Камп’ютарна-апасродкаваны дыскурс як тэрмін і маўленчая дзейнасць - Барковіч, Аляксандр Аркадзьевіч (Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія, 2025)
Тэрмін «дыскурс» мае шырокі спектр значэнняў, якія перасякаюцца. Ён актуальны не толькі ў лінгвістыцы, сацыялогіі і філасофіі, але і ў інфарматыцы, web science, камп’ютарных навуках і іншых навуковых «дадатках» камунікацыі. Упарадкаванне адпаведнай тэрміналагічнай сістэмы патрабуе стварыць цэласную карціну такога неабсяжнага аспекту камунікацыі, як маўленчая дзейнасць, што з цяжкасцю паддаецца ахопу ў міждысцыплінарным аспекце. Больш за тое, дыскурсіўная парадыгма паступова набывае новую рэферэнтную канцэптуалізацыю – інфармацыйную. У сучаснай камунікацыі асаблівы семіятычны ўзровень забяспечваюць штучныя мовы, фарміруючы, здавалася б, самадастатковы камп’ютарны дыскурс. Магчыма, яго можна было б нават ідэнтыфікаваць і вызначыць як штучнамоўны полікодавы дыскурс. Аднак, як правіла, штучныя мовы з’яўляюцца дрэнна прыстасаванымі да кантэкстуальнай семантыкі натуральнай мовы, не маюць паўнавартаснага набору камунікатыўных сродкаў, што пацвярджаецца, напрыклад, практыкай машыннага перакладу. Разам з тым базавы семіятычны ўзровень – бінарнае кадзіраванне – уласна не трансліруе ніякай семантыкі, акрамя апазіцыйнай. Немалаважна і тое, што для камп’ютара неабходна ствараць ўсё больш штучных моў – носьбітаў семантыкі натуральнай мовы, у прыватнасці, для інтэрпрэтацыі бінарнага кадзіравання. У рэшце рэшт на тым ці іншым этапе дадатковыя семіятычныя інтэрфейсы пачынаюць скажаць семантыку натуральных моў, якую яны першапачаткова былі закліканы перадаваць. Акрамя таго, існуе яшчэ адна праблема – адсутнасць поўнай кадыфікацыі маўленчай практыкі, камунікацыі любога роду. Гэта істотная лінгвістычная праблема служыць магутным стымулам для развіцця «інфармацыйнасці» метаапісанняў. Інфармацыйная мова, калі яна будзе вынайдзена, павінна будзе трансліраваць велізарны аб’ём семантыкі натуральнай мовы, выкарыстоўваючы абмежаваныя інтэрпрэтацыйныя магчымасці камп’ютара. Вывучэнне маўленчай практыкі, апасродкаванай камп’ютарамі, патрабуе асаблівай увагі да яе адпаведнай тэрміналагічнай і канцэптуальнай інтэрпрэтацыі. З пункту гледжання лінгвістыкі «камп’ютарна-апасродкаваны дыскурс» – тэрмін, які цалкам падыходзіць для метаапісання асаблівасцей камунікацыі, што ажыццяўляецца ў інтэрнэце і аўтаномных камп’ютарных сістэмах. Такім чынам, камп’ютарна-апасродкаваны дыскурс – гэта маўленчая дзейнасць у камунікацыі, апасродкаванай камп’ютарамі. Дадзеная намінацыя больш карэктная, чым, напрыклад, словазлучэнні «штучнамоўны дыскурс» і «камп’ютарны дыскурс». Як мінімум яе выкарыстанне адпавядае міждысцыплінарнасці сігніфіката, што яна абазначанае.
Keywords: камп’ютарна-апасродкаваны дыскурс; міждысцыплінарнасць; тэрмін; маўленчая дзейнасць; інфармацыя