Найчасцейшыя запазычанні ў беларускай, рускай і славенскай мовах: семантыка-тэматычныя рысы

Аўтары

  • Ніна Барысаўна Мячкоўская Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

Ключавыя словы:

частотныя слоўнікі, нацыянальныя карпусы, частотныя лексічныя запазычанні, кантынуант лексемы-прататыпа, мова-рэцыпіент, семантыка частотных запазычанняў
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Аўтар выказвае шчырую падзяку за даследчую салідарнасць і магчымасць доступу да электроннай версіі Спіса тысячы самых частых славенскіх слоў у корпусе Gigafida 2.0 прафесару Люблянскага ўніверсітэта доктару Андрэі Жэле і доктару Андрэю Пердыху, навуковаму супрацоўніку Інстытута славенскай мовы імя Франа Рамоўша Славенскай акадэміі навук і мастацтваў.

Анатацыя

Даследаванне запазычанняў у складзе першай тысячы слоў у частотных слоўніках і/або ў карпусах беларускай, рускай і славенскай моў паказала, што колькасныя міжмоўныя адрозненні ў суадносінах запазычанняў і спрадвечных слоў абумоўлены часам стварэння слоўнікаў, а таксама жанрава-стылістычным складам іх крыніц і таму не адлюстроўваюць рэальных суадносін запазычанай і спрадвечнай лексікі ў асобнай мове. Аднак семантыка-тэматычныя і прагматычныя асаблівасці частотных запазычанняў па трох мовах дэманструюць, што адносны аб’ём запазычанняў у мове і маўленні памяншаецца ў кірунку ад беларускай мовы да рускай і далей – да славенскай. Распаўсюджанасць запазычанняў у канкрэтнай мове тым большая, чым менш спецыфічныя і тэматычна абумоўленыя ў ёй запазычаныя словы. Беларускія і рускія запазычанні ў тэматычным і часткова ў прагматычным аспектах не аддзелены ад спрадвечнай лексікі або не так моцна аддзелены, як запазычанні ў славенскай мове.

Біяграфія аўтара

  • Ніна Барысаўна Мячкоўская, Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

    доктар філалагічных навук, прафесар; прафесар кафедры тэарэтычнага і славянскага мовазнаўства філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Jedlička А, editor. Dictionary of Slavonik linguistic terminology. Hamburg: H. Buske; 1977. 554 p.
  2. Toporišič J. Enciklopedija slovenskega jezika. Ljubljana: Cankarjeva založba; 1992. 384 s. DOI: 10.4312/linguistica. 34.2.152-153.
  3. Bulyka AM. [Borrowings]. In: Sachanka BI, Anichjenka UV, Bryl’ IA, Gilevich NS, Zhurawski AI, Karotkaja TM, et al., editors. Belaruskaja mova: jencyklapedyja [Belarusian language: encyclopedia]. Mіnsk: Belaruskaja jencyklapedyja imja Petrusja Browki; 1994. p. 215–217. Belarusian.
  4. Smirnov LN, editor. Tendentsiya internatsionalizatsii v sovremennykh slavyanskikh literaturnykh yazykakh [Internationalization trend in modern Slavic literary languages]. Moscow: Institute of Slavic and Balkan Studies, Russian Academy of Science; 1997. 261 p. Russian.
  5. Bosák J, editor. Internacionalizácia v súčasných slovanských jazykoch: za a proti. Bratislava: Veda; 1999. 166 s.
  6. Yartseva V, Solntsev V, Tolstoi N. Yazyki mira. Germanskie yazyki. Kel’tskie yazyki [Languages of the world. Germanic languages. Celtic languages]. Moscow: Academia; 2000. 472 p. Russian.
  7. Crystal D. The Cambridge encyclopedia of the English language. Cambridge: Cambridge University Press; 1995. vii, 489 p.
  8. Moldovan AM. Yazyki mira. Slavyanskie yazyki. Tom 10 [Languages of the world. Slavic languages. Volume 10]. Moscow: Akademiya; 2005. 641 p. Russian.
  9. Shanskii NM. Leksikologiya sovremennogo russkogo yazyka [Lexicology of the modern Russian language]. Moscow: Prosveshchenie; 1964. 316 p. Russian.
  10. Kotelova NZ, Sorokin YuS, editors. Novye slova i znacheniya [New words and meanings]. Moscow: Sovetskaya entsiklopediya; 1971. 544 p. Russian.
  11. Kotelova NZ. [The first experience of lexicographic description of Russian neologisms]. In: Kotelova NZ, editor. Novye slova i slovari novykh slov [New words and dictionaries of new words]. Leningrad: Nauka; 1978. p. 5–26. Russian.
  12. Mechkovskaya NB. Istoriya yazyka i istoriya kommunikatsii ot klinopisi do Interneta: kurs lektsii po obshchemu yazykoznaniyu [The history of language and the history of communication from cuneiform to the Internet: a course of lectures in general linguistics]. Moscow: Flinta; 2009. 582 p. Co-published by the «Nauka». Russian.
  13. Sinitsyna NN. Novaya leksika i frazeologiya v russkom i nemetskom yazykakh na rubezhe XX–XXI vv.: istochniki, semantiko pragmaticheskoe svoeobrazie i yazykovye mekhanizmy nominatsii (po leksikograficheskim dannym) [New vocabulary and phraseology in Russian and German at the turn of 20th and 21th centuries: sources, semantic and pragmatic originality and linguistic mechanisms of nomination (according to the lexicographical data)] [dissertation abstract]. Minsk: Belarusian State University; 2015. 24 p. Russian.
  14. Sorokin YuS. Razvitie slovarnogo sostava russkogo literaturnogo yazyka v 30–90-ye gody XIX v. [The development of the vocabulary of the Russian literary language in the 30–90s of the 19th century]. Moscow: Nauka; 1965. 565 p. Russian.
  15. Birzhakova EE, Voinova LA, Kutina LL. Ocherki po istoricheskoi leksikologii russkogo yazyka XVIII v. Yazykovye kontakty i zaimstvovaniya [Essays on the historical lexicology of the Russian language in the 18th century. Language contacts and borrowings]. Leningrad: Nauka; 1972. 471 p. Russian.
  16. Aristova VM. Anglo-russkie yazykovye kontakty (anglizmy v russkom yazyke) [English-Russian language contacts (anglysms in Russian)]. Leningrad: Publishing House of the Leningrad State University; 1978. 152 p. Russian.
  17. Mečkovskaja NB. [Purism vs liberalism in linguistic ideology and language practice]. In: Ivič MK, Žele A, editors. Pogled v jezik in iz jezika: adi Vidovič Muha ob jubileju. Maribor: Univerzitetna založba Univerze; 2020. s. 213–230. Russian.
  18. McMillin А. Belarusian literature in the 1950s and 1960s: release and renewal. Köln: Böhlau; 1999. 315 р.

Downloads

Апублікавана

2021-03-10

Выпуск

№ 1 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Мячкоўская, Н.Б. 2021. Найчасцейшыя запазычанні ў беларускай, рускай і славенскай мовах: семантыка-тэматычныя рысы. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Mar. 2021), 25–35.