Спецыфіка арганізацыі словаўтваральных гнёзд рускіх эматыўных дзеясловаў і пабудова інварыянтнай гнездавой структуры

Аўтары

  • Юлія Рамуальдаўна Трэццякова Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Ажэшкі, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

Ключавыя словы:

словаўтваральнае гняздо, інварыянтнае словаўтваральнае гняздо, церасступеньчатае словаўтварэнне, словаўтваральная матывацыя, словаўтваральнае значэнне, эматыўныя дзеясловы, намінацыя

Анатацыя

Даследуецца квантытатыўна-якаснае напаўненне словаўтваральных гнёздаў, вершынямі якіх з’яўляюцца эматыўныя дзеясловы. Праводзіцца апісальны, параўнальна-супастаўляльны, кампанентны
і колькасны аналіз моўнага матэрыялу. Індывідуальнасць квантытатыўна-якаснага напаўнення словаўтваральнага гнязда абумоўлена як уласна лінгвістычнымі, так і экстралінгвістычнымі фактарамі: ступенню актуальнасці патэнцыйнай эматыўнай адзінкі для носьбіта мовы, наяўнасцю ці адсутнасцю метафарычнасці ў семантычным полі патэнцыйнага дэрывата, а таксама наяўнасцю ці адсутнасцю больш ужывальных лексічных аналагаў. Выяўляюцца выпадкі асіметрыі словаўтваральнай сістэмы, у ліку якіх прыклады разыходжання словаўтваральнай матывацыі (семантычная і структурная абумоўленасць дэрывата не супадае), церасступеньчатага словаўтварэння і пранікнення ў структуру словаўтваральнага гнязда неўзуальных элементаў (прастамоўяў, дыялектызмаў і г. д.). У сувязі з дамінаваннем у словаўтварэнні ідэі сістэмнасці, якая праяўляецца, у прыватнасці, у імкненні словаўтваральных адзінак да аналогіі, канструіруецца інварыянтнае словаўтваральнае гняздо, што рэпрэзентуе крайне тыпізаваныя дэрывацыйныя вертыкалі і гарызанталі.

Біяграфія аўтара

  • Юлія Рамуальдаўна Трэццякова , Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Ажэшкі, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

    аспірантка кафедры рускай філалогіі філагічнага факультэта. Навуковы кіраўнік – доктар філалагічных навук, прафесар А. В. Нікіцевіч

