Прыватны і афіцыйны дыскурсы ў структуры ўсходнеславянскіх дыпламатычных камунікацый канца XV - пачатку XVI ст.

Аўтары

  • Вольга Уладзіміраўна Зуева Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

стараруская мова, эпісталярны тэкст, ліст, вялікая княгіня літоўская Алена Іванаўна, дыпламатычныя камунікацыі, прыватны дыскурс, афіцыйны дыскурс, камунікатыўная танальнасць

Анатацыя

Распрацоўваецца пытанне аб адлюстраванні ўзаемадзеяння прыватнага і афіцыйнага дыскурсаў у лінгвастылістычных і кампазіцыйных уласцівасцях усходнеславянскіх эпісталярных тэкстаў перыяду позняга Сярэднявечча, створаных прадстаўнікамі ўладных эліт. Выяўляецца сувязь паміж асаблівасцямі змястоўнай структуры, стылістыкі тэкстаў, якія ўтвараюць корпус перапіскі вялікай княгіні літоўскай Алены Іванаўны са сваякамі ў 1495 –1507 гг., і камунікатыўнай танальнасцю эпісталярнага дыялогу, дарэчнай у тым кантэксце дыпламатычных зносін, у якім складаліся лісты. Супастаўляюцца моўныя сродкі выражэння элементаў фармуляраў лістоў Алены Іванаўны і яе карэспандэнтаў. Аналізуюцца прапрыяльныя і апелятыўныя намінацыі адрасанта і адрасата ў лістах, асабовыя займеннікі адзіночнага і множнага ліку, якія пазначаюць камунікантаў. Паказваюцца сінкрэтычная жанравая прырода даследаваных лістоў і тыповасць гэтай з’явы для сярэднявечнай пісьмовай камунікацыі.

Біяграфія аўтара

  • Вольга Уладзіміраўна Зуева, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дактарант кафедры рускай мовы філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Юзефович ЛА. «Как в посольских обычаях ведется…». Русский посольский обычай конца XV – начала XVII в. Москва: Международные отношения; 1988. 216 с.
  2. Репина ЛП. Выделение сферы частной жизни как историографическая и методологическая проблема. В: Бессмертный ЮЛ, редактор. Человек в кругу семьи: очерки по истории частной жизни в Европе до начала Нового времени. Москва: Российский государственный гуманитарный университет; 1996. с. 20 – 32.
  3. Кошелева ОЕ. «Отходя от света сего…». Частная жизнь московской элиты XVII века через призму завещаний. В: Бессмертный ЮЛ, редактор. Человек в мире чувств: очерки по истории частной жизни в Европе и некоторых странах Азии до начала Нового времени. Москва: Российский государственный гуманитарный университет; 2000. с. 339 – 386.
  4. Полонский ДГ. Самоидентификация русского дворянства и петровская реформа эпистолярного этикета (конец XVII – начало XVIII в.). В: Петрухинцев НН, Эррен Л, составители; Доронин АВ, редактор. Правящие элиты и дворянство России во время и после петровских реформ (1682–1750). Москва: Российская политическая энциклопедия; 2013. с. 234 – 255.
  5. Кром ММ. Патронат и клиентела в Московском государстве XVI–XVII вв.: историография и проблематика. Вестник Волгоградского государственного университета. Серия 4, История. Регионоведение. Международные отношения. 2021;4:66 – 78. DOI: 10.15688/jvolsu4.2021.4.6.
  6. Анисимов ЕВ, Базарова ТА, Проскурякова МЕ. «Наш патрон и заступник»: язык корреспондентов А. Д. Меньшикова. Вестник Новосибирского государственного университета. Серия: История, филология. 2022;1:49 – 62. DOI: 10.25205/1818-7919-2022-21-1-49-62.
  7. Rutkowska G, Kozak A. Kościół w życiu Heleny moskiewskiej, żony Aleksandra Jagiellończyka. Średniowiecze polskie i powszechne. 2020;16:261– 307. DOI: 10.31261/SPiP.2020.16.12.
  8. Niţescu I. Identity, secrecy, and war: the letters of Ivan III of Moscow to his daughter, Elena of Lithuania. In: Pleşu A, Sandu-Dediu V, Oroveanu А, Vainovski-Mihai I, editors. New Europe College yearbook. Ştefan Odobleja Program 2021– 2022. Bucharest: New Europe College; 2022. p. 203 – 228. DOI: 10.58367/NECY.ODO.2022.1.203-228.
  9. Корзинин АЛ. Двор великой княгини литовской и королевы польской Елены Ивановны. Вестник Санкт-Петербургского университета. История. 2022;3:667– 691. DOI: 10.21638/spbu02.2022.301.
  10. Лурье ЯС. Елена Ивановна, королева Польская и великая княгиня Литовская, как писатель-публицист. Canadian-American Slavic Studies. 1979;1–2:111–120.
  11. Ragauskienė R. Rusėniška XV a. pab. – XVI a. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės moterų – valdovių ir didikių – korespondencija. Istorija. 2009;3:18 –29.
  12. Keršienė D. Ultima serva: Lietuvos didžiosios kunigaikštienės Elenos Aleksandrienės epistolika. Senoji Lietuvos literatūra. 2017;43:73 –117.
  13. Новак МО, Пенькова ЯА. Электронный словарь полонизмов в русском языке XIV‒XVII вв.: функции историко-культурных комментариев. У: Ристић С, Лазић Коњик И, Ивановић Н, уредници. Лексикографиjа и лексикологиjа у светлу актуелних проблема. Београд: Институт за српски језик САНУ; 2021. с. 393 – 408.
  14. Карасик ВИ. Языковые ключи. Москва: Гнозис; 2009. 406 с.
  15. Фрейдина ЕЛ. Тональность речевого общения и ее просодические маркеры. Преподаватель XXI век. 2015;1:282 – 290.
  16. Груша АИ. Кризис доверия? Появление и утверждение правового документа в Великом княжестве Литовском (конец ХIV – первая треть XVI в.). Москва: Центр гуманитарных инициатив; 2019. 608 с.
  17. Зуева ОВ. К проблеме семантической дифференциации обозначений эпистолярных текстов в древнерусских и старорусских письменных памятниках: грецизмы грамота, епистолия, хартия, харатия. Журнал Белорусского государственного университета. Филология. 2023;2:101–114.
  18. Циммерлинг АВ. Восток есть Восток? Переводные и оригинальные грамоты посольских книг Ивана III. Труды Института русского языка имени В. В. Виноградова. 2020;1:326 – 373. DOI: 10.31912/pvrli-2020.1.19.
  19. Ryčkov А. Rusėniškų laiškų formuliaras Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje ankstyvaisiais naujaisiais laikais. Lietuvos istorijos studijos. 2019;44:31– 46. DOI: 10.15388/LIS.2019.44.2.

Downloads

Апублікавана

2025-07-17

Выпуск

№ 2 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Copyright (c) 2025 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Зуева, В.У. 2025. Прыватны і афіцыйны дыскурсы ў структуры ўсходнеславянскіх дыпламатычных камунікацый канца XV - пачатку XVI ст. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 2 (Jul. 2025), 30–40. DOI:https://doi.org/10.33581/2521-6775-2025-2-30-40.