Паняцці «ўласнасць», «сіла», «улада» ў сэнсавай структуры семантыка-этымалагіч на га поля ʻўласнасцьʼ (на матэрыяле рускай мовы)

Аўтары

  • Юлія Сяргееўна Iванчыкава Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, вул. Савецкая, 98, 246000, г. Гомель, Беларусь

Ключавыя словы:

семантико-этимологическое поле, понятие, концепт, собственность, сила, власть, семантическая связь, этимологическое гнездо, рефлекс корня

Анатацыя

Даследуецца спецыфіка кагнітыўнай сувязі паняццяў «уласнасць», «сіла», «улада» ў складзе такога аб’яднання, як семантыка-этымалагічнае поле. Адзначана, што гэтыя канцэпты маюць базавы для носьбітаў рускай мовы характар (хутчэй за ўсё, з’яўляюцца ўніверсальнымі). На матэрыяле рускай мовы выяўлены шэраг этымалагічных гнёздаў, якія ўваходзяць у семантыка-этымалагічнае поле ʻўласнасцьʼ, кампаненты якіх выяўляюць сінкрэтызм паняццяў «уласнасць», «сіла», «улада» (гнёзды з каранямі *seb-/*sob-, *vel-/*vol-, *im-, *bog-, *tȩg-). У выніку аналізу моўнага матэрыялу зроблена выснова аб рэгулярнасці і метанiмiчным характары сувязі названых паняццяў.

Біяграфія аўтара

  • Юлія Сяргееўна Iванчыкава, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, вул. Савецкая, 98, 246000, г. Гомель, Беларусь

    аспірантка кафедры рускага, агульнага і славянскага мовазнаўства філалагічнага факультэта. Навуковы кіраўнік - кандыдат філалагічных навук, дацэнт А. І. Цімашэнка

