Катэгорыя мадальнасці з пункту гледжання логікі і лінгвістыкі: падабенства, адрозненні і перспектывы сінтэзу

Аўтары

  • Вікторыя Юр'еўна Касцючэнка Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

модальность, модальные категории в логике и лингвистике, познавательная модальность, алетическая модальность, эпистемическая модальность, деонтическая модальность, аксиологическая модальность, телеологическая модальность, метаязыковая модальность, модальные значения

Анатацыя

Адзначана, што мадальныя катэгорыі ў логіцы і мовазнаўстве супастаўляльныя: катэгорыям, выпрацаваным у логіцы (значэнні лагічнай мадальнасці), адпавядае пэўны склад моўных сродкаў (граматычных і лексічных). Паказана, што пяць буйных катэгорый мадальнай логікі (пазнавальная, дэантычная, аксіялагічная, тэлеалагічная і метамоўная мадальнасць), якія карэлююць з прапанаванай сістэматызацыяй лінгвістычных разрадаў мадальных значэнняў, адрозніваюцца па сваёй лексічнай маніфестацыі. Прапанаваны падыход дазваляе сістэматызаваць супярэчлівыя і ў рознай ступені падрабязныя класіфікацыі мадальных значэнняў з больш шырокіх пазіцый, спрыяе выпрацоўцы пэўнай сістэмы мадальнасці.

Біяграфія аўтара

  • Вікторыя Юр'еўна Касцючэнка, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    аспірантка кафедры тэарэтычнага і славянскага мовазнаўства філалагічнага факультэта. Навуковы кіраўнік – доктар філалагічных навук, прафесар Н. Б. Мячкоўская

