Спецыфічнае асэнсаванне паняцця «вайна» ў дакументальна-мастацкім цыкле С. Алексіевіч «Галасы ўтопіі»

Аўтары

Ключавыя словы:

ваенная тэматыка, надзвычайныя абставіны, пафас барацьбы, трагічнае, споведзь, аўтарская канцэпцыя, беларуская літаратура, дакументальна-мастацкі твор

Анатацыя

Прааналізавана, якім чынам у цыкле С. Алексіевіч «Галасы ўтопіі» зафіксаваны новыя падыходы да асэнсавання тэмы, а таксама месца, якое займае паняцце «вайна» ў светаадчуванні былога савецкага чалавека. Падкрэсліваецца поліфанічнасць названага паняцця: яно атаясамлівалася радавымі апавядальнікамі не толькі з Вялікай Айчыннай, Афганскай ці лакальнымі войнамі, што супадалі па часе са сталінскімі рэпрэсіямі, ліквідацыяй наступстваў аварыі на ЧАЭС, распадам СССР. Прасочваецца надзвычайная значнасць для літаратуры індывідуальна-маркіраванай слоўнай стыхіі, якая створана С. Алексіевіч на аснове гутарак са сведкамі трагічных падзей: гэта іх асабістыя ўражанні і вопыт, паяднаныя з кніжнымі ведамі (творы Б. Палявога, А. Фадзеева, Э. М. Рэмарка і інш.). Адзначаецца, што апавядальнікі ў цыкле С. Алексіевіч сутыкаліся з праблемай адэкватнай вербалізацыі перажытага ў трагічных абставінах: не знайшоўшы патрэбных моўных сродкаў, субяседнікі пісьменніцы змаўкалі, прыслухоўваючыся да свайго душэўнага болю і даючы магчымасць прафесіяналу ўвасобіць квінтэсенцыю траўматычных перажыванняў у дакументальна-мастацкім тэксце.

