Homieĺ, Belarus. Volume 4]. Homieĺ: Gomel State Medical University; 2020; p. 118–121. Russian.
  31. Yartseva VN, editor. Lingvisticheskii entsiklopedicheskii slovar’ [Linguistic encyclopedic dictionary]. Moscow: Sovetskaya entsiklopediya; 1990. 685 p. Russian.

Downloads

Апублікавана

2021-03-05

Выпуск

№ 1 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Петрачкова, І.М. 2021. Своеасаблівасць анiмiчных сродкаў у драматургічных тэкстах тэатра абсурду Дзмітрыя Ліпскёрава. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Mar. 2021), 64–76.