Раман Ёзафа Томана «Сакрат» як эпапея духоўнага і грамадскага жыцця старажытнагрэчаскай Афінскай дзяржавы - Вострыкава, Алена Уладзіміраўна (Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія, 2019)
Аналізуецца чэшскі гістарычны раман Ё. Томана «Сакрат», які стаў значнай з’явай літаратурнага жыцця, паколькі ўвабраў у сябе прыкметы гістарычнага і сацыяльнага раманаў. Адзначана, што твор пашырыў тэматычнае поле і мастацкія прынцыпы гістарычнага рамана 1970-х гг. у Чэхаславакіі. Паказана, што перад чытачом раскрываецца вобраз старажытнагрэчаскага філосафа Сакрата на фоне духоўнага і грамадскага жыцця Афінскай дзяржавы ў перыяд яе росквіту і паступовага заняпаду. Робяцца высновы пра тое, што Ё. Томан звяртаецца да мадэрнізацыі, асучаснівае вобраз філосафа, але ў цэлым стварае псіхалагічна прапрацаваны і ўсебаковы яго партрэт, а таксама галерэю гістарычных персанажаў. Сцвярджаецца, што канцэптуальнымі характарыстыкамі вобраза Сакрата становяцца яго прыхільнасць да матэрыялізму, жыццялюбства, пакланенне сонцу і пазітыўнае стаўленне да феномена смеху. Заўважана, што ў мастацкай структуры твора выкарыстоўваюцца прыёмы фантастычнага дапушчэння, літаратурнай гульні, што праяўляецца ў інтэрмецца – устаўных главах, дзе аўтар сустракаецца са сваім героем і размаўляе з ім на розныя тэмы. Адзначана, што важную ролю ў рамане адыгрываюць жаночыя вобразы. Разглядаюцца такія мастацкія прыёмы, як ліставанне персанажа, вулічныя песні. Выяўляецца роля маналогаў і дыялогаў у творы.
Keywords: чэшскі гістарычны раман ХХ ст.; Ёзаф Томан; эпапея духоўнага і грамадскага жыцця; вобраз Сакрата; актуалізацыя вобраза; прыёмы фантастычнага дапушчэння і гульні, інтэрмецца; партрэтныя характарыстыкі; псіхалагізм; выкарыстанне ліставання персанажаў і песень; ключавая роля маналогаў і дыялогаў; частая змена апавядальнага рытму