Біяграфія аўтара

  • Зоя Іванаўна Траццяк, Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт, зав. Стралецкі, 4, 211415, г. Полацк, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры сусветнай літаратуры і замежных моў гуманітарнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Zhibul’ V. Belorusskaya proza o voine i klassicheskaya tragediya [Belarusian prose about the war and the classic tragedy]. Minsk: Nauka i tekhnika; 1986. 151 p. Russian.
  2. Alexievich S. Chernobyl’skaya molitva. Khronika budushchego [Chernobyl prayer. A chronicle of the future]. Moscow: Vremya; 2008. 384 p. Russian.
  3. Lysova N. [Documentary utopia: notes on the work of Svetlana Alexievich in the context of literary and artistic process]. In: Vasjuchjenka P, editor. Belaruskaja mova, litaratura, kul’tura i svet: prablemy rjeprjezentacyi: zbornik navukovyh artykulaw pa vynikah Mizhnarodnaj navukovaj kanferjencyi; 3– 4 listapada 2016 g.; Minsk, Belarus’ [Belarusian language, literature, culture and the world: the problem of representation: a collection of scientific articles on the results of International scientific conference; 2016 November 3– 4; Minsk, Belarus]. Minsk: Minsk State Linguistic University; 2018. p. 12–19. Belarusian.
  4. Garnowskaja V. [Humanistic idea and its realization in S. Alexievich’s book «The unwomanly face of war» (1983 and 2004 editions)]. In: Sin’kova L, editor. Belaruskae litaraturaznawstva. Vypusk 6 [Belarusian literature. Issue 6]. Minsk: Belarusian State University; 2008. p. 16–20. Belarusian.
  5. Rogachevskaya M. [Military reality in prose: novels by P. Barker and S. Alexievich]. In: Butyrchyk TM, editor. Slavjanskija litaratury w kantjeksce susvetnaj: da 750­goddzja sa dnja naradzhjennja Dantje Alig’ery i 85­goddzja Uladzimira Karatkevicha: matjeryjaly XII Mizhnarodnaj navukovaj kanferjencyi; 22–24 kastrychnika 2015 g.; Minsk, Belarus’. Chastka 2 [Slavic literature in the context of the world ones: to the 750th anniversary of Dante Alighieri’s birth and the 85th anniversary of Uladzimir Karatkievich: materials of XII International scientific conference; 2015 October 22–24; Minsk, Belarus. Part 2]. Minsk: Respublikanskii institut vysshei shkoly; 2016. p. 292–299. Russian.
  6. Ragachjewskaja M. [Svjatlana Alexievich: the view from abroad]. In: Vasjuchjenka P, editor. Belaruskaja mova, litaratura, kul’tura i svet: prablemy rjeprjezentacyi: zbornik navukovyh artykulaw pa vynikah Mizhnarodnaj navukovaj kanferjencyi, 3– 4 listapada 2016 g.; Minsk, Belarus’ [Belarusian language, literature, culture and the world: the problem of representation: a collection of scientific articles on the results of International scientific conference; 2016 November 3– 4]. Minsk: Minsk State Linguistic University; 2018. p. 183–189. Belarusian.
  7. Sin’kova L. [The specific understanding of the Belarusian national literature of the 20th century]. In: Sin’kova L. Pamizh tjekstam i dyskursam: belaruskaja litaratura XX–XXI stst.: gistoryja, kamparatyvistyka i krytyka (litaraturnaja krytyka, artykuly, gutarki) [Between text and discourse: Belarusian literature of XX–XXI centuries: history, comparative linguistics and criticism (literary criticism, articles, interviews)]. Minsk: Parkus Plus; 2013. p. 261–274. Belarusian.
  8. Sin’kova L. [Belarusian artistic tradition in the non-fiction works by S. Alexievich]. In: Gugnin AA, editor. Pershaja susvetnaja vajna w narodnaj pamjaci i mastackim adljustravanni: matjeryjaly Mizhnarodnaj navukovaj kanferjencyi; 7–8 kastrychnika 2014 g.; Minsk, Belarus’ [World War I in the popular memory and artistic reflection: materials of the International scientific conference; 2014 October 7–8; Minsk, Belarus]. Minsk: Prava i ekanomika; 2014. p. 71–76. Belarusian.
  9. Sin’kova L. [«Superliterature» as Ales’ Adamovich idea and Svetlana Alexievich practice]. In: Berovko VYu, Lapatinskaya OV, editors. Aksiologicheskii diapazon khudozhestvennoi literatury [Aksiologic range of fiction]. Vitebsk: Vitebsk State University named after P. M. Masherov; 2017. p. 67–69. Belarusian.
  10. Balla O. After utopia. Anthropology of the victim. Novyy mir [Internet]. 2014 [cited 2019 January 9];1. Available from: http://www.nm1925.ru/Archive/Journal6_2014_1/Content/Publication6_1037/Default.aspx.
  11. Karasti R. After the time: conversation with oneself about «Second-hand time» by Svetlana Alexievich. Zvezda [Internet]. 2014 [cited 2019 January 9];6. Available from: https://magazines.gorky.media/zvezda/2014/6/posle-vremeni.html.
  12. Alexievich S. U voiny ne zhenskoe litso [The unwomanly face of war]. Moscow: Vremya; 2016. 352 p. Russian.
  13. Alexievich S. Poslednie svideteli: Solo dlya detskogo golosa [Last witnesses: an oral history of the children of world war II]. Moscow: Vremya; 2008. 304 p. Russian.
  14. Alexievich S. Cynkavyja hlopchyki [Boys in zinc]. Minsk: Belarus’; 1991. 176 p. Belarusian.
  15. Alexievich S. Zacharavanyja smercju [Enchanted with Death]. Minsk: Belarus’; 1993. 128 p. Belarusian.
  16. Dalidovich H. Pabudzhanyja [The awaken]. Minsk: Mastackaja litaratura; 1989. 567 p. Belarusian.
  17. Alexievich S. Vremya sekond khend [Second-hand time]. Moscow: Vremya; 2016. 512 p. Russian.
  18. Garodnja A. [In the meadows]. Maladnjak. 1927;7–8:23–35. Belarusian.
  19. Karamazaw V. [Refugees]. In: Karamazaw V. Vybranyja tvory. Tom 1 [Selected works. Volume 1]. Minsk: Mastackaja litaratura; 1997. p. 15–268. Belarusian.
  20. Sachanka B. [Native place]. In: Sachanka B. Vybranyja tvory [Selected works]. Minsk: Bielaruskaja navuka; 2017. p. 363–468. Belarusian.

Downloads

Апублікавана

2019-11-01

Выпуск

№ 3 (2019): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Траццяк, З.І. 2019. Спецыфічнае асэнсаванне паняцця «вайна» ў дакументальна-мастацкім цыкле С. Алексіевіч «Галасы ўтопіі». Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Nov. 2019), 31–39.