Мясцовая савецкая наменклатура БССР позняга сталінізму (1945–1953)

Аўтары

  • Сяргей Аляксандравіч Елізараў Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя П. В. Сухога, пр. Кастрычніка, 48, 246029, г. Гомель, Беларусь https://orcid.org/0000-0002-7015-3702

Ключавыя словы:

Беларуская ССР, позні сталінізм, кадравая палітыка, наменклатура, камуністычная партыя, партыйныя камітэты, Саветы дэпутатаў працоўных, выканкамы, органы ўлады і кіравання
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Артыкул падрыхтаваны ў рамках выканання задання дзяржаўных праграм навуковых даследаванняў на 2021–2025 гг.

Анатацыя

Разглядаецца працэс аднаўлення і развіцця наменклатурнага механізма кадравай палітыкі ў БССР у першае пасляваеннае дзесяцігоддзе, якое атрымала ў сучаснай гістарыяграфіі назву «позні сталінізм». Асноўная ўвага звернута на кіруючых работнікаў мясцовых органаў дзяржаўнага кіравання – выканкамаў Саветаў дэпутатаў працоўных. Характарызуюцца ключавыя тэндэнцыі ў трансфармацыі арганізацыі наменклатурнай практыкі – цэнтралізацыя і дэцэнтралізацыя. Вылучаны асноўныя іерархічныя ўзроўні наменклатур (ад ЦК ВКП(б) – КПСС да райкамаў і гаркамаў КП(б)Б – КПБ), паказана іх канкрэтнае напаўненне ў часовай дынаміцы. Адзначаецца, што існаваўшая іерархія наменклатурных пасад шмат у чым больш дакладна, чым іх афіцыйны адміністрацыйны статус, вызначала рэальнае становішча таго ці іншага работніка ў структуры ўлады і кіравання. У пачатку 1950-х гг. пастаяннае абнаўленне складу старшынь мясцовых выканкамаў змянілася яго адноснай стабільнасцю. На кіруючыя пасады ў мясцовыя структуры дзяржаўнага апарату кіравання імкнуліся прызначаць ужо правераных на розных кіруючых пасадах камуністаў з даваенным стажам. Адукацыя іграла ролю толькі на раённых і гарадскіх узроўнях мясцовай адміністрацыйнай іерархіі, для яе вышэйшай ступені – старшынь аблвыканкамаў – галоўнае значэнне па-ранейшаму меў вопыт кіруючай працы. Некалькі ўзраслі стаж працы на займаных пасадах і агульны стаж кіруючай працы, павысіўся ўзровень адукацыі ў старшынь раённых і гарадскіх выканкамаў, што дазволіла перайсці на больш высокія патрабаванні ў падборы кадраў (наяўнасць спецыялізаванай вышэйшай, тэхнічнай або сельскагаспадарчай, адукацыі).

Біяграфія аўтара

  • Сяргей Аляксандравіч Елізараў, Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя П. В. Сухога, пр. Кастрычніка, 48, 246029, г. Гомель, Беларусь

