Беларуская праблематыка ў польскай літаратуры 1918‒1939 гг.: стратэгіі ўвасаблення

Аўтары

  • Мікалай Мікалаевіч Хмяльніцкі Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь https://orcid.org/0000-0002-1600-0270

Ключавыя словы:

польская літаратура, беларуская праблематыка, беларуска-польскае памежжа, аўтабіяграфізм, хранатоп, мастацкі білінгвізм, творчая індывідуальнасць, літаратурныя сувязі, беларускія рэаліі, аўтар

Анатацыя

Выяўляюцца асноўныя ідэйна-мастацкія стратэгіі ўвасаблення беларускай праблематыкі ў польскай літаратуры 1918 –1939 гг. на матэрыяле творчасці пісьменнікаў, чые лёсы на пэўным этапе былі звязаны з Беларуссю (М. Радзевіч, М. Ваньковіч, С. Пясецкі, Я. Булгак, К. Здзяхоўскі, Ю. Чаховіч і інш.). Вылучаны і ахарактарызаваны кампаненты і ўзроўні парадыгмы творчага засваення беларускіх матываў, вобразаў і рэалій: гістарычная радзіма, месца нараджэння, прастора памежжа, культурны ландшафт, героі-беларусы, традыцыі і звычаі аўтахтоннага насельніцтва, прырода, прысутнасць і роля беларусізмаў у мове твораў. Вызначаны і абгрунтаваны тры формы зваротаў польскіх пісьменнікаў да беларускай тэмы: Беларусь выступае як месца нараджэння, факт біяграфіі карэннага паляка і гісторыка-культурная (літаратурная) алюзія. Увага акцэнтуецца на тым, што мастацкі свет твораў многіх польскіх пісьменнікаў у міжваенны перыяд (1918 –1939) быў сфарміраваны менавіта беларускімі фактарамі ў працэсе літаратурнага ўзаемадзеяння і міжкультурнага дыялогу.