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Bischofsberger M. Semantic history and knowledge. SCOLIA: Sciences cognitives, Linguistique et Intelligence Artificielle. 1996;9:7–22. French.
  2. Schur GS. Teorii polya v lingvistike [Field theories in linguistics]. Moscow: Nauka; 1974. 255 p. Russian.
  3. Stepanov US. Konstanty. Slovar’ russkoi kul’tury. Opyt issledovaniya [Constants. Dictionary of Russian culture. Research experience]. Moscow: Akademicheskii proekt; 2004. 992 p. Russian.
  4. Ilyinskaya TN. Istoriya formirovaniya i evoliutsiya kontsepta «sila» vo frantsuzskom i russkom yazykakh [History of the formation and evolution of the concept of power in French and Russian languages] [dissertation abstract]. Tomsk: Tomsk Polytechnic University; 2006. Russian.
  5. Kolesnik VA. Sila i stikhiinost’ [The force and spontaneity]. Мoscow: Nauka i obrazovanie; 2007. 167 p. Russian.
  6. Bogatova GA, editor. Slovar’ russkogo yazyka XI–XVII vv. Vypusk 24 [Dictionary of the Russian language XI–XVII centuries. Issue 24]. Moscow: Nauka; 2000. Russian.
  7. Larin BA. Istoriya russkogo yazyka i obshchee yazykoznanie [History of the Russian language and general linguistics]. Moscow: Prosveshchenie; 1977. 224 p. Russian.
  8. Kuznetsov SA, editor. Bol’shoi tolkovyi slovar’ russkogo yazyka [A large explanatory dictionary of the Russian language]. Saint Petersburg: Norint; 2000. 1536 p. Russian.
  9. Galavanova GA, Sorokoletov FP, editors. Slovar’ sovremennogo russkogo literaturnogo yazyka. Tom 13 [Dictionary of modern Russian literary language. Volume 13]. Moscow, Leningrad: Publishing House of the Academy of Sciences of USSR; 1962. Russian.
  10. Evgenyeva AP, editor. Slovar’ russkogo yazyka. Tom 4 [Dictionary of the Russian language. Volume 4]. Moscow: Russkii yazyk; 1988. Russian.
  11. Fasmer M. Etimologicheskii slovar’ russkogo yazyka. Tom 3 [Etymological dictionary of the Russian language. Volume 3]. Trubachev ON, translator, editor. Moscow: Progress; 1987. Russian.
  12. Preobrazhenskiy AG, compiler. Etimologicheskii slovar’ russkogo yazyka. Tom 2 [Etymological dictionary of the Russian language. Volume 2]. Moscow: Tipografiya G. Lissnera i D. Sovko; 1914. Russian.
  13. Chernykh PY. Istoriko­etimologicheskii slovar’ sovremennogo russkogo yazyka. Tom 2 [Historical and etymological dictionary of the modern Russian language. Volume 2] Moscow: Russkii yazyk; 1999. Russian.
  14. Shaposhnikov AK, сompiler. Etimologicheskii slovar’ sovremennogo russkogo yazyka. Tom 1 [Etymological dictionary of the modern Russian language. Volume 1]. Moscow: Flinta; 2010. Russian.
  15. Prozorov VV. Semantic of concept «authority» in Russian national cultyral traditions. Logos. 2003;4–5:58–64. Russian.
  16. Ledyaev VG. Vlast’: kontseptual’nyi analiz [Power: a conceptual analysis]. Moscow: Rossiiskaya politicheskaya entsiklopediya; 2001. 384 p. Russian.
  17. Slovar’ tserkovnoslavianskogo i russkogo yazyka. Tom 1 [Dictionary of Church Slavonic and Russian language. Volume 1]. Moscow: Literatura; 1995. Reprinting edition, 1847. Russian.
  18. Chernykh PY. Istoriko­etimologicheskii slovar’ sovremennogo russkogo yazyka. Tom 1 [Historical and etymological dictionary of the modern Russian language. Volume 1]. Moscow: Russkii yazyk; 1999. Russian.
  19. Slovar’ tserkovnoslavianskogo i russkogo yazyka. Tom 3 [Dictionary of Church Slavonic and Russian language. Volume 3]. Moscow: Literatura; 1995. Reprinting edition, 1847. Russian.
  20. Fedko M. Lexico-semantic group power in East German and Scandinavian languages: formation and development. Man and the World. 2014;16(3):77–83. Russian. DOI: 10.15823/zz.2014.014.
  21. Evgenyeva AP, editor. Slovar’ russkogo yazyka. Tom 1 [Dictionary of the Russian languag. Volume 1]. Moscow: Russkii yazyk; 1985. Russian.
  22. Sreznevskiy II. Materialy dlya slovarya drevnerusskogo yazyka po pis’mennym pamyatnikam. Tom 1 [Materials for the Dictionary of the Old Russian Language from Written Monuments. Volume 1]. Moscow: Kniga; 1958. Reprinting edition, 1893. Russian.
  23. Tikhonov AN. Slovoobrazovatel’nyi slovar’ russkogo yazyka. Tom 1 [Word-formative dictionary of the Russian language. Volume 1]. Moscow: Russkii yazyk; 1990. Russian.
  24. Evgenyeva AP, editor. Slovar’ russkogo yazyka. Tom 2 [Dictionary of the Russian language. Volume 2]. Moscow: Russkii yazyk; 1999. Russian.
  25. Dyachenko G, сompiler. Polnyi tserkovnoslavyanskii slovar’ [Full Church Slavonic dictionary]. Moscow: Izdatel’skii otdel Moskovskogo Patriarkhata; 1993. 1159 p. Reprinting edition, 1899. Russian.
  26. Dal’ VI. Tolkovyi slovar’ zhivogo velikorusskogo yazyka. Tom 2 [Explanatory dictionary of the living Great Russian language. Volume 2]. Baudouin de Courtenay IA, editor. Moscow: Tsitadel’; 1998. Reprinting edition, 1905. Russian.
  27. Pokrovskiy IA. Istoriya rimskogo prava [History of Roman law]. Saint Petersburg: Letnii sad; 1998. 560 p. Russian.
  28. Marx K. [Production]. In: Marx K. Kapital. Moscow: Mann, Ivanov i Ferber; 2014. p. 38– 44. Russian.
  29. Babaeva EV. Kul’turno­yazykovye kharakteristiki otnosheniya k sobstvennosti (na materiale nemetskogo i russkogo yazykov) [Cultural-linguistic characteristics of the attitude to property (on the basis of German and Russian languages)] [dissertation]. Volgograd: Volgograd State Pedagogical University; 1997. 210 p. Russian.
  30. Trubachev ON. Etnogenez i kul’tura drevneishikh slavian: lingvisticheskie issledovaniya [Ethnogenesis and culture of the most ancient Slavs: linguistic research]. Moscow: Indrik; 1991. 272 p. Russian.
  31. Lokk D. Izbrannye filosofskie proizvedeniya. Tom 2 [Selected philosophical works. Volume 2]. Moscow: Sotsekgis; 1960. 532 p. Russian.
  32. Mikhaylov AP. Modelirovanie kontsepta «vlast’» v russkoi yazykovoi kartine mira [Modeling the concept of «power» in the Russian language picture of the world] [dissertation]. Novosibirsk: Novosibirsk State Pedagogical University; 2010. 233 p. Russian.
  33. Filin FP, editor. Slovar’ russkogo yazyka XI–XVII vv. Vypusk 9 [Dictionary of the Russian language XI–XVII centuries. Issue 9]. Moscow: Nauka; 1982. Russian.
  34. Slovar’ tserkovnoslavianskogo i russkogo yazyka. Tom 4 [Dictionary of Church Slavonic and Russian language. Volume 4]. Moscow: Literatura; 1995. Reprinting edition, 1847. Russian.

Downloads

Апублікавана

2018-10-30

Выпуск

№ 3 (2018): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Iванчыкава Ю.С. 2018. Паняцці «ўласнасць», «сіла», «улада» ў сэнсавай структуры семантыка-этымалагіч на га поля ʻўласнасцьʼ (на матэрыяле рускай мовы). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 3 (Oct. 2018), 110–119.