Семантыка-анамасiялагiчная своеасаблівасць лексіка-фразеалагічнага поля ‘неспакой, трывога’ ў рускай, беларускай, англійскай і нямецкай мовах

Аўтары

  • Вікторыя Іванаўна Карнакова Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь https://orcid.org/0000-0003-1007-0259

Ключавыя словы:

лексема, фразема, iдыяматычнасць, матываванасць, аналітычныя мовы, сінтэтычныя мовы, паняційнае значэнне, эматыўнае значэнне

Анатацыя

Разглядаюцца анамасiялагiчныя асаблівасці семантычнага поля ‘неспакой, трывога’ ў рускай, беларускай, англійскай і нямецкай мовах. Вылучаюцца наступныя розныя паводле тыпаў матываванасці і iдыяматычнасцi класы: 1) фанетычна матываваныя неiдыяматычныя найменнi; 2) пакампанентна матываваныя неiдыяматычныя найменнi; 3) вобразна матываваныя iдыяматычныя найменнi; 4) часткова (па звязанаму кампаненту) нематываваныя і iдыяматычныя найменнi; 5) сінхронна цалкам нематываваныя высока iдыяматычныя найменнi. Назіраецца тэндэнцыя да матываванасці лексем і фразем з семантыкай ‘неспакой, трывога’. У супастаўляльным аспекце аналізуецца аб’ём анамасiялагiчных класаў як у межах лексiка-фразеалагiчных карпусоў, так і ў межах лексічных і фразеалагічных падкарпусоў. Адзначаецца адрозненне анамасiялагiчнай структуры лексічных саставаў семантычных палёў у сінтэтычных і аналітычных мовах. Фразеалагічныя склады палёў у даследуемых мовах, як і самі палі, з’яўляюцца падобнымі ў анамасiялагiчным плане. Аналізуецца карэляцыя паміж тыпамі значэнняў (паняційныя – эматыўныя) намінатыўных адзінак і іх анамасiялагiчнымi характарыстыкамі. Прасочваецца сувязь паміж намінатыўнай функцыяй моўнай адзінкі і яе анамасiялагiчным тыпам: паняційныя значэннi актуалізуюцца па большай частцы пакампанентна матываванымі неiдыяматычнымi лексемамi, эматыўная семантыка перадаецца асацыятыўна-вобразна матываванымі iдыяматычнымi намінатыўнымi адзінкамі, пераважна фраземамi.

Біяграфія аўтара

  • Вікторыя Іванаўна Карнакова, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    старшы выкладчык кафедры англійскай мовы прыродазнаўчых факультэтаў факультэта сацыякультурных камунікацый