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Mechkovskaya NB. [Modality in Slovenian language]. In: Jachnow H, Mečkovskaya N, Norman B, Suprun A. Modalität und Modus: Allgemeine Fragen und Realisierung im Slavischen [Modality and mood: general questions and realization in Slavic langua- ges]. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag; 1994. p. 194 –219. Russian.
  2. Kuznetsov SA. Bol’shoi tolkovyi slovar’ russkogo yazyka [A large explanatory dictionary of the Russian language]. Saint Petersburg: Norint; 2000. 1536 p.
  3. Irmsher J, Johan R, compilers. Slovar’ antichnosti [The dictionary of antiquity]. Kuzishchin VI, editor. Moscow: Ellis Lak; 1993. 704 p. Co-published by the «Progress». Russian.
  4. Freidenberg OM, editor. Antichnye teorii yazyka i stilya [Antique theories of language and style]. Moscow: Sotsekgiz; 1936. 341 p. Russian.
  5. Mechkovskaya NB. Filosofiya yazyka i kommunikatsii [Philosophy of language and communication]. Moscow: Flintа; 2017. 520 p. Co-published by the «Nauka». Russian.
  6. Dvoretskij IKh. Latinsko-russkii slovar’ [Latin-Russian dictionary]. 4th edition, stereotyped. Moscow: Russkii yazyk; 1996. 490 p. Russian.
  7. Aristotle. Analitiki pervaya i vtoraya [Analitiki the first and the second]. Leningrad: Gospolitizdat; 1952. 439 p. Russian.
  8. Kondakov NI. Logicheskii slovar’-spravochnik [The logical dictionary – reference book]. Moscow: Nauka; 1975. 720 p. Russian.
  9. Ivin AA, editor. Filosofiya: Entsiklopedicheskii slovar’ [Philosophy: encyclopedic dictionary]. Moscow: Gardariki; 2004. 1072 p. Russian.
  10. Ivin AA, Nikiforov AL. Slovar’ po logike [Dictionary of logic]. Moscow: Humanitarian Publishing Center VLADOS; 1998. 384 p. Russian.
  11. Bally Sh. Obshchaya lingvistika i voprosy frantsuzskogo yazyka [General linguistics and questions of the French language]. 2nd edition, stereotyped. Moscow: Editorial URSS; 2001. 416 p. Russian.
  12. Fillmore C. [The matter of the case]. In: Zvegintsev VA, editor. Novoe v zarubezhnoi lingvistike. Vypusk X. Lingvisticheskaya semantika [New in foreign linguistics. Issue X. Linguistic semantics]. Moscow: Progress; 1981. p. 369–495. Russian.
  13. Meshchaninov II. [Conceptual categories in language]. Trudy Voennogo instituta issledovaniya yazyka [Works of the Military Institute of Foreign Languages]. 1945;1:5–15. Russian.
  14. Bulygina TV, Krylov SA. [Conceptual categories]. In: Yartseva VN, editor. Lingvisticheskii entsiklopedicheskii slovar’ [Linguistic encyclopedic dictionary]. 2nd edition, supplemented. Moscow: Bol’shaya rossiiskaya entsiklopediya; 2002. p. 385–386. Russian.
  15. Vinogradov VV. Russkii yazyk: grammaticheskoe uchenie o slove [Russian language (grammatical studies of the word)]. Zolotova GA, editor. 4th edition. Moscow: Russkii yazyk; 2001. 720 p. Russian.
  16. Shvedova NY, editor. Russkaya grammatika. Tom 2. Sintaksis [Russian grammar. Volume 2. Syntax]. Moscow: Nauka; 1980. 709 p. Russian.
  17. Bondarko AV. [Modality. Introductory remarks. The main types of modal meanings distinguished in the linguistic literature]. In: Bondarko AV, editor. Teoriya funktsional’noi grammatiki. Temporal’nost’. Modal’nost’ [Theory of functional grammar. Temporality. Modality]. Leningrad: Nauka; 1990. p. 59–72. Russian.
  18. Panfilov VZ. [Category of the modality and its role in the constitution of the sentence structure and judgments]. Voprosy yazy- koznaniya [Topics in the study of language]. 1977;4:47–48. Russian.
  19. Lyapon MV. [On the language specificity of modality]. Izvestiya Akademii nauk SSSR. Seriya literatury i yazyka [News of the Academy of Sciences, USSR. Series of literature and language]. 1971;3:230–239. Russian.
  20. Shapiro AB. [Modality and predicativity as signs of a sentence in modern Russian]. Filologicheskie nauki. Nauchnye doklady vysshei shkoly [Philological sciences. Scientific reports of the high school]. 1958;4:20–26. Russian.
  21. Plotnikov BA. [Language modality and its categorization]. In: Jachnow H, Mechkovskaya N, Norman B, Suprun A. Modalität und Modus: Allgemeine Fragen und Realisierung im Slavischen [Modality and mood: general questions and realization in Slavic lan- guages]. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag; 1994. p. 25–35. Russian.
  22. Zelenshchikov AV. Propozitsiya i modal’nost’ [Proposition and modality]. Saint Petersburg: Publishing House of Saint Petersburg University; 1997. 242 p. Russian.
  23. Portner P. Modality. Oxford: Oxford University Press; 2009. 288 p.
  24. Abraham W, Leiss E. Introduction. In: Abraham W, Leiss E. Covert Patterns of Modality. Cambridge: Cambridge Scholars Publishing; 2012. p. 1–24.
  25. Fintel von K. Modality and Language. In: Borcher MD, editor. Encyclopedia of Philosophy. 2nd edition. New York: Thomson Gale; 2006. p. 20–27.
  26. Hacquard V. Aspects of Modality. Los Angeles: University of California; 2000. 214 p.
  27. Deutschbein M. System der neuenglischen Syntax. Leipzig: Quelle & Meyer; 1928. 328 S. German.
  28. Palmer FR. Grammar. Middlesex: Penguin Books; 1978. 200 p.
  29. Smirnitsky AI. Morfologiya angliiskogo yazyka [Morphology of the English language]. Passek VV, editor. Moscow: Izdatel’stvo literatury na inostrannykh yazykakh; 1959. 440 p. Russian.
  30. Barkhudarov LS. Ocherki po morfologii sovremennogo angliiskogo yazyka [Essays on the morphology of modern English]. 2nd edition, supplemented. Moscow: URSS; 2009. 155 p. Co-published by «Librocom». Russian.
  31. Susov IP. Lingvisticheskaya pragmatika [Linguistic pragmatics]. Moscow: Vostok – Zapad; 2006. 200 p. Russian.
  32. Ivin AA. Logika [Logic]. Moscow: Fair Press; 2000. 320 p. Russian.
  33. Kostyuk VN. [Epistemic logic]. In: Styopin VS, editor. Novaya filosofskaya entsiklopediya. Tom 4 [New philosophical encyclopedia. Volume 4]. Moscow: Mysl’; 2010. p. 450–451.
  34. Apresyan YD. [Basic mental predicates of the state in Russian language]. In: Levkievskaya EE, editor. Slavyanskie etyudy. Sbornik k yubileyu S. M. Tolstoi [Slavic etudes: collection for the jubilee of S. M. Tolstaya]. Moscow: INDRIC; 1999. p. 44–53. Russian.
  35. Paducheva EV. [Introductory verbs: verbal and narrative mode of interpretation]. In: Moldovan AM, editor. Verenitsa liter: k 60-le- tiyu V. M. Zhivova [Verenitsa liter: to the 60th anniversary of V. M. Zhivov]. Moscow: Yazyki slavyanskoi kul’tury; 2006. p. 498–514. Russian.
  36. Dmitrovskaya MA. [Knowledge and authenticity]. In: Arutynova ND, editor. Pragmatika i problemy intensional’nosti [Pragmatics and intensionality problems]. Moscow: Nauka; 1988. p. 166–187. Russian.
  37. Maksimov LV. [Evaluation]. In: Stepin VS, Guseinov AA, Semigin GY, editors. Novaya filosofskaya entsiklopediya. Tom 3 [New philosophical encyclopedia. Volume 3]. Moscow: Mysl’; 2010. p. 183–184.
  38. Yakobson RO. [Linguistics and poetics]. In: Basin EY, Polyakova MY, editors. Strukturalizm: «za» i «protiv» [Structuralism «for» and «against»] [collection of articles]. Moscow: Progress; 1975. p. 193–230. Russian.

Downloads

Апублікавана

2019-03-01

Выпуск

№ 3 (2018): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Касцючэнка, В.Ю. 2019. Катэгорыя мадальнасці з пункту гледжання логікі і лінгвістыкі: падабенства, адрозненні і перспектывы сінтэзу. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Mar. 2019), 71–82.