Iлакутыўныя характарыстыкi першаасобных дыянтычных канструкцый (на матэрыяле рускай і нямецкай моў)

Аўтары

  • Ганна Васільеўна Сыцько Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь https://orcid.org/0000-0002-8301-0815

Ключавыя словы:

дыёнтыка, iлакутыўныя характарыстыкі, iлакуцыя, мадальная /дыянтычная крыніца, мадальны/дыянтычны суб’ект, дыянтычны маркер, прапазіцыянальны дзеяслоў, прагматычны падыход

Анатацыя

Даследаваны iлакутыўныя характарыстыкі першаасобных дыянтычных канструкцый. Праведзены аналіз з прыцягненнем дзвюх моў – нямецкай і рускай, самымі частотнымі ў карпусах якіх з’яўляюцца першаасобныя канструкцыі. Паказана частотнасць функцыянуючых у дадзеных мадальных канструкцыях прапазіцыйных дзеясловаў розных тыпаў. Адзначана, што адрозненні, знойдзеныя ў сістэме дыянтычных маркераў, не аказваюць значнага ўплыву на прагмасемантыку мадальнага выказвання ў дзвюх мовах, але ў рускай – яны дазваляюць нюансаваць яго iлакутыўныя характарыстыкі. На падставе метадалагічнага крытэрыя выканання ўмоў паспяховасці маўленчых актаў выяўлена камунікатыўная скіраванасць мадальнага выказвання з першаасобным дыянтычным суб’ектам, прадстаўленым двума тыпамі. Апісана функцыянальна-семантычная варыятыўнасць дадзеных канструкцый. Вызначаны фактары, якія абумоўліваюць фармаванне прагматычнай семантыкі канструкцый з першаасобным суб’ектам двух тыпаў (я – мы). Даказана, што дырэктыўная семантыка, традыцыйна прыпісваемая дыянтычным канструкцыям, рэалізуецца толькі ў выпадку інклюзіўнага мы-суб’екта. Прадэманстравана залежнасць функцыянальнай семантыкі першаасобнай канструкцыі і семантычнага тыпу прапазіцыйнага дзеяслова. Выяўлены спецыфічны характар рэалізацыі пэўных ілакуцый (камісіўнай, інтэрагатыўнай). Паказана, што прапанаваны прагматычны падыход дазваляе выявіць семантычную разнастайнасць мадальных канструкцый.

Біяграфія аўтара

  • Ганна Васільеўна Сыцько, Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; загадчык кафедры фанетыкі і граматыкі нямецкай мовы факультэта нямецкай мовы