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. de Saussure F, Bally Ch, Sechehaye A. Cours de linguistique generale. Paris: Payot; 1972. 510 p. Russian edition: de Saussure F, Bally Ch, Sechehaye A. Kurs obshchei lingvistiki. Rut ME, editor; Sukhotin A, translator. Ekaterinburg: Izdatel’stvo Ural’skogo universiteta; 1999. 432 p.
  2. Levitskii VV. [Phonetic motivation of the word]. Voprosy yazykoznaniya. 1994;1:26–37. Russian.
  3. Gak VG. Sopostavitel’naya leksikologiya (na materiale frantsuzskogo i russkogo yazykov) [Comparative lexicology (based on the French and Russian languages)]. Moscow: Mezhdunarodnye otnosheniya; 1977. 264 p. Russian.
  4. Ullmann S. [Semantic universals]. In: Uspenskii BA, editor, translator. Novoe v lingvistike. Vypusk V. Yazykovye universalii [New in linguistics. Issue 5. Language universals]. Moscow: Progress; 1970. p. 250–299. Russian.
  5. Toroptsev IS. [Lexical motivation (based on the material of the modern Russian literature language)]. Uchenye zapiski Orlovskogo gosudarstvennogo pedagogicheskogo instituta. 1954;22:21–27. Russian.
  6. Kiyak TR. [On the types of motivation of lexical units]. Voprosy yazykoznaniya. 1989;1:98–107. Russian.
  7. Mathesius V. [Language and style]. In: Kondrashov NA, editor. Prazhskii lingvisticheskii kruzhok [Prague linguistic circle]. Moscow: Progress; 1967. p. 444–523. Russian.
  8. Smirnitskii AI. [The meaning of the word]. Voprosy yazykoznaniya. 1955;2:79–89. Russian.
  9. Mechkovskaya NB. [Classes of idioms and their correlates in the mechanisms of diachronic phraseology (on the material of the East Slavic, Slovenian and Polish languages)]. In: Lukashanec AA, editor. Movaznawstva. Litaraturaznawstva. Fal’klarystyka. Matjeryjaly XIV Mizhnarodnaga z’ezda slavistaw. Daklady belaruskaj djelegacyi; 10–16 verasnja 2008 g.; Ohryd, Makedonija [Linguistics. Literature. Folklore. 14th International congress of Slavists. Reports of the Belarusian delegation; 2008 September 10–16; Ohrid, Macedonia]. Minsk: Belarusian State University; 2008. p. 149‒172. Russian.
  10. Shanskii NM. Frazeologiya sovremennogo russkogo yazyka [The phraseology of the modern Russian language]. Saint Petersburg: Spetsial’naya literatura; 1996. 192 p. Russian.
  11. Melčuk IA. Phrasemes in language and phraseology in linguistics. In: Everaert M, van der Linden E-J, Schenk A, Schreuder R, editors. Idioms: structural and psychological perspectives. Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates; 1995. p. 167–232.
  12. Baranov AN, Dobrovol’skii DO. Aspekty teorii frazeologii [Aspects of the theory of phraseology]. Moscow: Znak; 2008. 656 p. Russian.
  13. Panov MV. Pozitsionnaya morfologiya russkogo yazyka [Positional morphology of the Russian language]. Moscow: Shkola «Yazyki russkoi kul’tury»; 1999. 275 p. Co-published by the «Nauka». Russian.
  14. Ulukhanov IS. [Components of meaning of segmentable words]. Voprosy yazykoznaniya. 1974;2:71–78. Russian.
  15. Blinova OI. Yavlenie motivatsii slov: leksikologicheskii aspekt [Phenomenon of word motivation: lexicological aspect]. Tomsk: Izdatel’stvo Tomskogo gosudarstvennogo universiteta; 1984. 191 p. Russian.
  16. Kubryakova ES. Osnovy morfologicheskogo analiza [Basics of morphological analysis]. Moscow: Nauka; 1974. 319 p. Russian.
  17. Akhmanova OS. Ocherki po obshchei i russkoi leksikologii [Essays on general and Russian lexicology]. Moscow: Librokom; 2009. 296 p. Russian.
  18. Teliya VN. [The volume of phraseology and the types of its units]. In: Russkaya frazeologiya. Semanticheskii, pragmaticheskii i lingvokul’turologicheskii aspekty [Russian phraseology. Semantic, pragmatic and linguistic and cultural aspects]. Moscow: Shkola «Yazyki russkoi kul’tury»; 1996. p. 56–83. Russian.
  19. Melčhuk IA. [On the terms of «regularity» and «idiomaticity»]. Voprosy yazykoznaniya. 1960;4:73–80. Russian.
  20. Amosova NN. Osnovy angliiskoi frazeologii [Fundamentals of English phraseology]. Moscow: URSS; 2013. 216 p. Russian.
  21. Gutovskaya MS. Leksiko-frazeologicheskaya struktura polya metayazykovykh oboznachenii v russkom i angliiskom yazykakh [Lexical-phraseological structure of the metalingual nominative field in the Russian and English languages]. Minsk: Belarusian State University; 2019. 399 p. Russian.
  22. Voronin SV. Osnovy fonosemantiki [Fundamentals of phonosemantics]. Moscow: Lenand; 2006. 239 p. Russian.
  23. Solntsev VM. Yazyk kak sistemno-strukturnoe obrazovanie [Language as system-structural formation]. Moscow: Nedra; 1977. 341 p. Russian.
  24. Mechkovskaya NB. Obshchee yazykoznanie. Strukturnaya i sotsial’naya tipologiya yazykov [General linguistics. Structural and social typology of languages]. Moscow: Flinta; 2001. 312 p. Co-published by the «Nauka». Russian.

Downloads

Апублікавана

2022-02-01

Выпуск

№ 1 (2022): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Карнакова, В.І. 2022. Семантыка-анамасiялагiчная своеасаблівасць лексіка-фразеалагічнага поля ‘неспакой, трывога’ ў рускай, беларускай, англійскай і нямецкай мовах. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Feb. 2022), 40–52.