Формы і спосабы рэалізацыі феномена лімінальнасці ў літаратуры

Аўтары

  • Анастасія Вячаславаўна Цімашэнка Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі, вул. Сурганава, 1, корп. 2, 220072, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

лімінальнасць, прастора крызісу, ініцыяцыя, трансгрэсія, экзістэнцыяльны крызіс, беларуская літаратура, мадэрнізм, постмадэрнізм, аб’екцыя, гетэратопія, трансфармацыя, гіперрэальнасць, сімулякр, сімуляцыя

Анатацыя

Праводзіцца комплексны фенаменалагічны і структурна-семіятычны аналіз катэгорыі лімінальнасці. Даследуецца эвалюцыя паняцця ад антрапалагічнай мадэлі абрадаў ініцыяцыі да ўніверсальнай анталагічнай метафары экзістэнцыяльнага крызісу ў літаратуры мадэрнізму і постмадэрнізму. Асаблівая ўвага надаецца спецыфіцы рэалізацыі лімінальнага хранатопу ў творах беларускіх аўтараў у кантэксце сусветнага літаратурнага працэсу. На матэрыяле шырокага корпуса тэкстаў – ад сакральных помнікаў старажытнасці і еўрапейскай класікі да прозы «страчанага пакалення», мадэрнізму і сучаснай беларускай літаратуры – выяўляюцца тыпалагічныя падабенствы і нацыянальныя адрозненні ў мастацкай інтэрпрэтацыі памежных станаў. Абгрунтоўваецца тэзіс пра фундаментальную трансфармацыю лімінальнасці з часовага этапу сацыяльнай дынамікі ў перманентны экзістэнцыяльна напружаны стан сучаснага суб’екта, які вызначае новую парадыгму мастацкага мыслення.

Біяграфія аўтара

  • Анастасія Вячаславаўна Цімашэнка, Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі, вул. Сурганава, 1, корп. 2, 220072, г. Мінск, Беларусь

    аспірантка аддзела тэорыі і гісторыі літаратуры Інстытута літаратуразнаўства імя Янкі Купалы. Навуковы кіраўнік – доктар філалагічных навук, дацэнт А. М. Кісліцына

