Прадметная класіфікацыя літаратурных мастацкіх вобразаў

Аўтары

  • Славяна Вячаславаўна Шамякіна Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

Ключавыя словы:

літаратурны мастацкі вобраз, прадметная класіфікацыя, адушаўлёныя вобразы, прасторавыя вобразы, рэчавыя вобразы, поліпрадметныя вобразы

Анатацыя

Мэтай работы з’яўляецца стварэнне цэласнай класіфікацыі відаў літаратурных мастацкіх вобразаў, што вылучаюцца на падставе асаблівага прадмета выяўлення. За ўсю гісторыю літаратуразнаўства даследчыкі абгрунтавалі наяўнасць у літаратурных творах розных відаў мастацкіх вобразаў, што маюць канкрэтныя прадметы выяўлення, аднак да гэтага часу не існавала адзінай класіфікацыі, якая сістэматызуе навуковыя ўяўленні аб усіх падобных відах вобразаў. Аўтар гэтай работы абагульняе дадзеныя звесткі і групуе віды вобразаў у некалькі тыпаў на падставе блізасці прадметаў выяўлення. Так, у літаратурных творах вылучаюцца наступныя тыпы мастацкіх вобразаў: адушаўлёныя вобразы, прасторавыя вобразы, рэчавыя вобразы і поліпрадметныя вобразы. Адушаўлёныя вобразы ўяўляюць сабой розныя спосабы і формы апісання чалавека і іншых жывых істот (жывёл, раслін, міфалагічных і фантастычных істот). Прасторавыя вобразы – структурныя элементы мастацкай прасторы літаратурнага твора. Рэчавыя вобразы семантычна суадносяцца з пэўнымі неадушаўлёнымі матэрыяльнымі аб’ектамі (рэчамі) або групамі аб’ектаў. Поліпрадметныя вобразы маюць некалькі розных прадметаў выяўлення, з’яўляюцца сэнсавымі структурамі больш складанага ўзроўню, якія ўключаюць у сябе іншыя віды вобразаў з канкрэтнымі прадметамі выяўлення. Да адушаўлёных вобразаў адносяцца вобраз-персанаж, вобраз лірычнага героя, вобраз аўтара, вобраз чытача, вобраз жывёлы, вобраз расліны, а таксама вобраз народа. Сярод прасторавых вобразаў можна вылучыць вобраз-пейзаж, вобраз-локус і вобраз-топас. Рэчавыя вобразы падзяляюцца на вобраз-рэч, вобразінтэр’ер і вобраз-экстэр’ер. Да тыпу поліпрадметных вобразаў адносяцца вобраз краіны, хранатоп, вобраз свету і карціна свету. У працы даюцца азначэнні тыпаў і відаў літаратурных мастацкіх вобразаў і прыводзяцца аўтарскія канцэпцыі аб крытэрыях іх размежавання.

