Диалог с Экклесиастом в поэзии Пауля Флеминга

Галина Вениаминовна Синило

Аўтары

Галіна Веніямінаўна Сініла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

немецкая поэзия барокко, творчество Пауля Флеминга, Библия, Книга Экклесиаста, диалог текстов, архетекст, аллюзия, концепт

Анатацыя

Даследуецца рэцэпцыя Кнігі Эклезіяста ў паэзіі Паўля Флемінга (1609–1640), аднаго з выдатных паэтаў нямецкага барока. Паказана, што ў творчасці Флемінга яскрава рэпрэзентаваны найважнейшыя тэмы і стылявыя прыкметы барока – перш за ўсё імкненне да даследавання парадоксаў і антыномій быцця і свядомасці, кантраставае злучэнне трагізму і геданізму, песімізму і веры ў стойкасць чалавечага духу. Важным складнікам мастацкага свету нямецкага паэта з’яўляецца яго дыялог з Бібліяй, асабліва з Кнігай Псалмоў і Кнігай Эклезіяста. Як і Эклезіяст, П. Флемінг перад тварам відавочнай бессэнсоўнасці жыцця шукае і знаходзіць яго сэнс у сумленнай працы, дружбе, каханні, у вернасці Богу і самому сабе. Пафас маральнага абавязку і веры, насуперак відавочнай абсурднасці свету, яднае біблейскага мысляра і нямецкага паэта. Даказана, што алюзii на кнiгу Эклезіяста найчасцей прысутнічаюць у тэкстах Флемінга імпліцытна і ўводзяцца знакавымі словамі-канцэптамі. Гэта найперш словы eitel і Eitelkeit, якія нясуць у сабе той жа спектр значэнняў, што і генеральны канцэпт Эклезіяста – häḇäl ‘усё, што хутка знікае’, ‘подых’, ‘тленнасць’, ‘марнасць’, ‘дарэмнасць’, ‘пустое’, ‘абсурднасць’. Як і ў Эклезіяста, найважнейшымі канцэптамі паэзіі Флемінга з’яўляюцца таксама чалавек, Бог, час, вечнасць. Сцвярджаецца, што Кніга Эклезіяста выступае адным з найбольш значных архетэкстаў паэзіі П. Флемінга – сэнса- і тэкстаспараджальным тэкстам, у дыялогу з якім ён выбудоўвае свой мастацкі свет.

Біяграфія аўтара

Галіна Веніямінаўна Сініла, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

кандыдат філалагічных навук, дацэнт; прафесар кафедры культуралогіі факультэта сацыякультурных камунікацый, дацэнт кафедры замежнай літаратуры філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