    доктар гістарычных навук, прафесар; прафесар кафедры сацыяльна-гуманітарных і прававых дысцыплін гуманітарна-эканамічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Lebin BD, Perfil’ev MN. Kadry apparata upravleniya v SSSR [Personnel of the management apparatus in the USSR]. Leningrad: Nauka; 1970. 252 p. Russian.
  2. Leonova LS. Istoricheskii opyt KPSS po podgotovke partiinykh kadrov v partiinykh uchebnykh zavedeniyakh, 1917–1975 [The historical experience of the CPSU in the training of party cadres in party educational institutions, 1917–1975]. Moscow: Izdatel’stvo Moskovskogo universiteta; 1979. 284 p. Russian.
  3. Pronin II. Rukovodyashchie kadry: podbor, rasstanovka i vospitanie [Management personnel: selection, placement and education]. Moscow: Mysl’; 1981. 224 p. Russian.
  4. Razumov EZ. Problemy kadrovoi politiki KPSS [Problems of the personnel policy of the CPSU]. Moscow: Politizdat; 1983. 193 p. Russian.
  5. Lyutsko AV. Deyatel’nost’ KPB po podboru, vospitaniyu i rasstanovke rukovodyashchikh kadrov (1943–1945 gg.) [The activity of the CPB on the selection, education and placement of senior personnel (1943–1945)]. Minsk: Izdatel’stvo Belorusskogo gosudarstvennogo universiteta imeni V. I. Lenina; 1973. 160 p. Russian.
  6. Lyutsko AV. Deyatel’nost’ KPB po podboru, vospitaniyu i rasstanovke rukovodyashchikh kadrov (1946–1950 gg.) [The activity of the CPB on the selection, education and placement of senior personnel (1946–1950)]. Minsk: Izdatel’stvo Belorusskogo gosudarstvennogo universiteta imeni V. I. Lenina; 1975. 174 p. Russian.
  7. Tucker RC. Political culture and leadership in Soviet Russia: from Lenin to Gorbachev. Brighton: Wheatsheaf Books; 1987. 214 p.
  8. Lane D, editor. Elites and political power in the USSA. Hampshire: Edward Elgar; 1988. 299 p.
  9. Brown A, editor. Political leadership in the Soviet Union. Basingstoke: Macmillan; 1989. 245 p.
  10. Mokhov VP. Regional’naya politicheskaya elita Rossii (1945–1991 gg.) [The regional political elite of Russia (1945–1991)]. Perm: Permskoe knizhnoe izdatel’stvo; 2003. 240 p.
  11. Chistikov AN. Partiino-gosudarstvennaya byurokratiya Severo-Zapada Sovetskoi Rossii 1920-kh godov [The party-state bureaucracy of the North-West of Soviet Russia in the 1920s]. Saint Petersburg: Evropeiskii dom; 2007. 296 p. Russian.
  12. Vorobey AP. The main trends of forming the system of executives in the 1920s. Vestnik Severnogo (Arkticheskogo) federal’nogo universiteta. Seriya: Gumanitarnye i sotsial’nye nauki. 2012;2:5–11. Russian.
  13. Karelin EG. Regional’nyi mekhanizm vlasti i upravleniya Zapadnoi oblasti Sovetskoi Rossii (1917–1937 gg.) [Regional mechanism of power and management of the Western region of Soviet Russia (1917–1937)]. Moscow: Politicheskaya entsiklopediya; 2014. 422 p. Russian.
  14. Tufanov EV. Kadry regional’nykh upravlentsev v 1920–1930-e gg.: stanovlenie i funktsionirovanie (na materialakh Severnogo Kavkaza) [Cadres of regional managers in the 1920s and 1930s: formation and functioning (based on the materials of the North Caucasus)]. Stavropol: OOOID TESERA; 2018. 206 p. Russian.
  15. Konovalov AB. Partiinaya nomenklatura Kuzbassa v gody «poslevoennogo stalinizma» i «ottepeli» (1945–1964) [The party nomenclature of Kuzbass in the years of «post-war Stalinism» and «thaw» (1945–1964)]. Kemerovo: Skif; 2005. 312 p. Russian.
  16. Konovalov AB. Partiinaya nomenklatura Sibiri v sisteme regional’noi vlasti (1945–1991) [Party nomenclature of Siberia in the system of regional power (1945–1991)]. Kemerovo: Kuzbassvuzizdat; 2006. 635 p. Russian.
  17. Kascjuk MP. Bal’shavickaja sistjema wlady na Belarusi [The Bolshevik system of state power in Belarus]. Minsk: Jekaperspektyva; 2000. 307 p. Belarusian.
  18. Prot’ko TS. Stanovlenie sovetskoi totalitarnoi sistemy v Belarusi (1917–1941 gg.) [Formation of the Soviet totalitarian system in Belarus (1917–1941)]. Minsk: Tesei; 2002. 688 p. Russian.
  19. Vjaliki AF. [KPB – the «vanguard» of the totalitarian system]. In: Ancipenka AI, editor. Tatalitaryzm: kurs lekcyj [Totalitarism: a course of lectures]. Minsk: [s. n.]; 2007. p. 67–87. Belarusian.

Downloads

Апублікавана

2021-11-10

Выпуск

№ 4 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Тэматычны раздзел

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Елізараў, С.А. 2021. Мясцовая савецкая наменклатура БССР позняга сталінізму (1945–1953). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 4 (Nov. 2021), 31–43. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2021-4-31-43.