Біяграфія аўтара

  • Славяна Вячаславаўна Шамякіна, Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры тэарэтычнага і славянскага літаратуразнаўства філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Tokarev GV. Semiotic aspect of imagery of literary text. Scientific Notes of V. I. Vernadsky Crimean Federal University. Philo¬logical Sciences. 2018;4(4):187–196. Russian.
  2. Kubrakova E. The typology of literary images in M. Cvetaeva’s poems and problems of their translation. The New Philological Bulletin. 2016;2(37):140–154. Russian.
  3. Valgina NS. Teoriya teksta [Text theory]. Moscow: Logos; 2003. 280 p. Russian.
  4. Nikolaev AI. Osnovy literaturovedeniya [Fundamentals of literary criticism]. Ivanovo: LISTOS; 2011. 255 p. Russian.
  5. Rybal’chenko TL. Analiz khudozhestvennogo teksta [Literary text analysis]. Moscow: Izdatel’stvo Yurait; 2020. 147 p. Russian.
  6. Sukhikh IN. Struktura i smysl: teoriya literatury dlya vsekh [Structure and meaning: a theory of literature for all]. Saint Peters¬burg: Azbuka-Attikus; 2018. 544 p. Russian.
  7. Prozorov VV. [Author]. In: Chernets LV, editor. Vvedenie v literaturovedenie [Introduction to literary studies]. Moscow: Akademiya; 2010. p. 7–14. Russian.
  8. Il’in IP, Tsurganova EA, editors. Sovremennoe zarubezhnoe literaturovedenie (strany Zapadnoi Evropy i SShA): kontseptsii, shkoly, terminy [Contemporary foreign literary criticism (Western European countries and the USA): concepts, schools, terms]. Moscow: Intrada; 1996. 320 p. Russian.
  9. Gorbovskaya SG. Phytonym as literary and art image (from florotrope to subjective and associatively flower poetics). Humanities, Social-Economic and Social Sciences. 2015;9:309–311. Russian.
  10. Fedotov OI. Osnovy teorii literatury. Chast’ 1 [Fundamentals of the theory of literature. Part 1]. Moscow: VLADOS; 2003. 272 p. Russian.
  11. Prokofieva VYu. The category of space in the artistic refraction: locus and topos. Vestnik of the Orenburg State University. 2005;11:87–94. Russian.
  12. Lotman YuM. [Artistic space in Gogol’s prose]. In: Lotman YuM. V shkole poeticheskogo slova: Pushkin, Lermontov, Gogol’. Kniga dlya uchitelya [In the school of the poetic word: Pushkin, Lermontov, Gogol. The book for the teacher]. Moscow: Prosvesh¬chenie; 1988. p. 251–292. Russian.
  13. Miheeva GV. Specific features of the art space in Stepan Pisakhov’s fairy-tales. Litera. 2018;4:168–174. Russian.
  14. Pykhtina YuG. To the problem of use of spatial terminology in modern literary criticism. Vestnik of the Orenburg State Univer¬sity. 2013;11:29–36. Russian.
  15. Khamaganova VM. The functions of the text type «description» in fiction. Vestnik Buryatskogo gosudarstvennogo universiteta. Philosophiya. 2012;S1:132–135. Russian.
  16. Chudakov AP. Slovo – veshch’ – mir: ot Pushkina do Tolstogo [Word – thing – world: from Pushkin to Tolstoy]. Moscow: Sovremennyi pisatel’; 1992. 320 p. Russian.
  17. Esin AB. Printsipy i priemy analiza literaturnogo proizvedeniya [Principles and techniques for analysing a literary work]. Moscow: Flinta; 2003. 246 p. Co-published by the «Nauka». Russian.
  18. Borisova EB. On the content of the concepts «artistic image» and «imagery» in literary criticism and linguistics. Bulletin of Chelyabinsk State University. 2009;35:20–26. Russian.
  19. Sudoseva IS. [Functions of the literary interior]. Vestnik Rossiiskogo gosudarstvennogo gumanitarnogo universiteta. Litera¬turovedenie. Yazykoznanie. Kulturologiya. 2013;20:89–99. Russian.
  20. Bakhtin MM. [Forms of time and chronotope in the novel: essays on historical poetics]. Questions of literature and aesthetics. Moscow: Khudozhestvennaya literatura; 1975. p. 234–407. Russian.
  21. Vakhrushev VS. Time and space as a metaphor in G. Miller’s «Tropic of Cancer» (on the problem of the chronotope). Dialogue. Carnival. Chronotope. 1992;1:35–43. Russian.
  22. Likhachev DS. [The inner world of a work of art]. Voprosy literatury. 1968;8:74–87. Russian.
  23. Isaev GG, editor. Kartina mira v khudozhestvennom proizvedenii. Materialy Mezhdunarodnoi nauchnoi internet-konferentsii; 20–30 aprelya 2008 g.; Astrakhan’, Rossiya [Picture of the world in a work of art. Proceedings of the International scientific Internet conference; 2008 April 20–30; Astrakhan, Russia]. Astrakhan: Astrakhan State University; 2008. 180 p. Russian.
  24. Kavaljova RM, Luk’janava TV. Zhanravy kod fal’klornaj karciny svetu. Njakazkavaja proza. Dzicjachy fal’klor. Zagadki. Kazki [Genre code of the folklore picture of the world. Unfabulous prose. Children’s folklore. Riddles. Fairy tales]. Minsk: Belprint; 2012. 122 p. Belarusian.

Downloads

Апублікавана

2022-06-30

Выпуск

№ 2 (2022): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Шамякіна, С.В. 2022. Прадметная класіфікацыя літаратурных мастацкіх вобразаў. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Jun. 2022), 5–16.