Sinilo GV. The Book of Ecclesiastes as «axial» archetext of the baroque poetry. Journal of the Belarusian State University. Philology. 2018;2:5–16. Russian.
Entner H. Paul Fleming – Ein deutscher Dichter im Dreißigjährigen Krieg. Leipzig: Philipp Reclam jun.; 1989. 592 S.
Pohl MC. Paul Fleming. Ich-Darstellung, Übersetzungen, Reisegedichte. Münster & Hamburg: Lit; 1993. 325 S.
Pietraß R, Herausgeber. «Ich bin ein schwaches Boot ans große Schiff gehangen. Die Lebensreise des Paul Fleming in seinen schönsten Gedichten». Mit Grafiken und Lesarten sächsischer Bildkünstler und Dichter. Halle (Saale): Projekte-Verlag Cornelius; 2009. 164 S.
Tarvas M, Herausgeber. Paul Fleming und das literarische Feld der Stadt Tallinn in der Frühen Neuzeit: Studien zum Sprach-, Literatur- und Kulturkontakt einer Region. Würzburg: Königshausen & Neumann; 2011. 252 S.
Arend S, Sittig C, Herausgeber. Was ein Poëte kan! Studien zum Werk von Paul Fleming (1609–1640). Berlin & Boston: De Gruyter; 2012. 477 S.
Purishev BI. Ocherki nemetskoi literatury XV–XVII vekov [Essays of German literature of the 15th–17th centuries]. Moscow: Gosudarstvennoe izdatel’stvo khudozhestvennoi literatury; 1955. 391 p. Russian.
Purishev BI. [German literature]. In: Vipper JuB, Grintser PA, Likhachiov DS, Rzhevskaya NF, Riftin BL, Robinson AN, editors. Istoriya vsemirnoi literatury. Tom 4 [History of world literature. Volume 4]. Moscow: Nauka; 1987. p. 235–265. Russian.
Pumpyanskiy LV, Alekseev MP. [Early classicism. M. Opitz and the poets of his school]. In: Purishev BI, Samarin RM, Fradkin IM, editors. Istoriya nemetskoi literatury. Tom 1 [The history of German literature. Volume 1]. Moscow: Publishing House of the Academy of Sciences of the USSR; 1962. p. 364–375. Russian.
Maidanov AG. Paul Fleming. Zhizn’ i tvorchestvo, pervyi opyt polozhitel’nogo vospriyatiya realii russkoi deistvitel’nosti v Zapadnoi Evrope [Paul Fleming. Life and creative work, the first practice of positive perception of Russian reality in Western Europe] [dissertation]. Moscow: Lomonosov Moscow State University; 1992. 207 p. Russian.
Shaulov SM. The concept of man in Paul Fleming’s lyric poetry. Baltiiskiiy filologicheskiy kur’er. 2003;3:215–230. Russian.
Shaulov SM. Petrarcism in the time of birth of German poetry: Martin Opitz and Paul Fleming. Vestnik Sankt-Peterburgskogo universiteta. Seriya 9: Filologiya, vostokovedeniye, zhurnalistika. 2007;4(part 2):82–86. Russian.
Shaulov SM. Mistitsizm poezii i poeziya mistiki: Jakob Boehme i rozhdenie nemetskoi poezii: kontseptsiya cheloveka i mira [The Mysticism of poetry and the poetry of mystic: Jakob Bohme and the birth of German poetry: the concept of man and the world]. Ufa: Bashkirian State Pedagogical University Press; 2007. 250 p. Russian.
Rakhmanina OS. Nemetskaya poeziya XVII veka: teoriya i khudozhestvennaya praktika [German poetry of the XVII century: theory and artistic practice] [dissertation]. Moscow: Lomonosov Moscow State University; 2007. 129 p. Russian.
Mikhailov AV. [Poetics of Baroque. The completion of rhetorical epoch]. In: Grintser PA, editor. Istoricheskaya poetika. Literaturnye epokhi i tipy khudozhestvennogo soznaniya [Historical poetics. Literary epochs and types of artistic awareness]. Moscow: Nasledie; 1994. p. 326–391. Russian.
Mikhailov AV. Izbrannoe. Zavershenie ritoricheskoi epokhi [Elected works. The completion of rhetorical epoch]. Saint Petersburg: Saint Petersburg University Press; 2007. 480 p. Russian.
Fleming F. Deutsche Gedichte [Internet]. Stuttgart: Lappenberg; 1865 [cited 2019 April 18]. Available from: http://www.zeno.org/Literatur/M/Fleming,+Paul/Gedichte/Deutsche+Gedichte/Poetische.
Ginsburg L, translator, editor. Nemetskaya poeziya XVII veka [German poetry of XVII century]. Moscow: Khudozhestvennaya Literatura; 1976. 208 p. Russian.
Nirk EI. Estonskaya literatura [Estonian literature]. In: Vipper JuB, Grintser PA, Likhachiov DS, Rzhevskaya NF, Riftin BL, Robinson AN, editors. Istoriya vsemirnoi literatury. Tom 4 [History of world literature. Volume 4]. Moscow: Nauka; 1987. p. 381–383. Russian.
Sinilo GV. Ekklesiast i ego retseptsiya v mirovoi kul’ture. Chast’ 1 [Ecclesiastes and its reception in world culture. Part 1]. Minsk: Belarusian State University; 2012. 220 p. Russian.
Diakonov IM, Kogan LE, Manevitsh LV, translators, editors. Vetkhii Zavet: Plach Ieremii; Ekklesiast; Pesn’ Pesnei [The Old Testament: Lamentations of Jeremiah; Ecclesiastes; Song of Songs]. Moscow: Russian State University for the Humanities; 1998. 304 p. Russian.
Die Bibel: nach der Übersetzung Martin Luther, mit Apokryphen. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft; 1999. 1291 S.
Averintsev SS. [Hebrew Literature]. In: Vipper JuB, Grintser PA, Likhachiov DS, Rzhevskaya NF, Riftin BL, Robinson AN, editors. Istoriya vsemirnoi literatury. Tom 1 [History of world literature. Volume 1]. Moscow: Nauka; 1987. p. 381–383. Russian.