Да пытання аб лексіка-семантычным напаўненні словаўтваральнай парадыгмы дзеясловаў эмацыйнага стану ў рускай мове

Аўтары

  • Юлія Рамуальдаўна Трэццякова Гродзенскi дзяржаўны ўнiверсiтэт iмя Янкi Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь https://orcid.org/0000-0003-1799-1608

Ключавыя словы:

словаўтваральная парадыгма, дэрыват, прэфіксацыя, словаўтваральнае значэнне, словаўтваральны тып

Анатацыя

Вядучым прынцыпам даследаванняў у сучаснай лінгвістыцы з’яўляецца тэорыя сістэмнай арганізацыі мовы і, значыць, усіх яе ўзроўняў. Артыкул прысвечаны спецыфіцы словаўтваральнай парадыгмы як мікрасістэмы, пабудаванай на адносінах вытворчасці і здольнай выступаць у канкрэтнай і тыповай формах функцыянавання. Прадстаўлена тыповая словаўтваральная парадыгма дзеясловаў эмацыйнага стану ў рускай мове. Выяўлены крытэрыi (аказіянальнасць – узуальнасць, рэгулярнасць – нерэгулярнасць) аднясення – неаднясення словаўтваральных адзінак у структуру тыповай словаўтваральнай мадэлі. Адзначаны ўнікальны характар мутацыйнага словаўтварэння ў рамках дзеяслоўнай словавытворчасці, чаго, напрыклад, нельга сказаць пра субстантыўную дэрывацыю. У выніку супастаўлення складу канкрэтнай і тыповай словаўтваральных парадыгм вылучаюцца поўная і няпоўная, залішняя і дэфектная дэрывацыйныя мадэлі. Робіцца выснова аб тым, што тыповая словаўтваральная парадыгма як абстрактная мадэль вызначае ў рамках словаўтварэння элементаў пэўнай лексіка-семантычнай групы межы магчымага, пры дапамозе тыпізацыі спрыяе тым самым ўстойлівасці дэрывацыйнай сістэмы і адначасова за кошт ігнаравання асістэмных элементаў перашкаджае рэалізацыі схаваных патэнцый мовы.

Біяграфія аўтара

  • Юлія Рамуальдаўна Трэццякова, Гродзенскi дзяржаўны ўнiверсiтэт iмя Янкi Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

    аспірантка кафедры рускай філалогіі філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Lopatin VV. [Word-formation as an object of grammatical description]. In: Shvedova NYu, editor. Grammaticheskoe opisanie slavyanskikh yazykov: kontseptsii i metody [A grammatical description of Slavic languages: concepts and methods]. Moscow: Slavyanskie yazyki; 1974. p. 47–60. Russian.
  2. Zemskaya EA. Slovoobrazovanie kak deyatel’nost’ [Word-formation as an activity]. Moscow: KomKniga; 2005. 224 p. Russian.
  3. Manucharyan RS. [Some questions of comparison of word-formation categories]. In: Solntsev VM, editor. Problemy semantiki [Semantics problems]. Moscow: Nauka; 1974. p. 65–83. Russian.
  4. Kubryakova ES. [On the ratio of paradigmatic and derivational series in Germanic languages]. In: Yartseva VN, editor. Istoriko-tipologicheskie issledovaniya morfologicheskogo stroya germanskikh yazykov [Historical and typological studies of the morphological structure of the Germanic languages]. Moscow: Nauka; 1972. p. 21–34. Russian.
  5. Manucharyan RS. Slovoobrazovatel’nye znacheniya i formy v russkom i armyanskom yazykakh [Word-formation meanings and forms in Russian and Armenian languages]. Yerevan: Luis; 1981. 314 p. Russian.
  6. Tikhonov AN. Problemy sostavleniya gnezdovogo slovoobrazovatel’nogo slovarya sovremennogo russkogo yazyka [Problems of compiling a nested word-formation dictionary of the modern Russian language]. Samarkand: Samarkand State University Publishing House; 1971. 388 p. Russian.
  7. Kubryakova ES, Soboleva PA. [On the concept of paradigm in shaping and word formation]. In: Grigor’ev VP, editor. Lingvistika i poetika [Linguistics and poetics]. Moscow: Nauka; 1979. p. 5–23. Russian.
  8. Nemchenko VN. Osnovnye ponyatiya slovoobrazovaniya v terminakh. Kratkii slovar’- spravochnik [Basic concepts of word formation in terms of. Brief dictionary-reference]. Krasnoyarsk: Krasnoyarsk University Publishing House; 1985. 204 p. Russian.
  9. Tihonov AN. Slovoobrazovatel’nyi slovar’ russkogo yazyka. [Word-formation dictionary of the Russian language]. Moscow: Russkii yazyk; 1985. 2 volumes. Russian.
  10. Shvedova NYu, Arutyunova ND, Bondarko AV, Ivanov VV, Lopatin VV, Ulukhanov IS, et al., editors. Russkaya grammatika. Tom 1. Fonetika. Fonologiya. Udarenie. Intonatsiya. Slovoobrazovanie. Morfologiya [Russian grammar. Volume 1. Phonetics. Phonology. Accent. Intonation. Word formation. Morphology]. Moscow: Nauka; 1980. 789 p. Russian.
  11. Efremova TF. Sovremennyi tolkovyi slovar’ russkogo yazyka. [Modern explanatory dictionary of the Russian language]. Moscow: AST; 2006. 3 volumes. Russian.
  12. Dal’ VI. Tolkovyi slovar’ zhivogo velikorusskogo yazyka. [Explanatory dictionary of the living great Russian language]. Moscow: Drofa; 2011. 4 volumes. Russian.
  13. Ozhegov SI. Slovar’ russkogo yazyka [Dictionary of the Russian language]. Moscow: Russkii yazyk; 1986. 797 p. Russian.
  14. Fasmer M. Etimologicheskii slovar’ russkogo yazyka [Etymological dictionary of the Russian language]. Moscow: AST; 2004. 4 volumes. Russian.
  15. Zaliznyak AA, Shmelev AD. Vvedenie v russkuyu aspektologiyu [Introduction to Russian aspectology]. Moscow: Yazyki russkoi kul’tury; 2000. 226 p. Russian.
  16. Bybee J, Perkins R, Pagliuca W. The evolution of grammar: tense, aspect and modality in the languages of the world. Chicago: The University of Chicago Press; 1994. 441 p.
  17. Tatevosov SG. [Multiple prefixation and anatomy of the Russian verb]. In: Kiseleva KL, Plungian VA, Rakhilina EV, Tatevosov SG, editors. Korpusnye issledovaniya po russkoi grammatike [Corpus studies in Russian grammar]. Moscow: Probel; 2009. p. 92–156. Russian.
  18. Filipchik YuR. [Features of the formation and functioning of occasional derivatives in the communicative space of the language]. Vesnik Brjesckaga wniversitjeta. Seryja 3. Filalogija. Pedagogika. Psihalogija. 2020;2:53–59. Russian.

Downloads

Апублікавана

2022-02-09

Выпуск

№ 1 (2022): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Трэццякова, Ю.Р. 2022. Да пытання аб лексіка-семантычным напаўненні словаўтваральнай парадыгмы дзеясловаў эмацыйнага стану ў рускай мове. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Feb. 2022), 53–61.