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Kubryakova ES. Yazyk i znanie: na puti polucheniya znanii o yazyke. Chasti rechi s kognitivnoi tochki zreniya. Rol’ yazyka v poznanii mira [Language and knowledge: on the way of obtaining knowledge about the language. Parts of speech from a cognitive point of view. The role of language in the knowledge of the world]. Moscow: Yazyki slavyanskikh kul’tur; 2004. 560. Russian.
  2. Babenko LG. Leksicheskie sredstva oboznacheniya emotsii v russkom yazyke [Lexical means of designating emotions in Russian]. Sverdlovsk: Izdatel’stvo Ural’skogo universiteta; 1989. 184 p. Russian.
  3. Kubryakova ES. [Onomasiological characteristics of complex units of the word-formation system]. In: Tikhonov AN, editor. Aktual’nye problemy russkogo slovoobrazovaniya. Sbornik nauchnykh statei [Actual problems of Russian word-formation. Collection of scientific articles]. Tashkent: Ukituvchi; 1982. p. 21–25. Russian.
  4. Lykov AG. [Distinguishing between word-formation nest and word-formation paradigm]. In: Tikhonov AN, editor. Aktual’nye problemy russkogo slovoobrazovaniya. Sbornik nauchnykh statei [Actual problems of Russian word-formation. Collection of scientific articles]. Tashkent: Ukituvchi; 1982. p. 34–38. Russian.
  5. Ginzburg EL. [Studies of the structure of word-formation nests]. In: Shaumyan SK, editor. Problemy strukturnoi lingvistiki. 1972. Sbornik nauchnykh statei [Structural linguistics problems. 1972. Collection of scientific articles]. Moscow: Nauka; 1973. p. 146–225. Russian.
  6. Shvedova NYu, Arutyunova ND, Bondarko AV, Ivanov VV, Lopatin VV, Ulukhanov IS, et al., editors. Russkaya grammatika. Tom 1. Fonetika. Fonologiya. Udarenie. Intonatsiya. Slovoobrazovanie. Morfologiya [Russian grammar. Volume 1. Phonetics. Phonology. Accent. Intonation. Word formation. Morphology]. Moscow: Nauka; 1980. 789 p. Russian.
  7. Chinchlei TS. [Word-formation and derivational nests]. In: Tikhonov AN, editor. Aktual’nye problemy russkogo slovoobrazovaniya. Sbornik nauchnykh statei [Actual problems of Russian word-formation. Collection of scientific articles]. Tashkent: Ukituvchi; 1982. p. 44–46. Russian.
  8. Lopatin VV. [Problems of the zero word-formation affix]. In: Tikhonov AN, editor. Aktual’nye problemy russkogo slovoobrazovaniya. Sbornik nauchnykh statei [Actual problems of Russian word-formation. Collection of scientific articles]. Tashkent: Ukituvchi; 1975. p. 390–402. Russian.
  9. Zemskaya EA. [Word-formation]. In: Beloshapkova VA, editor. Sovremennyi russkii yazyk [Modern Russian language]. Moscow: Vysshaya shkola; 1989. p. 237–379. Russian.
  10. Nemchenko VN. Sovremennyi russkii yazyk. Slovoobrazovanie [Modern Russian language. Word-formation]. Moscow: Vysshaya shkola; 1984. 255 p. Russian.
  11. Nikitevich AV. [Word-formation nest as an object of linguistic modelling]. In: Radbil TB, editor. Nauchnoe nasledie B. N. Golovina v svete actual’nykh problem sovremennogo yazykoznaniya (k 100-letiyu so dnya rozhdeniya B. N. Golovina): sbornik statei po materialam Mezhdunarodnoi nauchnoi konferentsii; 28–30 sentyabrya 2016 g.; Nizhnii Novgorod, Rossiya [Scientific heritage of B. N. Golovin in the light of actual problems of modern linguistics (to the 100th anniversary of the birth of B. N. Golovin): collection of articles on the materials of the International scientific conference; 2016 September 28–30; Nizhny Novgorod, Russia]. Nizhny Novgorod: DEKOM; 2016. p. 125–130. Russian.
  12. Tihonov AN. Slovoobrazovatel’nyi slovar’ russkogo yazyka [Word-formation dictionary of the Russian language]. Moscow: Astrel’; 2008. 2 volumes. Russian.
  13. Efremova TF. Sovremennyi tolkovyi slovar’ russkogo yazyka [Modern explanatory dictionary of the Russian language]. Moscow: Astrel’; 2006. 3 volumes. Russian.
  14. Ozhegov SI. Slovar’ russkogo yazyka [Dictionary of the Russian language]. Moscow: Russkii yazyk; 1986. 797 p. Russian.
  15. Chernyshev VI, editor. Slovar’ sovremennogo russkogo literaturnogo yazyka [Dictionary of modern Russian literary language]. Moscow: Izdatel’stvo Akademii nauk SSSR; 1950–1965. 17 volumes. Russian.
  16. Dal’ VI. Tolkovyi slovar’ zhivogo velikorusskogo yazyka [Explanatory dictionary of the living great Russian language]. Moscow: Drofa; 2011. 4 volumes. Russian.
  17. D’yachenko GM. Polnyi tserkovnoslavyanskii slovar’ [Complete Church Slavonic dictionary]. Moscow: Omega-L; 2020. 1120 p. Russian.
  18. Filin FP, Sorokoletov FP, editors. Slovar’ russkikh narodnykh govorov [Dictionary of Russian folk dialects]. Moscow: Nauka; 1965–2007. 1–41 issues.
  19. Vendina TI. Russkaya yazykovaya kartina mira skvoz’ prizmu slovoobrazovaniya (makrokosm) [Russian linguistic picture of the world through the prism of word-formation (macrocosm)]. Moscow: Indrik; 1998. 249 р. Russian.
  20. Golyanich MI. [Features of the semantic structure of word-formation nests with the meaning of speaking]. In: Tikhonov AN, editor. Aktual’nye problemy russkogo slovoobrazovaniya. Sbornik nauchnykh statei [Actual problems of Russian word-formation. Collection of scientific articles]. Tashkent: Ukituvchi; 1982. p. 117–120. Russian.
  21. Vinogradov VV. [Questions of modern Russian word-formation]. Russkii yazyk v shkole. 1951;2:1–10. Russian.
  22. Geiger RM. [Structural-semantic relations in the word-formation chain and the question of potential words]. In: Tikhonov AN, editor. Aktual’nye problemy russkogo slovoobrazovaniya. Sbornik nauchnykh statei [Actual problems of Russian word-formation. Collection of scientific articles]. Tashkent: Ukituvchi; 1982. p. 58–62. Russian.
  23. Tatevosov SG. [Multiple prefixation and anatomy of the Russian verb]. In: Kiseleva KL, Plungian VA, Rakhilina EV, Tatevosov SG, editors. Korpusnye issledovaniia po russkoi grammatike [Corpus studies in Russian grammar]. Moscow: Probel; 2009. p. 92–156. Russian.
  24. Potiha ZA. Sovremennoe russkoe slovoobrazovanie [Modern Russian word-formation]. Moscow: Prosveshchenie; 1970. 384 p. Russian.
  25. Shanskii NM. Ocherki po russkomu slovoobrazovaniyu [Essays on Russian word-formation]. Moscow: Izdatel’stvo Moskovskogo universiteta; 1968. 308 p. Russian.
  26. Miloslavskii IG. [Properties of Russian inflections]. Russkii yazyk v shkole. 1975;3:65–69. Russian.
  27. Dokulil M. Tvoření slov v češtině. Teorie odvozování slov. Praga: Nakladatelství Československé akademie věd; 1962. 263 s.

Downloads

Апублікавана

2022-10-12

Выпуск

№ 3 (2022): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Трэццякова , Ю.Р. 2022. Спецыфіка арганізацыі словаўтваральных гнёзд рускіх эматыўных дзеясловаў і пабудова інварыянтнай гнездавой структуры. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Oct. 2022), 77–88.