Камедыя ў рускай і беларускай драматургіі пачатку ХХI ст. (праблема жанравай мадыфікацыі)

Аўтары

  • Святлана Якаўлеўна Ганчарова-Грабоўская Белорусский государственный университет, пр. Независимости, 4, 220030, г. Минск, Беларусь

Ключавыя словы:

камедыя, руская і беларуская драматургія, мадыфікацыя жанравай структуры, жанр, парушэнне літаратурнага канона

Анатацыя

Выяўляецца спецыфіка жанравай мадэлі камедыі ў рускай і беларускай драматургіі на сучасным этапе развіцця літаратуры. Канстатуецца факт пошукаў новых сродкаў, прыёмаў і механізмаў камічнага ў адлюстраванні рэчаіснасці. Камедыя імкнецца, з аднаго боку, захаваць свае генетычныя якасці (форму камічнага, якая абумоўлівае тыпы персанажа і канфлікту, эстэтычныя прынцыпы камедыйных прыёмаў), а з другога боку, парушыць іх. Сёння па-ранейшаму дамінуе камедыя гумарыстычнага модусу, што працягвае традыцыі жанру, якія ўсталяваліся ў мінулым стагоддзі. Галіна гумару пашырае свае граніцы, закранае праблемы, якія з’яўляюцца аб’ектам сатыры. Узмацнілася размыванне меж паміж камедыяй і драмай, назіраецца працэс не толькі жанравага сінтэзу (камедыя імкнецца да драмы, драма – да камедыі), але і жанравай мутацыі (камедыя выходзіць за межы жанру і набывае нетрадыцыйныя для яе якасці). Адбываюцца разрыў драматычнай тканіны, мадыфікацыя камедыйнага сюжэта. Мікраструктура камедыйнага дзеяння драматызуецца, надае п’есе новы характар. Падвяргаюцца трансфармацыі жанравыя паказчыкі як семантычнага (тыпы персанажа і канфлікту, характар смеха, аўтарская ацэнка), так і марфалагічнага (сюжэтаскладанне, інтанацыйна-моўная арганізацыя тэксту) узроўню. Аб’ектам крытыкі становяцца праблемы соцыуму, якія тычацца крызісу прыватнага жыцця, што ў большай ступені ўласціва драме. Мастацкая структура п’есы незвычайная для камедыі (жанравая танальнасць сціраецца, адсутнічае яскравая знешняя камедыйная выснова). Аднак аўтар падпарадкоўвае драматычны сюжэт камічнай форме, паказваючы стан грамадства. Аб гэтым сведчаць такія драматычныя творы, як «Бедныя людзі, блін» С. Рашэтнікава, «Вяртанне героя» А. Северскага, «Рэйп мі» І. Васькоўскай, «Ураджай» П. Пражко, «Дажыць да прэм’еры» М. Рудкоўскага, «Трыксцер клуб» В. Альхоўскай і інш.

Біяграфія аўтара

  • Святлана Якаўлеўна Ганчарова-Грабоўская , Белорусский государственный университет, пр. Независимости, 4, 220030, г. Минск, Беларусь