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. ван Геннеп А. Обряды перехода. Систематическое изучение обрядов. Лукьянова ИВ, переводчик. Москва: Восточная литература; 1999. 198 с.
  2. Тернер В. Символ и ритуал. Мыльников АС, переводчик. Москва: Наука; 1983. 277 с.
  3. Фуко М. Интеллектуалы и власть: избранные политические статьи, выступления и интервью. Часть 3. Москва: Праксис; 2006. Другие пространства (гетеротопии); с. 191–204.
  4. Элиаде М. Миф о вечном возвращении. Васильева АА, переводчик. Санкт-Петербург: Алетейя; 1998. 250 с.
  5. Ясперс К. Философия. Книга 2, Просветление экзистенции. Судаков АК, переводчик. Москва: Канон +; 2012. 448 с.
  6. Кристева Ю. Силы ужаса: эссе об отвращении. Костикова А, переводчик. Москва: Академический проект; 2003. 256 с.
  7. Отто Р. Святое. Об иррациональном в идее божественного и его соотношении с рациональным. Руткевич АМ, переводчик. Санкт-Петербург: Издательство Санкт-Петербургского университета; 2008. 304 с.
  8. Бадрийяр Ж. Симулякры и симуляция. Качалов А, переводчик. Москва: Постум; 2015. 240 с.
  9. Кэмпбелл Дж. Тысячеликий герой. Санкт-Петербург: Питер; 2025. 352 с.
  10. Элиаде М. Священное и мирское. Москва: Издательство Московского государственного университета; 1994. 144 с.
  11. Элиаде М. Шаманизм: архаические техники экстаза. Киев: София; 2000. 480 с.
  12. Афанасьев АН. Поэтические воззрения славян на природу. Москва: Современный писатель; 1995. 414 с.
  13. Пропп ВЯ. Исторические корни волшебной сказки. Ленинград: Издательство Ленинградского государственного университета; 1986. 370 с.
  14. Гомер. Одиссея. Вересаев ВВ, переводчик. Москва: Просвещение; 1987. 350 с.
  15. Алигьери Д. Божественная комедия. Лозинский МЛ, переводчик. Москва: Художественная литература; 1967. 624 с.
  16. ле Гофф Ж. Рождение чистилища. Бабинцев В, Краевая Т, переводчики. Екатеринбург: У-фактория; 2009. 544 с.
  17. Баршчэўскі Я. Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях. Мінск: Мастацкая літаратура; 1990. 383 с.
  18. Кацюбінскі ММ. Творы. Том 2, Аповесці і апавяданні. Мінск: Навука і тэхніка; 1992. 420 с.
  19. Гоголь НВ. Собрание сочинений. Том 1, Вечера на хуторе близ Диканьки. Москва: Художественная литература; 1984. 319 с.
  20. Гоголь НВ. Собрание сочинений. Том 3, Повести. Москва: Художественная литература; 1984. 303 с.
  21. Чехов АП. Полное собрание сочинений и писем. Том 8. Москва: Наука; 1985. 528 с.
  22. Чехов АП. Полное собрание сочинений и писем. Том 13. Москва: Наука; 1986. 530 с.
  23. Булгаков МА. Собрание сочинений. Том 5, Мастер и Маргарита. Москва: Художественная литература; 1990. 734 с.
  24. Бахтин ММ. Проблемы поэтики Достоевского. Москва: Im-Werden-Verlag; 2002. 167 с.
  25. Достоевский ФМ. Полное собрание сочинений. Том 6, Преступление и наказание. Ленинград: Наука; 1973. 423 с.
  26. Гарэцкі МІ. Збор твораў. Том 2, Аповесці. Мінск: Мастацкая літаратура; 1985. 414 с.
  27. Колас Я. Збор твораў. Том 9, На ростанях. Мінск: Беларуская навука; 2007. 765 с.
  28. Мележ ІП. Збор твораў. Том 6, Людзі на балоце. Мінск: Мастацкая літаратура; 1979. 510 с.
  29. Быкаў ВУ. Знак бяды. Мінск: Мастацкая літаратура; 1984. 284 с.
  30. Ясперс К. Введение в философию. Михайлов АА, переводчик. Минск: Пропилеи; 2000. 192 с.
  31. Быкаў ВУ. Ваўчыная яма. Мінск: Мастацкая літаратура; 2001. 188 с.
  32. Стругацкий АН, Стругацкий БН. Пикник на обочине. Москва: Текст; 1991. 156 с.
  33. Кафка Ф. Превращение. Апт С, переводчик. Санкт-Петербург: Азбука; 2015. 288 с.
  34. Камю А. Посторонний. Галь Н, переводчик. Москва: АСТ; 2014. 160 с.
  35. Селин ЛФ. Путешествие на край ночи. Корнеев ЮБ, переводчик. Санкт-Петербург: Азбука; 2015. 448 с.
  36. Женэ Ж. Дневник вора. Мавлевич НП, переводчик. Москва: Гилея; 2005. 304 с.
  37. Манн Т. Волшебная гора. Курелл В, переводчик. Москва: АСТ; 2011. 912 с.
  38. Гамсун К. Голод. Балтрушайтис Ю, переводчик. Санкт-Петербург: Азбука; 2018. 224 с.
  39. Беккет С. В ожидании Годо. Наумов А, переводчик. Москва: Текст; 2009. 156 с.
  40. Гессе Г. Сиддхартха. Степной волк. Москва: АСТ; 2014. 416 с.
  41. Гессе Г. Игра в бисер. Апт С, переводчик. Санкт-Петербург: Азбука; 2013. 544 с.
  42. Грасс Г. Жестяной барабан. Апт С, переводчик. Москва: Махаон; 2005. 608 с.
  43. Воннегут К. Колыбель для кошки. Райт-Ковалева Р, переводчик. Москва: АСТ; 2010. 288 с.
  44. Воннегут К. Бойня номер пять, или Крестовый поход деток. Райт-Ковалева Р, переводчик. Москва: Эксмо; 2015. 256 с.
  45. Ремарк ЭМ. На Западном фронте без перемен. Фёдорова Н, переводчик. Москва: АСТ; 2023. 288 с.
  46. Хемингуэй Э. Праздник, который всегда с тобой. Брук М, Петрова Л, Хитрук Ф, переводчики. Москва: АСТ; 2023. 256 с.
