Аб сінтаксічнай дэрывацыі ў вобласці ўстойлівых спалучэнняў

Аўтары

  • Вікторыя Канстанцінаўна Голубева Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск

Ключавыя словы:

сінтаксічная дэрывацыя, адцягнены назоўнік, рэферэнт, ідыёма, калакацыя, фразеалагізм, тэрміналагічнае спалучэнне

Анатацыя

Разглядаецца магчымасць пераўтварэння ўстойлівых спалучэнняў са структурай прыметнік + назоўнік у канструкцыю адцягнены назоўнік + генітыў. Да ўстойлівых спалучэнняў адносяцца фразеалагізмы (калакацыі і ідыёмы) і двухслоўныя тэрміны. Выяўляецца, ці захоўваецца пры такой трансфармацыі ідэнтычнасць рэферэнтнай сітуацыі, якая пазначана зыходным спалучэннем. З улікам трансфармацыйнага патэнцыялу зыходных спалучэнняў выдзяляюцца нетрансфармуемыя і трансфармуемыя канструкцыі, а сярод апошніх – трансфармуемыя карэлятыўныя (захоўваюць сэнсавую адпаведнасць зыходнаму спалучэнню) і трансфармуемыя некарэлятыўныя (фарміруюць новае значэнне) спалучэнні. Даследуюцца фармальныя і семантычныя фактары, якія спрыяюць трансфармацыі і перашкаджаюць ёй.

Біяграфія аўтара

  • Вікторыя Канстанцінаўна Голубева, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск

    кандыдат філалагічных навук; старшы выкладчык кафедры рускай мовы філалагічнага факультэта

     

     

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Cherneiko LO. Lingvo-flosofskii analiz abstraktnogo imeni [Linguo-philosophical analysis of an abstract name]. Moscow: Lomonosov Moscow State University; 1997. 320 p. Russian.
  2. Kurilovich E. [Lexical derivation and syntactic derivation]. In: Zvegintsev VA, editor. Ocherki po lingvistike [Essays in linguistics]. Moscow: Izdatel’stvo inostrannoi literatury; 1962. p. 57–70. Russian.
  3. Adamets P. [About the semantic-syntactic functions of deverbative and deadjective nouns]. Filologicheskie nauki. 1973;4:40–47. Russian.
  4. Vsevolodova MV. Teoriya funktsional’no-kommunikativnogo sintaksisa: fragment prikladnoi (pedagogicheskoi) modeli yazyka [The theory of functional-communicative syntax: a fragment of the applied (pedagogical) language model]. Moscow: URSS; 2017. 656 p. Russian.
  5. Zolotova GA. [About the syntactic properties of quality nouns]. In: Zolotova GA, editor. Sintaksis i stilistika [Syntax and stylistics]. Moscow: Nauka; 1976. p. 130–161. Russian.
  6. Kubryakova ES. Yazyk i znanie: na puti polucheniya znanii o yazyke: chasti rechi s kognitivnoi tochki zreniya. Rol’ yazyka v poznanii mira [Language and knowledge: on the way to gaining knowledge about language: parts of speech from a cognitive point of view. The role of language in understanding the world]. Moscow: Yazyki slavyanskikh kul’tur; 2004. 560 p. Russian.
  7. Paducheva EV. [Predicate nouns in the lexicographic aspect]. In: Paducheva EV, editor. Stat’i raznykh let [Articles from different years]. Moscow: Yazyki slavyanskikh kul’tur; 2009. p. 317–337. Russian.
  8. Paducheva EV. [About attributive contraction of subordinate predication in Russian]. In: Paducheva EV, editor. Stat’i raznykh let [Articles from different years]. Moscow: Yazyki slavyanskikh kul’tur; 2009. p. 145–172. Russian.
  9. Pazel’skaya AG. Nasledovanie glagol’nykh kategorii imenami situatsii [Inheritance of verb categories of names] [dissertation]. Moscow: Lomonosov Moscow State University; 2006. 216 p. Russian.
  10. Pazel’skaya AG. [Formation of verbal nouns and actant transformations in Russian]. In: Bondarko AV, Kustova GI, Rozina RI, editors. Dinamicheskie modeli. Slovo. Predlozhenie [Dynamic models. Word. Sentence]. Moscow: Yazyki slavyanskikh kul’tur; 2008. p. 634–645. Russian.
  11. Pazel’skaya AG, Tatevosov SG. [Verbal name and structure of the Russian verb]. In: Plungyan VA, Tatevosov SG, editors. Issledovaniya po glagol’noi derivatsii [Research on verb derivation]. Moscow: Yazyki slavyanskikh kul’tur; 2008. p. 348–376. Russian.
  12. Rozina RI. [Nominalisations in colloquial speech]. In: Kibrik AA, editor. Komp’yuternaya lingvistika i intellektual’nye tekhnologii. Vypusk 7(14). Materialy ezhegodnoi Mezhdunarodnoi konferentsii «Dialog»; 4–8 iyunya 2008 g.; Bekasovo, Rossiya [Computational linguistics and intelligent technologies. Issue 7(14). Proceedings of the annual International conference «Dialogue»; 2008 June 4–8; Bekasovo, Russia]. Moscow: The Institute of Informatics Problems of the Russian Academy of Sciences; 2008. p. 449–452. Russian.
  13. Zhukov VP. [Form change of phraseological units of the Russian language]. Rusistika. 1991;2:36–40. Russian.
  14. Baranov AN, Dobrovol’skii DO. Aspekty teorii frazeologii [Aspects of the theory of phraseology]. Moscow: Znak; 2008. 656 p. Russian.
  15. Bogdanov SI, Evtyukhin VB, Knyazev YuP, Smirnov YuB, Ryzhova (Men’shikova) YuV, Voeikova MD. Morfologiya sovremennogo russkogo yazyka [Morphology of the modern Russian language]. Saint Petersburg: Saint Petersburg State University; 2009. 634 p. Russian.
  16. Shvedova NYu, editor. Russkaya grammatika. Tom 1 [Russian grammar. Volume 1]. Moscow: Nauka; 1980. 783 p. Russian.
  17. Tashlykova MB. Semanticheskie etyudy o «sintaksicheskoi derivatsii» [Semantic studies on «syntactic derivation»]. Irkutsk: Irkutsk State University; 2013. 277 p. Russian.
  18. Polyanichko YaV. [National specifcity of the semantics of the adjective (on the example of the lexeme «legkii»)]. In: Sternin IA, editor. Semantiko-kognitivnye issledovaniya. Vypusk 9 [Semantic-cognitive research. Issue 9]. Voronezh: Ritm; 2018. p. 14–18. Russian.

Downloads

Апублікавана

2023-02-16

Выпуск

№ 1 (2023): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Голубева, В.К. 2023. Аб сінтаксічнай дэрывацыі ў вобласці ўстойлівых спалучэнняў. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Feb. 2023), 43–58. DOI:https://doi.org/10.33581/2521-6775-2023-1-43-58.