«Увасабленне ідэальнага» як фактар мастацка-эстэтычнага развіцця рускай літаратуры XIX ст.

Аўтары

  • Дзмітрый Леанідавіч Башкіраў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

пісьменнасць, «ядро», рэалізм, сэнс, літаратурны напрамак, «пераклад», «увасабленне ідэальнага»

Анатацыя

Разглядаецца праблема літаратурна-эстэтычнай сістэмы ў рамках развіцця рускай літаратуры XIX ст. – рэалізму. Большасць пытанняў, звязаных з рэалізмам, групуюцца вакол маналагічнай прыроды еўропацэнтрычнай мадэлі развіцця культуры, якая ляжыць у аснове вывучэння і разумення мастацкіх з’яў, што супярэчыць сутнасці ўнікальнага духоўнага феномена – усходнеславянскай пісьменнасці. Прапануецца новы погляд на гэту праблему, сутнасць якога адлюстроўвае паняцце «ўвасабленне ідэальнага». На фарміраванне мастацка-эстэтычных прынцыпаў рускай літаратуры паўплывалі рух сэнсаў і плынь згушчаных сувязей, якія ўзніклі ўнутры асветніцкай дзейнасці Кірыла і Мяфодзія («пераклад») і ўтварылі на ўсходнеславянскай глебе пісьменнасць, што з’яўлялася «ядром». Сукупнасць дынамічных праяў «ядра» ў культурна-гістарычным асяроддзі стварыла архітэктоніку каштоўнасна-эстэтычных адносін – «увасабленне ідэальнага».

Біяграфія аўтара

  • Дзмітрый Леанідавіч Башкіраў, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры рускай літаратуры філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Маркович ВМ. Вопрос о литературных направлениях и построение истории русской литературы XIX в. Известия РАН. Отделение литературы и языка. 1993;52(3):26–32.
  2. Захаров ВН. Христианский реализм в русской литературе (постановка проблемы). Проблемы исторической поэтики. 2001;6:5–20. EDN: RUYKSF.
  3. Моторин АВ. «Словесность» и «литература». Духовные основы русского и западноевропейского отношения к словесному творчеству. Проблемы исторической поэтики. 2008;8:17–36. EDN: RUYMDD.
  4. Живов ВМ. Разыскания в области истории и предыстории русской культуры. Москва: Языки славянских культур; 2002. 760 с. (Studia Philologica). EDN: PXNNKP.
  5. Бочаров СГ, Гей НК, Михайлов АВ, Сазонова ЛИ, Сквозников ВД, Смирнова НН и др., редакторы. Теория литературы. Том 3, Роды и жанры (основные проблемы в историческом освещении). Москва: Институт мировой литературы имени А. М. Горького РАН; 2003. 592 с.
  6. Аверинцев СС. Поэтика ранневизантийской литературы. Санкт-Петербург: Азбука-классика; 2004. 480 с.
  7. Казанский ПС. История православного монашества на Востоке. Часть 1. Москва: Паломник; 2000. 463 с.
  8. Лихачев ДС. Развитие русской литературы X–XVII веков: эпохи и стили. Ленинград: Наука; 1973. 256 с.
  9. Лотман ЮМ. О русской литературе: статьи и исследования (1958–1993). Санкт-Петербург: Искусство; 1997. 845 с.
  10. Россейкин ФМ. Первое правление Фотия, патриарха Константинопольского. Сергиев Посад: Типография Свято-Троицкой Сергиевой лавры; 1915. 491 с.
  11. Кузьмин АГ, Карпов АЮ, составители. Златоструй: Древняя Русь X–XIII вв. Москва: Молодая гвардия; 1990. 302 с.
  12. Рыбаков БА, Жуковская ЛИ, Князевская ТБ, Макарова ТИ, Подобедова ОИ, Розов НН, редакторы. Изборник Святослава 1073 г. Москва: Наука; 1977. 314 с.
  13. Удальцова ЗВ, Королюк ВД, Рогов АИ, Жаворонков ПИ, Осипова КА, Самодурова ЗГ и др., редакторы. Сказания о начале славянской письменности. Флори БН, переводчик. Москва: Наука; 1981. 200 с.
  14. Флоренский ПА. Сочинения. Том 2. Трубачев АС, редактор-составитель. Москва: Мысль; 1996. 878 с.
  15. Бахтин ММ. Вопросы литературы и эстетики. Исследования разных лет. Москва: Художественная литература; 1975. 504 с.
  16. Брянчанинов И. Творения святителя Игнатия. Том 8, Собрание писем. Москва: Издательство Сретенского монастыря; 2003. 784 с.
  17. Лермонтов МЮ. Собрание сочинений. Том 4, Проза. Письма. Андроников ИЛ, Благой ДД, Оксман ЮГ, редакторы. Москва: АН СССР; 1959. 826 с.
  18. Флоренский ПА. У водоразделов мысли. Том 2. Москва: Правда; 1990. 448 с.
  19. Бахтин ММ. Эстетика словесного творчества. Бочаров СГ, составитель. 2-е издание. Москва: Искусство; 1986. 445 с.
  20. Гоголь НВ. Собрание сочинений. Том 6, Статьи. Москва: Художественная литература; 1986. 543 с.
  21. Заборов ПР. Русская литература и Вольтер: XVIII – первая треть XIX в. Ленинград: Наука; 1978. 246 с.
  22. Фонвизин ДИ. Собрание сочинений. Том 2. Макогоненко ГП, составитель. Москва: Художественная литература; 1959. 742 с.
  23. Достоевский ФМ. Полное собрание сочинений. Том 27. Базанов ВГ, редактор. Ленинград: Наука; 1984. 459 с.
  24. Лосев АФ. Миф. Число. Сущность. Тахо-Годи АА, составитель; Тахо-Годи АА, Махоньков ИИ, редакторы. Москва: Мысль; 1994. 914 с.
  25. Фохт УР, редактор. Развитие реализма в русской литературе. Том 1, Просветительский реализм. Утверждение критического реализма. Москва: Наука; 1972. 351 с.

Downloads

Апублікавана

2025-12-04

Выпуск

№ 3 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Башкіраў, Д.Л. 2025. «Увасабленне ідэальнага» як фактар мастацка-эстэтычнага развіцця рускай літаратуры XIX ст. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Dec. 2025), 34–44. DOI:https://doi.org/10.33581/2521-6775-2025-3-%p.