    доктар філалагічных навук, прафесар кафедры рускай літаратуры філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Goncharova-Grabovskaya SYa. Sovremennaya russkaya dramaturgiya (konets XX – nachalo XXI v.) [Modern Russian dramaturgy (late 20th – early 21th century)]. Minsk: Vysheishaya shkola; 2021. 271 p. Russian.
  2. Tynyanov YuN. Istoriya literatury. Kino [History of literature. Cinema]. Moscow: Nauka; 1977. 574 p. Russian.
  3. Kiselev NN. Problemy sovetskoi komedii [Problems of Soviet comedy]. Tomsk: Izdatel’stvo Tomskogo universiteta; 1973. 202 p. Russian.
  4. Frolov VV. Muza plamennoi satiry. Ocherki sovetskoi komediografii (1918–1986) [Muse of fiery satire. Essays on Soviet come¬dyography (1918–1986)]. Moscow: Sovetskii pisatel’; 1988. 408 p. Russian.
  5. Shtein AL. Veseloe iskusstvo komedii [The fun art of comedy]. Moscow: Yuridicheskaya literatura; 1990. 334 p. Russian.
  6. Fed’ NM. Iskusstvo komedii [The art of comedy]. Moscow: Nauka; 1978. 216 p. Russian.
  7. Fed’ NM. Zhanry v menyayushchemsya mire [Genres in a changing world]. Moscow: Sovetskaya Rossiya; 1989. 544 p. Russian.
  8. Sverbilova TG. Komedii V. V. Mayakovskogo i sovremennaya sovetskaya dramaturgiya [Comedies by V. V. Mayakovsky and modern Soviet dramaturgy]. Kyiv: Naukova dumka; 1987. 216 p. Russian.
  9. Nechaeva NV. Satiricheskaya komediya i ee raznovidnosti v literature XX veka [Satirical comedy and its varieties in the liter¬ature of the 20th century] [dissertation]. Moscow: M. V. Lomonosov Moscow State University of the Order of Lenin and the Order of the Red Banner of Labour; 1986. 185 p. Russian.
  10. Kipnis MI. Tragikomediya kak zhanr dramaturgii. Genezis i osobennosti razvitiya [Tragicomedy as a genre of dramaturgy. Genesis and features of development] [dissertation]. Donetsk: Institut literatury imeni T. G. Shevchenko; 1990. 190 p.
  11. Goncharova-Grabovskaya SYa. Komediya v russkoi dramaturgii kontsa XX – nachala XXI veka [Comedy in Russian drama of the late 20th – early 21th century]. Moscow: Flinta; 2006. 280 p. Co-published by «Nauka». Russian.
  12. Khalizev VE. Teoriya literatury [Theory of literature]. Moscow: Vysshaya shkola; 1999. 398 p. Russian.
  13. Nikolaev DP. Smekh – oruzhie satiry [Laughter is a weapon of satire]. Moscow: Iskusstvo; 1962. 223 p. Russian.
  14. Reshetnikov SM. [Poor people, damn it]. Sovremennaya dramaturgiya. 2007;2:12–28. Russian.
  15. Pavis P. Dictionnaire du theatre. Paris: Messidor; 1987. 185 p. Russian edition: Pavi P. Slovar’ teatra. Bazhenova L, Vakhta I, Vasil’eva O, Goryachev A, Ivanov S, Razlogova E, etc., translators; Razlogov K, editor. Moscow: Progress; 1991. 504 p.
  16. Bolotyan IM. [«Text» as a genre of modern drama (on the example of Ivan Vyrypaev’s creativity)]. In: Trubina LA, editor. Istoriosofiya v russkoi literature XX i XXI vv.: traditsii i novyi vzglyad. Materialy Mezhdunarodnoi nauchno-prakticheskoi konferentsii «XI Sheshukovskie chteniya»; 2–3 fevralya 2006 g.; Moskva, Rossiya [Historiosophy in Russian literature of the 20th and 21th centuries: traditions and a new look. Materials of the International scientific and practical conference «11th Sheshukov readings»; 2006 February 2–3; Moscow, Russia]. Moscow: Moscow City University; 2007. р. 130–134. Russian.
  17. Vyrypaev IA. [Solar line]. In: Vyrypaev IA. P’esy [Plays]. Moscow: Tri kvadrata; 2018. 558 p. Russian.
  18. Losev AF. Istoriya antichnoi estetiki [The history of ancient aesthetics]. Moscow: Iskusstvo; 1977. 850 p. Russian.
  19. Boreev YuB. O komicheskom [About the comic]. Moscow: Iskusstvo; 1957. 275 p. Russian.
  20. Kierlgegaard S. On the concept of irony. Logos. Philosophical and Literary Journal. 1993;4:176–199. Russian.
  21. Shlegel’ F. Estetika. Filosofiya. Kritika. Tom 1 [Aesthetics. Philosophy. Criticism. Volume 1]. Popov YuN, translator. Moscow: Iskusstvo; 1983. 448 p. Russian.
  22. Ol’khovskaya V. Trickster club [Internet]. 2018 [cited 2022 February 16]. Available from: https://olhovskaya.ru/plays/трикстер-клуб/. Russian.
  23. Serdechnaya V. [A light breath of young drama]. Sovremennaya dramaturgiya. 2018;1:185–187. Russian.
  24. Zhurcheva TV. [Genre searches in the latest drama: the end of tragicomedy (problem statement)]. In: Goncharova-Grabovskaya SYa, editor. Russkaya i belorusskaya literatury na rubezhe XX–XXI vekov. Chast’ 2 [Russian and Belarusian literature at the turn of the 20th – 21th centuries. Part 2]. Minsk: RIVSH; 2010. p. 216–223. Russian.

Downloads

Апублікавана

2022-07-06

Выпуск

№ 2 (2022): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Ганчарова-Грабоўская , С.Я. 2022. Камедыя ў рускай і беларускай драматургіі пачатку ХХI ст. (праблема жанравай мадыфікацыі). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Jul. 2022), 40–51.