Рэцэпцыя вобразаў – дэрыватаў архетыпа сусветнай восі ў раманах М. Муркока

Аўтары

  • Юлія Сяргееўна Косарава Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

архетып, архетыпічны вобраз, вобраз-дэрыват, сусветнае дрэва, сусветная вось, М. Муркок, рэцэпцыя, фэнтэзі

Анатацыя

На прыкладзе раманаў М. Муркока «Дачка выкрадальніцы сноў» і «Дрэва скрэлiнгаў» разглядаюцца архетыпічныя вобразы і міфалагемы, вытворныя ад архетыпа сусветнай восі. Даследуюцца ступень увасаблення гэтага архетыпа ў творах англійскага пісьменніка і ўзровень аўтарскай рэцэпцыі дадзенага вобраза. На аснове аналізу ўзаемасувязі паміж групамі вывучаемых вобразаў (архетып, архетыпічны вобраз, міфалагема) уводзіцца паняцце «вобраз-дэрыват». Так, напрыклад, архетыпічныя вобразы сусветнага дрэва і сусветнай гары, міфалагема ясеня Ігдрасіль або гары Алімп з’яўляюцца вобразамі – дэрыватамі архетыпа сусветнай восі. За кошт іх ключавой ролі ў арганізацыі хранатопу і мадэлі свету ў міфалогіі гэтыя вобразы адлюстроўваюцца ў мастацкай літаратуры. У прыватнасці, у раманах пісьменніка-фантаста М. Муркока такія вобразы-дэрываты займаюць цэнтральнае становішча, што сведчыць аб іх значнасці і важнасці ў аўтарскай светабудове. Навізна артыкула заключаецца ў даследаванні праяў архетыпічных вобразаў на матэрыяле раманаў М. Муркока «Дачка выкрадальніцы сноў» і «Дрэва скрэлiнгаў», паколькі дадзеная праблема ў навуковай прасторы не вывучана.

Біяграфія аўтара

  • Юлія Сяргееўна Косарава, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    аспірантка кафедры тэарэтычнага і славянскага літаратуразнаўства філалагічнага факультэта. Навуковы кіраўнік - кандыдат філалагічных навук, дацэнт С. В. Шамякіна

