Адвербіяльная мадыфікацыя прапазіцыі: тыпы вызначаемых сітуацый, магчымасці і абмежаванні

Аўтары

  • Вікторыя Канстанцінаўна Голубева Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

прэдыкатыў, словы катэгорыі стану, прыслоўе, сентэнцыяльнае прыслоўе, прапазіцыйны актант, прапазіцыя, клаўза, інфінітыў

Анатацыя

Аналізуюцца сінтаксічныя структуры з прэдыкатывамі, якія далучаюць прапазіцыйны актант, выражаны інфінітыўнай канструкцыяй або залежнай клаўзай, а таксама выказванні з сентэнцыяльнымі прыслоўямі, якія характарызуюць не канкрэтны аспект дзеяслоўнага дзеяння, а ўсю сітуацыю. Прэдыкатывы і сентэнцыяльныя прыслоўі, з прычыны іх здольнасці мадыфікаваць прапазіцыю, разглядаюцца як сродкі фарміравання семантычна эквівалентных структур. Вылучаюцца наступныя тыпы суадносін прэдыкатываў і залежных клаўз: прэдыкатыў вызначае прадстаўленае ў прапазіцыі дзеянне, якое кантралюецца асобай; прэдыкатыў кваліфікуе магчымасць або мэтазгоднасць ажыццяўлення сітуацыі безадносна да чыіх-небудзь учынкаў, выяўленую ў прапазіцыі; прэдыкатыў характарызуе прапазіцыю з неадушаўлёным удзельнікам або асабістым суб’ектам і звязанай з ім стыхійнай сітуацыяй; прэдыкатыў ацэньвае дзве ўзаемазвязаныя прапазіцыі, якія знаходзяцца ў клаўзах-кан’юнктах. Устанаўліваецца магчымасць прэдыкатыва, які спалучаецца з інфінітывам, і сентэнцыяльнага прыслоўя фарміраваць сінанімічныя выказванні ў рамках дадзеных тыпаў карэляцыі.

Біяграфія аўтара

  • Вікторыя Канстанцінаўна Голубева, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дактарант кафедры рускай мовы філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Щерба ЛВ. Языковая система и речевая деятельность. Зиндер ЛР, Матусевич МИ, редакторы. Ленинград: Наука; 1974. 438 с.
  2. Золотова ГА. Очерк функционального синтаксиса русского языка. Москва: Наука; 1973. 352 с.
  3. Золотова ГА. Коммуникативные аспекты русского синтаксиса. Москва: Наука; 1982. 368 с.
  4. Кустова ГИ. Типы инфинитивных конструкций с предикативами (по данным Национального корпуса русского языка). Компьютерная лингвистика и интеллектуальные технологии. 2021;20:456–463. DOI: 10.28995/2075-7182-2021-20-456-463.
  5. Кустова ГИ. Семантические классы предикатов состояния (на материале русского языка). В: Коева СП, Иванова ЕЮ, Циммерлинг АВ, Тишева ЙВ, редактори. Онтология на ситуациите за състояние – лингвистично моделиране. Съпоставително изследване за български и руски. София: Академично издателство проф. Марин Дринов; 2022. с. 53–67. DOI: 10.7546/STONTBgRu2022.03.
  6. Кустова ГИ. Семантические типы инфинитивных конструкций русских предикативов. В: Коева СП, Иванова ЕЮ, Циммерлинг АВ, Тишева ЙВ, редактори. Онтология на ситуациите за състояние – лингвистично моделиране. Съпостави- телно изследване за български и руски. София: Академично издателство проф. Марин Дринов; 2022. с. 247–280. DOI: 10.7546/STONTBgRu2022.09.
  7. Кустова ГИ. Семантика предикативов и функции инфинитивов в конструкции «предикатив + инфинитив» в русском языке. Russian Linguistics. 2024;48(1):5. DOI: 10.1007/s11185-024-09289-0.
  8. Летучий АБ. Русский язык о ситуациях: конструкции с сентенциальными актантами в русском языке. Санкт-Петербург: Алетейя; 2021. 678 с.
  9. Кобозева ИМ. Наречия оценки: корреляция семантических различий с синтаксическими (на примере наречий общей и гедонистической оценки). Критика и семиотика. 2022;1:90–109. DOI: 10.25205/2307-1737-2022-1-90-109.
  10. Кустова ГИ. Сентенциальные актанты перцептивных предикатов с союзами когда и если (по данным НКРЯ). Труды Института русского языка имени В. В. Виноградова. 2022;2:81–92. DOI: 10.31912/pvrli-2022.2.5.
  11. Летучий АБ. Синтаксические свойства сентенциальных актантов при предикативах. Вестник Московского государственного гуманитарного университета имени М. А. Шолохова. Филологические науки. 2014;1:62–84.
  12. Сердобольская НВ, Толдова СЮ. Конструкции с оценочными предикативами в русском языке: участники ситуации оценки и семантика оценочного предиката. Acta Linguistica Petropolitana. Труды Института лингвистических исследований. 2014;2:443–477.
  13. Рудницкая ЕЛ. Некоторые классы сентенциальных наречий в русском языке. Семантика. Синтаксис. Лексикография. Вопросы языкознания. 1994;1:114–125.
  14. Филипенко МВ. Семантика наречий и адвербиальных выражений. Москва: Азбуковник; 2003. 304 с.
  15. Голубева ВК. Высказывания с сентенциальными наречиями vs предикативами: зона низкой коррелятивности. Вестник МГЛУ. Серия 1, Филология. 2024;5:7–19.
  16. Голубева ВК. Высказывания с сентенциальными наречиями vs предикативами: зона потенциально высокой коррелятивности. Вестник МГЛУ. Серия 1, Филология. 2024;6:7–19.
  17. Циммерлинг АВ. Русские предикативы в зеркале эксперимента и корпусной грамматики. Компьютерная лингвистикаи интеллектуальные технологии. 2017;16(2):466–481.

Downloads

Апублікавана

2025-02-19

Выпуск

№ 1 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Голубева, В.К. 2025. Адвербіяльная мадыфікацыя прапазіцыі: тыпы вызначаемых сітуацый, магчымасці і абмежаванні. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Feb. 2025), 90–102.