Біяграфія аўтара

  • Мікалай Мікалаевіч Хмяльніцкі, Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; загадчык кафедры кітайскай філалогіі, дацэнт кафедры тэарэтычнага і славянскага літаратуразнаўства філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Loika АА. Rownakutny trohvugol’nik, abo Ad Paljamona da Maksima Tanka. [An isosceles triangle, or from Palemon to Maxim Tank]. Міnsk: Belarusian State University; 2003. 214 p. Belarusian.
  2. Мusijenko SF. Тvorchestvo Zofyi Nalkovskoi [Creativity Zofia Nalkovskaya]. Мinsk: Nauka i tekhnika; 1989. 205 p. Russian.
  3. Каbrzyckaja ТW, Rahoisha PW, Khmialnitski ММ. Nash i nie nash Sjargej Pjasecki [Ours and not ours Syarhei Pyasetski]. Міnsk: Кnigazbor; 2014. 211 p. Belarusian.
  4. Маldzis А. [Best storyteller among storytellers]. In: Wialiki АF, Winnicki ZY, editors. Znakamityja minchane ХІХ–ХХ stst.: Міnsk і Міnshchyna w litaraturnyh tvorah nа rubjazhy ХІХ і ХХ stst. Маtjerialy Belaruska-pol’skaj kаnferencyi; 27 krasavikа 2010 g.; Minsk, Belarus’ [Famous Minskers of the 19th – 20th centuries: Minsk and Minsk region in literary works at the turn of the 19th and 20th centuries. Materials of the Belarusian-Polish conference, 2010 April 27; Minsk, Belarus]. Мinsk: Publisher W. Khursік; 2011. p. 92–95. Belarusian.
  5. Маldzis АW. [Rаdzewich Маria]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 13 [Belarusian encyclopedia. Volume 13]. Мinsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 2001. p. 208. Belarusian.
  6. Loika АА. [Polish-Belarusian literary contacts in the first half of the 20th century]. In: Rahoisha VP, editor. Matjeryjaly III Mizhnarodnaj kanferjencyi «Slavjanskija litaratury w kantjeksce susvetnaj»; 18–20 listapada 1997 g.; Minsk, Belarus’. Chastka 1 [Materials of the 3rd International conference «Slavic literature in a world context»; 1997 November 18–20; Minsk, Belarus. Part 1]. Мinsk: Belarusian State University; 1999. p. 6–9. Belarusian.
  7. Verabei АL. Maksim Tank i pol’skaja litaratura [Maxim Tank and Polish literature]. Міnsk: Belaruskaja navuka; 2012. 153 p. Belarusian.
  8. Bagdanovich ІE. [Leanard Padgorski-Akolau – Mitskevich scholar and poet]. In: Khaustowich МW, editor. Pracy kafedry gistoryi belaruskaj litaratury Beldzarzhuniversitjeta. Vypusk 3 [Proceedings of the department of Belarusian literature of the Belarusian State University. Volume 3]. Міnsk: Prava i jekanomika; 2002. p. 41–46. Belarusian.
  9. Bagdanovich І. [Belarus in poetic interpretation of Jan Bulhak (poem «My Land», 1919)]. Acta Albaruthenica. 2005;5:38–43. Belarusian.
  10. Rahoisha W. [Western Belarusian settlement as a space of the Belarusian-Polish cultural border (on the example of Rakov)]. In: Маldzis А, editor. Na shljahah da uzaemarazumennja [Towards mutual understanding]. Міnsk: Knigazbor; 2000. p. 62–68. Belarusian.
  11. Bahanowich N. [The artistic image of Belarus in Polish literature of the 19th and 20th centuries]. In: Kіklevich А, Vazhnik S, editors. Palanistyka – Polonistika – Polonistyka. 2011. Міnsk: Меdysont; 2012. p. 25–43. Belarusian.
  12. Bahanowich N. [Evolution of the image of the Belarusian land in Polish literature]. In: Twaranowicz Н, editor. Białorutenika Białostocka. Tom 3. Białymstok: Uniwersytet w Białymstoku; 2011. s. 91–109. Belarusian.
  13. Vabishchewich АМ. Nacyjanal’na-kul’turnae zhyccjo Zahodniaj Belarusi (1921–1939) [National and cultural life of Western Belarus (1921–1939)]. Brest: Brest State University; 2008. p. 319. Belarusian.
  14. Коshur S. [The famous master of photography returns to his Astashin, or where Yan Bulhak was born?]. Golas Radzimy. 2005 January 13. p. 9. Belarusian.
  15. Pietukhuva MV. Intermediate reference in literary work of Jan Bulgak. Journal of the Belarusian State University. Philology. 2020;1:5–16. Belarusian.
  16. Маcuk J. [Belarusian and Polish satire of the interwar period: an attempt at comparison]. In: Bagdanovich ІE, Zaprudski SM, editors. Supol’nasc’ tradycyi – sadruzhnasc’ u buduchyni. Belaruska-pol’skija mownyja, litaraturnyja, gistarychnyja i kul’turnyja su jazi [Commonality of traditions – cooperation in the future. Belarusian-Polish linguistic, literary, historical and cultural ties]. Міnsk: Кnigazbor; 2012. p. 62–65. Belarusian.
  17. Мusijenka S. [Henryk Siankiewicz in Belarus]. In: Stachura R, Budrewicz T, Faron B, editors. Powieść historyczna dawniej i dziś. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej; 2007. p. 334–343. Belarusian.
  18. Мusijenka SP. [Nalkouskaja Zofia]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 11 [Belarusian encyclopedia. Volume 11]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 2000. p. 134. Belarusian.
  19. Verabei АL. [Hushcha Jan]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 5 [Belarusian encyclopedia. Volume 5]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 1997. p. 552–553. Belarusian.