  47. Борхес ХЛ. Сад расходящихся тропок. Санкт-Петербург: Азбука; 2014. 320 с.
  48. Борхес ХЛ. Лабірынты: выбраныя творы. Шупа С, перакладчык. Мінск: Радыёла-плюс; 2007. Вавілонская бібліятэка; с. 138–147.
  49. Борхес ХЛ. Лабірынты: выбраныя творы. Шупа С, перакладчык. Мінск: Радыёла-плюс; 2007. Борхес і я; с. 316–317.
  50. Маркес ГГ. Полковнику никто не пишет. Столбов В, переводчик. Москва: АСТ; 2011. 160 с.
  51. Абэ К. Женщина в песках. Гривнин В, переводчик. Санкт-Петербург: Кристалл; 2000. 448 с.
  52. Акутагава Р. Ворота Расёмон. Москва: Эксмо; 2011. 608 с.
  53. Мисима Ю. Золотой Храм. Чхартишвили Г, переводчик. Санкт-Петербург: Северо-Запад; 1993. 480 с.
  54. Мураками Х. Охота на овец. Коваленин Д, переводчик. Санкт-Петербург: Амфора; 2003. 430 с.
  55. Мураками Х. 1Q84. Книга 1, Октябрь – декабрь. Коваленин Д, переводчик. Москва: Эксмо; 2011. 512 с.
  56. Хан Г. Вегетарианка. Михеева ЛВ, переводчик. Москва: АСТ; 2018. 320 с.
  57. Окри Б. Голодная дорога. Блейз А, переводчик. Москва: Иностранка; 2011. 672 с.
  58. Линдси Дж. Пикник у Висячей скалы. Капустина В, переводчик. Москва: Азбука; 2014. 256 с.
  59. Керуак Дж. На дороге. Коган В, переводчик. Санкт-Петербург: Азбука; 2012. 352 с.
  60. Дик ФК. Убик. Мечтают ли андроиды об электроовцах? Три стигмата Палмера Элдрича. Москва: Эксмо; 2011. 800 с.
  61. Эллис БИ. Американский психопат. Парусова ТЮ, переводчик. Москва: АСТ; 2003. 544 с.
  62. Паланик Ч. Бойцовский клуб. Кормильцев И, переводчик. Москва: АСТ; 2004. 256 с.
  63. Маккарти К. Дорога. Степаненко Ю, переводчик. Москва: Азбука; 2010. 256 с.
  64. Делилло Д. Белый шум. Грецкая Г, переводчик. Москва: Корпус; 2015. 480 с.
  65. Джеймисон Ф. Постмодернизм, или Культурная логика позднего капитализма. Узланер Д, переводчик. Москва: Издательство Института Гайдара; 2019. 808 с.
  66. Павич М. Хазарский словарь: роман-лексикон в 100 000 слов. Савельева Л, переводчик. Москва: Азбука; 2017. 352 с.
  67. Павич М. Внутренняя сторона ветра. Роман о Геро и Леандре. Савельева Л, переводчик. Москва: Эксмо; 2024. 224 с.
  68. Павич М. Последняя любовь в Константинополе: роман-гадание. Савельева Л, переводчик. Санкт-Петербург: Азбука-классика; 2005. 192 с.
  69. Андрич И. Мост на Дрине. Волконский М, переводчик. Москва: Художественная литература; 1985. 336 с.
  70. Селимович М. Дервиш и смерть. Слуцкий Б, Савельева Л, переводчики. Москва: Художественная литература; 1987. 384 с.
  71. Чапек К. Война с саламандрами. Аксель Т, Кондратьев С, переводчики. Москва: Художественная литература; 1985. 256 с.
  72. Шульц Б. Коричные лавки. Санатория под клепсидрой. Цивьян Л, переводчик. Москва: Известия; 1990. 400 с.
  73. Токарчук О. Бегуны. Гессен Э, переводчик. Москва: Эксмо; 2020. 416 с.
  74. Лем С. Солярис. Непобедимый. Гуревич Г, Брускин Д, переводчики. Москва: АСТ; 2010. 416 с.
  75. Стругацкий АН, Стругацкий БН. Пикник на обочине. Улитка на склоне. Гадкие лебеди. Москва: АСТ; 2016. 608 с.
  76. Стругацкий АН, Стругацкий БН. Обитаемый остров. Москва: АСТ; 2015. 416 с.
  77. Стругацкий АН, Стругацкий БН. Парень из преисподней. Москва: АСТ; 2018. 224 с.
  78. Стругацкий АН, Стругацкий БН. За миллиард лет до конца света. Москва: АСТ; 2021. 224 с.
  79. Ерофеев ВВ. Москва – Петушки. Москва: АСТ; 2019. 192 с.
  80. Сальников АБ. Петровы в гриппе и вокруг него. Москва: АСТ; 2017. 416 с.
  81. Пелевин ВО. Чапаев и Пустота. Москва: АСТ; 2023. 416 с.
  82. Пелевин ВО. Generation «П». Москва: АСТ; 2022. 384 с.
  83. Пелевин ВО. Empire «V». Москва: АСТ; 2023. 416 с.
  84. Пелевин ВО. KGBT+. Москва: Эксмо; 2022. 560 с.
  85. Андрухович Ю. Перверзія. Івано-Франковск: Лілея-НВ; 1999. 192 с.
  86. Прохасько ТБ. НепрОсті. Івано-Франковск: Лілея-НВ; 2002. 140 с.
  87. Федарэнка АМ. Мяжа. Вёска. Мінск: Кнігазбор; 2011. 304 с.
  88. Казько ВА. Бунт незапатрабаванага праху. Мінск: Мастацкая літаратура; 2013. 287 с.
  89. Делёз Ж. Тысяча плато: капитализм и шизофрения. Свирский ЯИ, переводчик. Екатеринбург: У-фактория; 2010. 895 с.
  90. Сін І. Libido. Мінск: Кнігазбор; 2019. 140 с.
  91. Станкевіч Ю. Любіць ноч – права пацукоў. Мінск: Мастацкая літаратура; 2000. 302 с.
  92. Кісліцына ГМ. Культурны градыент: ідэі, маніфесты, кірункі беларускай літаратуры на мяжы ХХ–ХХІ стагоддзяў. Мінск: Права і эканоміка; 2015. 169 с.

Downloads

Апублікавана

2026-10-01

Выпуск

№ 2 (2026): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Цімашэнка, А.В. 2026. Формы і спосабы рэалізацыі феномена лімінальнасці ў літаратуры. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Oct. 2026), 15–29. DOI:https://doi.org/10.33581/2521-6775-2026-2-%p.