Эмпірыйныя прыкметы і эталоны параўнання ў метафарычным апісанні вачэй чалавека (на матэрыяле рускай, англійскай і іспанскай моў)

Аўтары

  • Кірыл Аляксеевіч Котаў Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

вочы чалавека, дэскрыпцыя, эмпірыйная прыкмета, дэнататыўная вобласць, эталон параўнання, нацыянальна-культурная спецыфіка, радыяльная катэгарызацыя

Анатацыя

Прааналізаваны 803 метафарычныя дэскрыпцыі вачэй чалавека ў рускай, англійскай і іспанскай мовах. Устаноўлены іх агульныя і нацыянальна-спецыфічныя рысы. Вылучаны эмпірыйныя прыкметы вачэй (колер, памер, форма і інш.) і дэнататыўныя вобласці (расліны, жывёлы, асобы, матэрыяльныя прадукты працы і інш.), якія выступаюць у якасці крыніцы эталонаў параўнання пры метафарычным апісанні вачэй чалавека. Сфармуляваны верагодныя прычыны частотных адрозненняў эмпірыйных прыкмет вачэй, а таксама вызначаны фактары, якія ўплываюць на выбар і частотнасць дэнататыўных абласцей.

Біяграфія аўтара

  • Кірыл Аляксеевіч Котаў, Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь

    аспірант кафедры тэарэтычнай і прыкладной лінгвістыкі факультэта англійскай мовы. Навуковы кіраўнік – доктар філалагічных навук, прафесар З. А. Харытончык

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Селиверстова ЕИ. Глаза как зеркало души: лексико-фразеологический аспект. Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Теория языка. Семиотика. Семантика. 2018;2:388–402. DOI: 10.22363/2313-2299-2018-9-2-388-402.
  2. Крейдлин ГЕ. Невербальная семиотика: язык тела и естественный язык. Москва: Новое литературное обозрение; 2002. 592 с.
  3. Шрамм АН. Очерки по семантике качественных прилагательных: на материале современного русского языка. Ленинград: Издательство Ленинградского государственного университета; 1979. 134 с.
  4. Лакофф Дж, Джонсон М. Метафоры, которыми мы живем. Баранов АН, редактор; Баранов АН, Морозова АВ, переводчики. Москва: УРСС; 2004. 256 с.
  5. Sperber D, Wilson D. A deflationary account of metaphors. In: Gibbs RWJ, editor. The Cambridge handbook of metaphor and thought. Cambridge: Cambridge University Press; 2008. p. 84 –105. DOI: 10.1017/CBO9781139028370.007.
  6. Halliday MAK. An introduction to functional grammar. London: Edward Arnold; 2004. 689 p.
  7. Kövecses Z. Conceptual metaphor theory: some criticisms and alternative proposals. Annual Review of Cognitive Linguistics. 2008;1:168 –184. DOI: 10.1075/arcl.6.08kov.
  8. Kövecses Z. Metaphor in culture: universality and variation. Cambridge: Cambridge University Press; 2005. 314 p.
  9. Pleyer M, Kuleshova S, Placiński M. Integrating approaches to the role of metaphor in the evolutionary dynamics of language. Yearbook of the German Cognitive Linguistics Association. 2024;1:145 –176. DOI: 10.1515/gcla-2024-0007.
  10. Jaynes J. The origin of consciousness in the breakdown of the bicameral mind. Boston: Houghton Mifflin Company; 1976. 512 p.
  11. Lakoff G, Johnson M. Philosophy in the flesh: the embodied mind and its challenge to Western thought. New York: Basic Books; 1999. 640 p.
  12. Kövecses Z. Metaphor: a practical introduction. Oxford: Oxford University Press; 2002. 285 p.
  13. Сепир Э. Избранные труды по языкознанию и культурологии. Кибрик АЕ, редактор и переводчик. Москва: Прогресс; 1993. 656 с. (Филология мира).
  14. Ивашкевич ИН. О синкретизме перцептивных признаков в семантике английского имени существительного. В: Козлова ЛА, Широкова НП, Москалюк ЛИ, Кожанов ДА, Беляева СВ, редакторы. Функционально-когнитивный анализ языковых единиц и его аппликативный потенциал. Материалы II Международной научной конференции; 8 –10 октября 2014 г.; Барнаул, Россия. Барнаул: Алтайская государственная педагогическая академия; 2014. с. 100 –103.
  15. Рахилина ЕВ. Когнитивный анализ предметных имен: семантика и сочетаемость. Москва: Русские словари; 2000. 416 c.
  16. Lakoff G. Women, fire, and dangerous things: what categories reveal about the mind. Chicago: University of Chicago Press; 1987. 614 p.
  17. Taylor JR. Linguistic categorization: prototypes in linguistic theory. 2nd edition. Oxford: Oxford University Press; 1995. 328 p.

Downloads

Апублікавана

2025-07-17

Выпуск

№ 2 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Copyright (c) 2025 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Котаў, К.А. 2025. Эмпірыйныя прыкметы і эталоны параўнання ў метафарычным апісанні вачэй чалавека (на матэрыяле рускай, англійскай і іспанскай моў). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Jul. 2025), 51–65. DOI:https://doi.org/10.33581/2521-6775-2025-2-51-65.