Германізмы ў мове фальклорна-дыялектных запісаў ХІХ – пачатку ХХ ст.

Аўтары

  • Вераніка Уладзіміраўна Пахірка Беларуская дзяржаўная акадэмія сувязі, вул. Петруся Броўкі, 14, 220013, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

фальклорна-дыялектныя запісы, лексіка-тэматычныя групы, фанетычная адаптацыя, марфалагічная адаптацыя, семантычная адаптацыя, словаўтваральны патэнцыял, фразеаўтваральная актыўнасць

Анатацыя

Даследуюцца германізмы, зафіксаваныя ў фальклорна-дыялектных запісах ХІХ – пачатку ХХ ст. Даецца іх тэматычная класіфікацыя. Аналізуюцца графіка-арфаграфічныя асаблівасці перадачы фанетычных рыс слоў нямецкага паходжання, спецыфіка іх марфалагічнага і семантычнага засваення беларускай мовай. Вызначаюцца дэрывацыйны патэнцыял германізмаў і іх здольнасць утвараць фразеалагізмы. Становяцца відавочнымі такія характэрныя рысы германізмаў у мове фальклорна-дыялектных запісаў ХІХ – пачатку ХХ ст., як працяг старабеларускіх традыцый засваення іншамоўнай лексікі, іх далейшая адаптацыя да асаблівасцей беларускай мовы перыяду станаўлення кадыфікаваных агульналітаратурных норм.

Біяграфія аўтара

  • Вераніка Уладзіміраўна Пахірка, Беларуская дзяржаўная акадэмія сувязі, вул. Петруся Броўкі, 14, 220013, г. Мінск, Беларусь

    старэйшы выкладчык кафедры гуманітарных навук

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Zhurawski AI. Gistoryja belaruskaj litaraturnaj movy. Tom 1 [The history of Belarusian literary language. Volume 1]. Minsk: Navuka i tjehnika; 1967. 372 p. Belarusian.
  2. Gaponenka IA. [Borrowings in the Belarusian language of the 19th century (on the material of the «Dictionary of the Belarusian language» by I. Nasovich, 1870)]. In: Prygodzich MR, editor. Belaruskaja mova i movaznawstva: XIX stagoddze [Belarusian language and linguistics: 19th century]. Minsk: Belarusian State University; 2013. p. 37–42. Belarusian.
  3. Gaponenka IA. [Graphics and orthographic specificity of Belarusian editions of the 19th century]. In: Prygodzich MR, editor. Belaruskaja mova i movaznawstva: XIX stagoddze [Belarusian language and linguistics: 19th century]. Minsk: Belarusian State University; 2013. p. 50–63. Belarusian.
  4. Stankevich AA. [Vocabulary of foreign origin in Belarusian dialects]. In: Prygodzich MR, editor. Belaruskae slova: dyjalektnae i zapazychanae. Matjeryjaly navukovyh chytannjaw, prysvechanyh pamjaci dacjenta Ewdakii Scjapanawny Mjacel’skaj; 26–27 krasavika 2011 g.; Minsk, Belarus’ [Belarusian word: dialect and borrowed. Proceedings of scientific readings dedicated to the memory of associate professor Eudakia Stepanovna Myatel’skaya; 2011April 26–27; Minsk, Belarus]. Minsk: Prava i jekanomika; 2011. p. 149–158. Belarusian.
  5. Stankevich AA. [On some features of functioning and adaptation of Germanisms in Belarusian dialects]. In: Mal’dzis A, editor. Belarusika = Albaruthenica. Belaruska-njameckae gramadska-kulʼturnae wzaemadzejanne: gistoryja, suchasnasc’, perspektyvy. Matjeryjaly Mizhnarodnaga kruglaga stala. Kniga 7; 29–30 krasavika 1996 g.; Minsk, Belarus’ [Belarusian-German social and cultural interaction: history, present, prospects. Proceedings of the International round table. Book 7; 1996 April 29–30; Minsk, Belarus]. Minsk: Nacyjanal’ny navukova-asvetny cjentr imja F. Skaryny; 1996. p. 124–129. Belarusian.
  6. Stankevich AA. [Long-standing borrowings in Belarusian dialects]. Vesci AN BSSR. Seryja hramadskich navuk. 1990;3:97–102. Belarusian.
  7. Stankevich AA. Mova i gramadstva: mizhmownyja kantakty i leksichnae wzaemadzejanne w belaruskih narodnyh gavorkah [Language and society: interlingual contacts and lexical interaction in Belarusian dialects]. Minsk: National Institute for Higher Education; 2012. 220 p. Belarusian.
  8. Markevich AA. [On the semantic structure of lexical units similar in form in German and Belarusian]. In: Luk’yanenkov KF, editor. Voprosy semantiki i metodiki prepodavaniya inostrannykh yazykov [Questions of semantics and methods of teaching foreign languages]. Minsk: Nauka i tekhnika; 1982. p. 120–128. Russian.
  9. Maslenikava SS. Germanizmy w dyjalektnaj move Grodzenshchyny [Germanisms in the dialect language of Grodno region]. Scjacko PU, editor. Hrodna: Yanka Kupala State University of Grodno; 2013. 130 p. Belarusian.
  10. Zhurawski AI. Zapazychanaja leksika w starabelaruskaj move [Borrowed vocabulary in the Old Belarusian language]. In: Bahan’kow AJa, Zhurawski AI, Sudnik MR, editors. Gistarychnaja leksikalogija belaruskaj movy [Historical lexicology of the Belarusian language]. Minsk: Navuka i tjehnika; 1970. p. 81–160. Belarusian.
  11. Danilovich MA. Slova i frazealagizm u belaruskaj move [Word and phraseology in the Belarusian language]. Hrodna: JurSaPrynt; 2015. 300 p. Belarusian.

Downloads

Апублікавана

2023-06-20

Выпуск

№ 2 (2023): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Пахірка, В.У. 2023. Германізмы ў мове фальклорна-дыялектных запісаў ХІХ – пачатку ХХ ст. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Jun. 2023), 125–133.