Топасы смерці ў рамане Э. Сібалд «Мілыя косці» - Зелязінская, Наталля Станіславаўна (Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія, 2022)
Э. Сібалд не толькі робіць матыў смерці цэнтральным ў рамане «Мілыя косці», але і паказвае ідэю смерці ў рэлігійным кантэксце, неўласцівым амерыканскай рэалістычнай дзіцячай, падлеткавай і моладзевай літаратуры другой паловы XX – XXI ст. Хрысціянскія культурныя ўстаноўкі і сярэдневяковая карціна свету ўплываюць як на семантыку гэтага матыву, так і на структурную арганізацыю прасторы тэксту. Разглядаюцца топасы падвала, зямлянкі, заваленай шахты, роднага дома, школы, гарадка і лесу. Топасы смерці ў гарызантальным і вертыкальным зрэзе аналізуюцца ў ракурсе тэорыі трохчасткавай прасторы (Ю. М. Лотман, В. М. Тапароў). Значную ролю ў інтэрпрэтацыі семантыкі і прагматыкі топасаў смерці выконваюць дыхатаміі свой ‒ чужы, пакуты ‒ шчасце, зямля ‒ нябёсы, пекла ‒ рай, прыцягальны ‒ нудны і інш. Для іх рэалізацыі Э. Сібалд апелюе да сярэдневяковага менталітэту, а таксама да канцэпцыі чыстца ранняга Новага часу. Даследуюцца аксіялагічны патэнцыял рамана і здольнасць сучаснага маладога чалавека прыняць дадзенасць свету ў яго прыгажосці і жаху. Усведамленне сваёй асобнасці і самасці, пакора з незваротнасцю смерці, прызнанне існавання «свету без мяне» і здабыванне радасці за іншага чалавека прадвызначаюць фінал твора – метафарычны пераход гераіні з чыстца ў рай. Пазначаецца сувязь аксіялогіі матыву смерці з найноўшымі тэорыямі сучаснай філасофіі.
Keywords: прастора; топас; праблемны рэалістычны падлеткавы і моладзевы раман; матыў смерці; адмова ад суб’ектацэнтрычнай карціны свету; эстэтыка постмадэрнізму; сярэдневяковая карціна свету; рэлігійны кантэкст; хрысціянскія культурныя ўстаноўкі; аксіялогія; Ю. М. Лотман; В. М. Тапароў; Э. Сібалд