  20. Loika АА. [Hushcha Jan]. In: Brouka PU, editor. Belaruskaja saveckaja jencyklapedyja. Тom 4 [Belarusian Soviet encyclopedia. Volume 4]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 1971. p. 99. Belarusian.
  21. Маlukovich SD. [Міlash Cheslau]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 10 [Belarusian encyclopedia. Volume 10]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 2000. p. 369–370. Belarusian.
  22. Таnk М. [Putramant Jezy]. In: Brouka PU, editor. Belaruskaja saveckaja jencyklapedyja. Тom 8 [Belarusian Soviet encyclope dia. Volume 8]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 1975. p. 632. Belarusian.
  23. Khmialnicki ММ. [Andzajevski Jezy]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 1 [Belarusian encyclopedia. Volume 1]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 1996. p. 353. Belarusian.
  24. Khmialnicki ММ. [Braneuski Uladzislau]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 3 [Belarusian encyclopedia. Volume 3]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 1996. p. 242. Belarusian.
  25. Khmialnicki ММ. [Тuvim Julian]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 16 [Belarusian encyclopedia. Vo lume 16]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 2003. p. 21. Belarusian.
  26. Khmialnicki ММ. [Putramant Jezy]. In: Pashkou GP, editor. Belaruskaja jencyklapedyja. Тom 18, kniga 1 [Belarusian encyclopedia. Volume 18, book 1]. Міnsk: Belaruskaja jencyklapedyja; 2004. p. 441. Belarusian.
  27. Uliasz S. Pożoga świata kresowo-ziemiańskiego w kontekście «Szczenięcych lat» Melchiora Wańkowicza. W: Feliksiak E, redaktor. Wilno – wileńszczyzna jako krajobraz i środowisko wielu kultur. Tom 4. Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział Białostocki; 1992. s. 267–292.
  28. Uliasz S. Literatura kresów – kresy literatury. Fenomen Kresów Wschodnich w literaturze polskiej dwudziestolecia międzywojennego. Rzeszów: WSP; 1994. 282 s.
  29. Bujnicki T. Motywy białoruskie w poezji żagarystów. Acta Polono-Ruthenica. 1996;1:123–132.
  30. Głogowska H. Bezdomność prawdy – o boałoruskich motywach w twórczości Czesława Miłosza. In: Bagdanovich IE, Zaprudski SM, editors. Supol’nasc’tradycyi – sadruzhnasc’u buduchyni. Belaruska-pol’skija mownyja, litaraturnyja, gistarychnyja i kul’¬ turnyja suvjazi [Commonality of traditions – cooperation in the future. Belarusian-Polish linguistic, literary, historical and cultural ties]. Міnsk: Кnigazbor; 2012. p. 214–231.
  31. Chrzanowski T. Kresy czyli obszary tęsknot. Kraków: Wydawnictwo Literackie; 2001. 240 p.
  32. Hadaczek B. Kresy w literaturze polskiej XX wieku. Szkice. Szczecin: Ottonianum; 1993. 221 p.
  33. Białokozowicz B. Polsko-wschodniosłowiańskie stosunki literackie jako problem badawczy. Studia Polono-Slavica-Orientalia. Acta Litteraria. 1974;1:7–49.
  34. Białokozowicz B. Polsko-wschodniosłowiańskie pogranicze kulturowe, styki i kresy jako problem badawczy. Polsko-wschodniosłowiańskie powiązania kulturowe, literackie i językowe. 1994;1:24–47.
  35. Hadaczek B. Proza kresów Wschodnich w dwudziestoleciu międzywojennym (rekonasans). Ruch Literacki. 1986;37(4): 265–279.
  36. Charota ІА. [Problems of our literary comparative studies]. In: Shteiner ІF, Меlnikava АM, Аndreeva АU, editors. Spadchyna I. Ja. Navumenki i aktual’nyja prablemy litaraturaznawstva. Vypusk 2 [The legacy of I. Ya. Navumenka and topical problems of literary criticism. Issue 2]. Homieĺ: Francisk Skorina Gomel State University; 2014. p. 133–137. Belarusian.
  37. Konwicki T. Kalendarz i klepsydra. Warszawa: Wydawnictwo Znak; 1989. 480 p.
  38. Musijenko S. Wilno i Wileńszczyzna w dziennikach Zofji Nałkowskiej i Maksyma Tanka. W: Feliksiak E, redaktor. Wilno – wileńszczyzna jako krajobraz i środowisko wielu kultur. Tom 4. Białystok: TLAM; 1992. s. 293–313.
  39. Кupala Ja. Powny zbor tworaw. Тom 4. Vershy, peraklady. 1915–1929 [Full composition of writings. Volume 4. Poems, translations. 1915–1929]. Міnsk: Маstackaja litaratura; 1997. 698 p. Belarusian.
  40. Konwicki T. Bohiń. Warszawa: Czytelnik; 1987. 182 s.
  41. Wyszomirski J. List z Wilna. Białoruskie «ugodki». Wiadomości Literackie. 1935, 30 czerwca. s. 3–5.
  42. Miłosz Cz. Przygody młodego umysłu. Publicystyka i proza 1931–1939. Kraków: Wydawnictwo Znak; 2003. 520 s.
  43. Bakhtin ММ. Estetika slovesnogo tvorchestva [Aesthetics of verbal creativity]. Мoscow: Iskusstvo; 1986. 445 p. Russian.

Downloads

Апублікавана

2021-07-26

Выпуск

№ 2 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Хмяльніцкі, М.М. 2021. Беларуская праблематыка ў польскай літаратуры 1918‒1939 гг.: стратэгіі ўвасаблення. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Jul. 2021), 28–38.