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Stubbs M. «A matter of prolonged field work»: notes towards a modal grammar of English. Applied Linguistics. 1986;7(1):1–25. DOI:10.1093/applin/7.1.1.
  2. von Wright GH. Explanation and understanding. New York: Cornell University Press; 1971. 230 p. (Contemporary philosophy series). Russian edition: von Wright GH. O logike norm i deistvii. In: Smirnov VA, compiler; Ruzavin GI, Smirnov VA, editors; Muravitskii AYu, translator. Logiko-filosofskie issledovaniya. Moscow: Progress; 1986. p. 245–289.
  3. Ivin AA. [Definitions of aletic and deontic modal functors in terms of material implications and constants]. In: Tavanets PV, editor. Neklassicheskaya logika [Non-classical logic]. Moscow: Nauka; 1970. p. 113–124. Russian.
  4. Weidner A. Die russischen Übersetzungsäquivalente der deutschen Modalverben. Versuch einer logisch-semantischen Charakterisierung. München: Sagner; 1986. 336 S.
  5. Bondarko AV. Grammaticheskoe znachenie i smysl [Grammatical meaning and sense]. Leningrad: Nauka; 1978. 175 p. Russian.
  6. Kotin ML. Zu den Affinitäten zwischen Modalität und Aspekt: eine germanischslavische Fallstudie. Die Welt der Slawen. 2008;53:116–140.
  7. Leiss E. The silent and aspect-driven patterns of deonticity and epistemicity: a chapter in diachronic typology. In: Abraham W, Leiss E, editors. Modality – aspect interfaces: implications and typological solutions. Amsterdam: John Benjamins; 2008. p. 15–41.
  8. Paducheva EV. Russkoe otritsatel’noe predlozhenie [Russian negative sentence]. Moscow: Yazyki slavyanskoi kul’tury; 2013. 304 p. Russian.
  9. Shatunovskij IB. Semantika predlozheniya i nereferentnye slova: znachenie, kommunikativnaya perspektiva, pragmatika [Sentence semantics and non-referential words: meaning, communicative perspective, pragmatics]. Moscow: Shkola «Yazyki russkoi kul’tury»; 1996. 399 p. Russian.
  10. Bulygina TV, Shmelev AD. Yazykovaya kontseptualizatsiya mira (na materiale russkoi grammatiki) [Linguistic conceptualisation of the world (based on the material of Russian grammar)]. Moscow: Shkola «Yazyki russkoi kul’tury»; 1997. 576 p. Russian.
  11. Kobozeva IM, Laufer NI. [Semantics of Modal Must Predicates]. In: Arutyunova ND, editor. Logicheskij analiz jazyka. Kul’turnye koncepty [Logical analysis of language. Cultural concepts]. Moscow: Nauka; 1991. p. 169–175. Russian.
  12. Laufer NI. [Predicatives with the meaning of necessity: statistics and semantics (corpus research)]. In: Iomdin L, Laufer NI, Narin’yani AS, Selegeya VP, editors. Komp’yuternaya lingvistika i intellektual’nye tekhnologii. Trudy Mezhdunarodnoi konferentsii «Dialog –2007»; 30 maya – 3 iyunya 2007 g.; Bekasovo, Rossiya [Computer linguistics and intelligent technologies: Proceedings of the International conference «Dialogue–2007»; 2007 May 30 – June 3; Bekasovo, Russia]. Moscow: Izdatel’stvo Rossiiskogo gosudarstvennogo gumanitarnogo universiteta; 2007. p. 353–358. Russian.
  13. Diewald G. Die Modalverben im Deutschen. Grammatikalisierung und Polyfunktionalität. Tübingen: Max Niemeyer; 1999. 464 S.
  14. Palmer FR. Modality and the English modals. London: Longman; 1979. 196 p.
  15. Perkins MR. Modal expressions in English. Norwood: Ablex; 1983. 200 p.
  16. Searle JR. [Classification of illocutionary acts]. In: Gorodetsky BYu, editor; Demyankov BZ, translator. Novoe v zarubezhnoi lingvistike. Vypusk 17. Teoriya rechevykh aktov [New in foreign linguistics. Issue 17. Theory of speech acts]. Moscow: Progress; 1986. p. 170–195. Russian.
  17. Vezhbicka A. Yazyk. Kul’tura. Poznanie [Language. Culture. Cognition]. Krongauz MA, editor. Moscow: Russkie slovari; 1996. 416 p. Russian.
  18. Gévaudan P. Sprachliche Modalität zwischen Illokution und Polyphonie. Romanistisches Jahrbuch. 2011;61(1):32–66. DOI: 10.1515/9783110236323.31.
  19. Belyaeva EI. Grammatika i pragmatika pobuzhdeniya: angliiskii yazyk [Grammar and pragmatics of motivation: English]. Voronezh: Voronezh State University; 1992. 168 p. Russian.
  20. Baranov AN. Lingvisticheskaya ekspertiza teksta. Teoreticheskie osnovaniya i praktika [Linguistic examination of the text. Theoretical foundations and practice]. Moscow: Flinta; 2007. 592 p. Co-published by the «Nauka». Russian.
  21. Zolotova GA, Onipenko NK, Sidorova MJu. Kommunikativnaya grammatika russkogo yazyka [Communicative grammar of the Russian language]. Moscow: Lomonosov Moscow State University; 1998. 528 p. Russian.
  22. Zaliznyak AA, Paducheva EV. [Propositional attitude predicates in modal context]. In: Arutyunova ND, editor. Logicheskii analiz yazyka. Problemy intensional’nykh i pragmaticheskikh kontekstov [Logical analysis of language. Problems of intensional and pragmatic contexts]. Moscow: Nauka; 1989. p. 92–115. Russian.

Downloads

Апублікавана

2021-11-11

Выпуск

№ 3 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Сыцько, Г.В. 2021. Iлакутыўныя характарыстыкi першаасобных дыянтычных канструкцый (на матэрыяле рускай і нямецкай моў). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Nov. 2021), 52–64.