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Eliade M. Kosmos i istoriya [Cosmos and history]. Vasil’eva AA, Rokityanskii VR, Borisova EG, translators; Grigulevich IR, Gasparov ML, editors. Moscow: Progress; 1987. 311 p. Russian.
  2. Eliade M. Svyashchennoe i mirskoe [The sacred and the profane]. Garbovskii NK, translator. Moscow: Izdatel’stvo Moskovskogo universiteta; 1994. 144 p. Russian.
  3. Guenon R. Simvoly svyashhennoi nauki [Symbols of sacred science]. Tiros N, translator. Moscow: Belovod’e; 1997. 494 p. Russian.
  4. Guenon R. Simvolika kresta [The symbolism of the cross]. Fadeeva TN, Stefanov YuN, translators. Moscow: Progress-traditsiya; 2004. 703 p. Russian.
  5. Ermakov SE, Gavrilov DA. Opora mirozdaniya: mirovoe drevo i skala vremen v traditsionnoi kul’ture [The pillar of the universe: the world tree and the rock of times in traditional culture]. Moscow: Ganga; 2009. 282 p. Russian.
  6. Jung CG. Arkhetip i simvol [Archetype and symbol]. Rutkevich AM, compiler. Moscow: Kanon+; 2021. 335 p. Russian.
  7. Toporov VN. Mirovoe derevo: universal’nye znakovye kompleksy. Tom 2 [The world tree: universal sign complexes. Volume 2]. Moscow: Rukopisnye pamyatniki Drevnei Rusi; 2010. 496 p. Russian.
  8. Pivoev VM. Mifologicheskoe soznanie kak sposob osvoeniya mira [Mythological consciousness as a way of mastering the world]. Petrozavodsk: Kareliya; 1991. 109 p. Russian.
  9. Schmid V. Narratologiya [Narratology]. Moscow: Languages of Slavic Cultures; 2003. 311 p. Russian.
  10. Meletinskii EM. Ot mifa k literature [From myth to literature]. Moscow: Russian State University for the Humanities; 2000. 167 p. Russian.
  11. Baturin DA. [The neo-mythological essence of fantasy]. Herald of the Chelyabinsk State Academy of Culture and Arts. 2013;3:123–126. Russian.
  12. Tolkien JRR. Chudovishcha i kritiki [The monsters and the critics]. Gavrikova O, Artamonova M, Likhacheva S, Iosad P, translators. Moscow: Khranitel’; 2008. 413 p. Russian.
  13. Vinterle ID. [Myth as the basis of fantasy literature]. Vestnik of Lobachevsky University of Nizhni Novgorod. 2012;1(2):37–39. Russian.
  14. Kovtun EN. Poetika neobychainogo: khudozhestvennye miry fantastiki, volshebnoi skazki, utopii, pritchi i mifa (na material evropeiskoi literatury pervoi poloviny XX veka) [Poetics of the extraordinary: the artistic worlds of fantasy, fairy tale, utopia, parable and myth (on the material of European literature of the first half of the 20th century)]. Moscow: Izdatel’stvo Moskovskogo universiteta; 1999. 306 p. Russian.
  15. Shamyakina SV. Verbo tenus (u prastory slova) [Verbo tenus (in the space of words)]. Mіnsk: National Institute for Higher Education; 2003. 145 p. Belarusian.
  16. Emerson DL. «Michael Moorcock: fiction, fantasy and the world’s pain» by Mark Scroggins, «The law of chaos: the multiverse of Michael Moorcock» by Jeff Gardiner. Mythlore. 2020;39(1):212–215.
  17. Scroggins M. Michael Moorcock: fiction, fantasy and the world’s pain. Jefferson: McFarland&Company; 2016. 212 p.
  18. Kaplan C. Fractal fantasies of transformation: William Blake, Michael Moorcock, and the utilities of mythographic shamanism. In: Hassler DM, editor. New boundaries in political science fiction. Columbia: University of South Carolina Press; 2008. p. 35–52.
  19. Gardiner J. The law of chaos: the multiverse of Michael Moorcock. Manchester: Headpress; 2015. 174 p.
  20. Naumchik OS, Smirnov VN. Concept of the multiverse in fantasy literature: from M. Moorcock to A. Sapkowski. Proceedings of Petrozavodsk State University. 2020;42(3):43–51. Russian. DOI: 10.15393/uchz.art.2020.463.
  21. Moorcock M. Doch’ pokhititel’nitsy snov [Daughter of the dream thief]. Bashkirtsev A, translator. Moscow: Eksmo-press; 2002. 480 p. Russian.
  22. Boreiko VE. Lesnoi fol’klor: dreva zhizni i svyashchennye roshchi [Forest folklore: trees of life and sacred groves]. Kiev: Logos; 2003. 216 p. Russian.
  23. Moorcock M. The screling tree [Internet]. 2019 [cited 2021 February 2]. Available from: https://avidreaders.ru/read-book/drevo-skrelingov.html. Russian.
  24. Krinichnaya NA. Russkaya mifologiya: mir obrazov fol’klora [Russian mythology: a world of folklore images]. Moscow: Akademicheskii proekt; 2004. 1005 p. Russian.
  25. Korsun A, translator. Starshaya Edda [The Elder Edda]. Saint Petersburg: Azbuka; 2011. 461 p. Russian.
  26. Shirokova NS. Kul’tura kel’tov i nordicheskaya kul’tura antichnosti [Celtic and Nordic culture of antiquity]. Saint Petersburg: Evraziya; 2000. 349 p. Russian.
  27. fon Eshenbach W. Partsifal’ [Parzival]. Ginzburg LV, translator. Moscow: Russkii put’; 2004. 349 p. Russian.
  28. Baigent M, Leigh R, Lincoln H. Svyataya krov’ i svyatoi Graal’ [The holy blood and the holy Grail]. Skobei V, translator. Moscow: Kron-press; 1997. 478 p. Russian.

Downloads

Апублікавана

2023-10-31

Выпуск

№ 3 (2023): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Косарава, Ю.С. 2023. Рэцэпцыя вобразаў – дэрыватаў архетыпа сусветнай восі ў раманах М. Муркока. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Oct. 2023), 5–12.