Варыятыўнасць лексікаграфічных дэфініцый як адлюстраванне дынамічнай прыроды лексiчнага значэння

Аўтары

  • Вiталь Вiктаравiч Тур Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь https://orcid.org/0000-0002-9280-9821

Ключавыя словы:

лексічнае значэнне, семантычны патэнцыял, межы значэння, тоеснасць значэння, варыятыўнасць значэння, лексікаграфічная дэфініцыя

Анатацыя

Абгрунтоўваецца падыход, згодна з якім структура і межы лексічнага значэння фармiруюцца ў працэсе камунікацыі. Прапануецца новы погляд на лексікаграфічны дыскурс як на найважнейшую крыніцу эмпірычных даных аб межах і тыпах варыятыўнасці лексічнага значэння ў мове. Апісваюцца вынікі супастаўляльнага аналізу слоўнікавых вызначэнняў найменняў адзення, зброі і кулінаронімаў у англійскай мове на матэрыяле пяці слоўнікаў. Мэта даследавання – выявіць тыпы варыятыўнасці кампанентнай структуры і меж значэнняў, зафіксаваных у лексікаграфічных дэфініцыях. Вызначаюцца пяць тыпаў неадпаведнасцей семантыч­ных апісанняў: узаемазамяняльнасць дыферэнцыяльных прыкмет, якiя iмплiкуюць адна адну; несупадзенне інфармацыйнай насычанасці таго ж ўчастка семантыкі; варыятыўнасць выбраных катэгарыяльных прыкмет; несупадзенне фрэймаў, у межах якіх можа быць прадстаўлены той жа рэферэнт; драбненне аднаго ўчастка семантыкі на розную колькасць значэнняў і іх адценняў. Раскрываюцца асаблівасці кожнага тыпу неадпаведнасцей. Зроблена выснова пра немагчымасць прадставіць значэнне ў выглядзе адзінага правільнага набору прыкмет: структура і межы значэння залежаць ад многіх зменных фактараў, у прыватнасці, ад абранай стратэгіі выражэння гэтага значэння, прыкмет, узятых у якасці ядра, прынцыпаў адмежавання значэння ад іншых блізкіх па сэнсе семантычных катэгорый і г. д.

Біяграфія аўтара

  • Вiталь Вiктаравiч Тур, Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, вул. Захарава, 21, 220034, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат фiлалагiчных навук, дактарант кафедры агульнага мовазнаўства

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Taylor JR. Metaphors of linguistic knowledge: the generative metaphor vs the mental corpus. In: I. Ibarretxe-Antuñano I, Inchaurralde C, Sánchez-García J, editors. Language, mind, and the lexicon. Frankfurt: Peter Lang AG; 2007. p. 69–103.
  2. Pinker S. The stuff of thought: language as a window into human nature. New York: Penguin Group; 2007. 499 p.
  3. Evans V, Green M. Cognitive linguistics: an introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press; 2006. 856 p.
  4. Croft W, Cruse DA. Cognitive linguistics. New York: Cambridge University Press; 2004. 374 p.
  5. Kubrjakova ES. Yazyk i znanie: na puti polucheniya znanii o yazyke. Chasti rechi s kognitivnoi tochki zreniya. Rol’ yazyka v poznanii mira [Language and knowledge: towards acquiring the knowledge about language: parts of speech from the cognitive point of view. The role of language in the world cognition]. Moscow: Yazyki slavyanskoi kul’tury; 2004. 560 p. Russian.
  6. Haritonchik ZA. [Hidden meanings in the semantics of lexical units]. In: Ermakova OP, Petrova OO, Savina EN, editors. Semantika i pragmatika yazykovykh edinits. Doklady mezhdunarodnoi nauchnoi konferentsii; 20–22 sentyabrya 2019; Kaluga, Rossiya. [Semantics and pragmatics of language units. Theses of reports at the International scientific conference; 2019 September 20–22; Kaluga, Russia]. Kaluga: Tsiolkovsky Kaluga State University; 2019. p. 286–299. Russian.
  7. Jackendoff RA. A user’s guide to thought and meaning. New York: Oxford University Press; 2012. 288 p.
  8. Geeraerts D. Words and other wonders. Papers on lexical and semantic topics. Berlin: Mouton de Gruyter; 2006. 503 p. DOI: 10.4000/lexis.1840.
  9. Moore T, Carling C. Understanding language: towards a post-Chomskyan linguistics. Journal of Linguistics. 1984;20(2):374–378.
  10. Lakoff G, Sweetser E. Foreword. In: Fauconnier G. Mental spaces. Cambridge: Cambridge University Press; 1994. p. ix–x.
  11. Zabotkina VI, Elena LB. On the challenge of polysemy in contemporary cognitive research: What is conscious and what is unconscious. Psychology in Russia: State of the Art. 2017;10(3):28–39. DOI: 10.11621/pir.2017.0302.
  12. Haritonchik ZA. [Flexibility and variability of lexicographic discourse]. In: Institut za balgarski ezik «Profesor Lyubomir Andreychin» pri Balgarska akademiya na naukite. 70 godini balgarska akademichna leksikografiya. Dokladi ot Shestata natsionalna konferentsiya s mezhdunarodno uchastie po leksikografiya i leksikologiya; 24–25 oktomvri 2012 g.; Sofiya, Balgariya [The 70th anniversary of bulgarian academic lexicography. Thesis of reports at the 6th national conference with international participation; 2012 October 24–25; Sofia, Bulgaria]. Sofia: Akademichno izdatelstvo «Profesor Marin Drinov»; 2013. p. 81–88. Russian.
  13. Hampton JA. Psychological representations of concepts. In: Conway MA, editor. Cognitive models of memory. Hove: Psychology Press; 1997. p. 81–110.
  14. Barsalou LW. Ad hoc categories. Memory and Cognition. 1983;11(3):211–227.
  15. Fillmore CJ. Frame Semantics. In: Linguistic Society of Korea. Linguistics in the morning calm. Selected papers from CICOL-1981. Seoul: Hanshin Publishing Company; 1982. p. 111–137.
  16. Lakoff G. Women, fire, and dangerous things what categories reveal about the mind. Chicago: The University of Chicago Press; 1987. 373 p. DOI: 10.7208/chicago/9780226471013.001.0001.
  17. Gorbachevich KS, Sorokoletov FP. [Senses and sub-senses in Lexicographic practices]. Izvestiya Akademii nauk SSSR. Seriya literatury i yazyka. 1975;34(6):535–541. Russian.
  18. Kilgarriff A. Dictionary word sense distinctions: an enquiry into their nature. Computers and the Humanities. 1992;26(5–6):365–387.
  19. Taits A. Real summer. Siberian lights [Internet]. 2012 [cited 2020 November 15]. Available from: http://www.sibogni.ru/content/nastoyashchee-leto. Russian.

Downloads

Апублікавана

2021-03-05

Выпуск

№ 1 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Тур, В.В. 2021. Варыятыўнасць лексікаграфічных дэфініцый як адлюстраванне дынамічнай прыроды лексiчнага значэння. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Mar. 2021), 87–96.