Германізмы ў старабеларускай мове на фоне старапольскай мовы і іх адлюстраванне ў стараўкраінскай і старарускай мовах

Аўтары

  • Мікалай Рыгоравіч Прыгодзіч Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

старабеларуская мова, міжмоўныя кантакты, германізмы, прамое запазычванне, старапольская мова, стараўкраінская мова, стараруская мова, іншамоўныя запазычанні ў сучаснай беларускай літаратурнай мове

Анатацыя

Даследуюцца спрадвечныя германізмы, якія запазычваліся старабеларускай мовай на працягу XIV–XVIII стст. як непасрэдна з германскіх моў, так і праз старапольскую мову, прыводзяцца паралелі адпаведных адзінак у стараўкраінскай і старарускай мовах. Зыходзячы з папярэдніх вынікаў міжнароднага праекта «Мігрыруючыя словы: шляхі нямецкіх запазычанняў з польскай ва ўсходнеславянскія мовы» (кіраўнік – прафесар Альдэнбургскага ўніверсітэта імя Карла фон Асецкага Герд Генчэль), вызначаюцца колькасныя і часавыя параметры такіх слоў, іх распаўсюджанне ў помніках старабеларускага пісьменства на матэрыяле картатэкі і непасрэдна 37 выпускаў выдання «Гістарычны слоўнік беларускай мовы». Звяртаецца ўвага на магчымасць запазычвання германізмаў старарускай мовай праз пасярэдніцтва старабеларускай мовы, указваецца на неабходнасць далейшага даследавання месца і ролі германізмаў у лексічным складзе сучаснай беларускай літаратурнай мовы ў сувязі з падрыхтоўкай шматтомнага выдання новага тлумачальнага слоўніка.

Біяграфія аўтара

  • Мікалай Рыгоравіч Прыгодзіч, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    доктар філалагічных навук, прафесар; загадчык кафедры гісторыі беларускай мовы філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Pryhodzich AA. German language as a source of lexical borrowings. Human in the Socio-Cultural Dimension. 2020;1:12‒18. Belarusian.
  2. Bulyka AM. [Vocabulary of foreign language origin as a source of the historical dictionary of the Belarusian language]. Movoznavstvo. 2015;2:30‒36. Belarusian.
  3. Karskii E. [Belarusians. Introduction to the study of language and folk literature (excerpts)]. In: Pryhodzich MR, editor. Germanizmy w belaruskaj move [Germanisms in the Belarusian language]. Minsk: Belarusian State University; 2015. p. 6‒17. Russian.
  4. Bahan’kow AJa, Zhurawski AI, Sudnik MR, editors. Gistarychnaja leksikalogija belaruskaj movy [Historical lexicology of the Belarusian language]. Minsk: Navuka i tjehnika; 1970. 339 p. Belarusian.
  5. Bulyka A. [Germanisms in the Old-Belarusian language]. Vesci Akadjemii navuk Belaruskaj SSR. Seryja gramadskih navuk. 1974;2:76‒85. Belarusian.
  6. Hentschel G. [Migrating words: Germanisms in East Slavic languages that have correspondences in Polish]. In: Sokoloviħ D, Miloševiħ S, editors. Mebunarodni kongres slavista: teze i rezimei; 20‒27 avgust 2018 g.; Beograd, Srbija. Tom 1. Jezik [International congress of Slavista: these and summary; 2018 August 20‒27; Beograd, Serbia. Volume 1. Jezik]. Beograd: Chigoja stamp; 2018. p. 289‒293. Russian.
  7. Pryhodzich MR, editor. Germanizmy w belaruskaj move [Germanisms in the Belarusian language]. Minsk: Belarusian State University; 2015. 303 p. Belarusian.
  8. Anichjenka UV. [The Treaty of Smolensk prince Mstislav Davydovich with Riga and the Gothic coast in 1229]. In: Mihnevich AJa, editor. Belaruskaja mova. Jencyklapedyja [Belarusian language. Encyclopedia]. Minsk: Belaruskaja jencyklapedyja imja Petrusja Browki; 1994. p. 173. Belarusian.
  9. Anichjenka UV, Vjarhow PV, Zhurawski AI, Ramanovich JaM, compilers. Hrjestamatyja pa gistoryi belaruskaj movy. Chastka 1 [A textbook on the history of the Belarusian language. Part 1]. Minsk: Vydavectva Akademii navuk BSSR; 1961. 539 p. Belarusian.
  10. Zhurawski AI, editor. Gistarychny slownik belaruskaj movy. Vypusk 2. Биецъ ‒ Варивный [Historical dictionary of the Belarusian language. Issue 2. Биецъ ‒ Варивный]. Minsk: Navuka i tjehnika; 1983. 320 p. Belarusian.
  11. Pryhodzich M. [Polish language as a mediator of borrowing words of German origin in the monuments of Old-Belarusian writing (preliminary remarks)]. In: Bagdanovich IE, Svistunova MI, editors. Belaruska-pol’skija mownyja, litaraturnyja, gistarychnyja i kul’turnyja suvjazi. Zbornik artykulaw u gonar prafesara Je. Smulkovaj [Belarusian-Polish linguistic, literary, historical and cultural ties. Collection of articles in honor of professor E. Smulkova]. Minsk: Publishing Centre of Belarusian State University; 2016. p. 170‒173. Belarusian.

Downloads

Апублікавана

2022-02-16

Выпуск

№ 1 (2022): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Прыгодзіч, М.Р. 2022. Германізмы ў старабеларускай мове на фоне старапольскай мовы і іх адлюстраванне ў стараўкраінскай і старарускай мовах. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Feb. 2022), 30–39.