Погляды Вандаліна Шукевіча на сацыяльную ролю археалагічнай навукі

Аўтары

  • Аляксандра Уладзіміраўна Вайтовіч Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

Ключавыя словы:

гісторыя археалогіі, тэорыя археалогіі, папулярызацыя навукі, грамадства, Вандалін Шукевіч, Беларусь

Анатацыя

У артыкуле прапануецца рэканструкцыя поглядаў В. Шукевіча на праблему вызначэння месца археалогіі ў жыцці грамадства. Навуковец не пакінуў сістэматызаванага тлумачэння сваёй пазіцыі, аднак аналіз навуковай, публіцыстычнай і эпісталярнай спадчыны дазваляе аднавіць асноўныя палажэнні яго канцэпцыі. Усведамляючы каштоўнасць старажытнасцяў, славуты археолаг дбаў аб прыцягненні ўвагі суйчыннікаў да мясцовых помнікаў даўніны. На працягу ўсяго свайго навуковага жыцця ён разважаў, якія канкрэтныя праблемы павінны вырашаць археолагі і аматары мінуўшчыны. Да ліку першачарговых спраў В. Шукевіч аднёс інвентарызацыю археалагічных помнікаў. Ён заклікаў грамадскасць забяспечваць належную ахову археалагічнай спадчыны. Даследчык разумеў важнасць задачы па стварэнні агульнанароднага музею, пры гэтым абгрунтоўваў выкарыстанне навуковых падыходаў да камплектавання археалагічных фондаў. Не забываў ён аб неабходнасці папулярызацыі ведаў аб мінулым, прапаноўваўваючы і рэалізуючы розныя формы працы ў гэтым кірунку. В. Шукевіч успрымаў археалагічныя аб’екты ў якасці істотных чыннікаў станаўлення нацыянальнай самасвядомасці і заклікаў адмыслоўцаў да актыўнага ўдзелу ў грамадскім жыцці.

Біяграфія аўтара

  • Аляксандра Уладзіміраўна Вайтовіч, Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

    кандыдат гістарычных навук, дацэнт; дацэнт кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін гістарычнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Kryval’cjevich ММ. [Archaeology and politics]. Shufljada. 1999;1:33–55. Belarusian.
  2. Kryval’cjevich ММ. [Interpretation of archaeological heritage and political conflict]. In: Artyushevskaya SV, compiler. Interpretatsiya kul'turnogo naslediya i razvitie turizma v Belarusi [Interpretation of cultural heritage and development of tourism in Belarus]. Vilnius: European Humanities University; 2006. p. 18–24. Belarusian.
  3. Krawcevich А. [Archaeology and politics]. Arche. 2013;2:140–145. Belarusian.
  4. Lobach UA. [Mounds, settlements, treasures: «rural archaeology» in Vicebsk region in 19th–20th centuries]. Belaruski fal’klor: matjeryjaly i dasledavanni. 2017;4:10–39. Belarusian.
  5. Kakhanouski AG. Arhealogija i gistarychnae krajaznawstva Belarusi w XVI–XIX stst. [Archeology and historical local studies in Belarus in 16th–19th centuries]. Minsk: Navuka i tjechnika; 1984. 120 p. Belarusian.
  6. Zasztowt L. Wileńscy miłośnicy «starożytności» w latach 1899–1914. Kwartalnik historii nauki i techniki. 1990;35(2–3):259–284.
  7. Blombergowa ММ. W sprawie towarzystw naukowych działajacych w Wilnie w XIX i poczatku XX wieku. Kwartalnik historii nauki i techniki. 1992;37(1):69–87.
  8. Wrońska J. Wokól towarzystwa przyjaciól nauk w Wilnie. Archeologia Polski. 1992;37(1–2):315–322.
  9. Zabiela G. Vandalinas Šukevičius – akmens amžiaus gyvenviečių tyrinėtojas (150-ųjų gimimo metinių sukakčiai pažymėti). Lietuvos archeologija. 2002;23:9–28.
  10. Blombergowa ММ. Wandalin Szukiewicz. Syn Ziemi Lidzkiej – Badacz i Społecznik (1852–1919). Warsaw: Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lidzkiej; 2010. 80 p. Polish.
  11. Abramowicz A. Historia archeologii polskiej XIX i XX wiek. Warszawa: Instytut historii kultury materialnej PAN; 1991. 206 s.
  12. Platonova NI. Istoriya arkheologicheskoi mysli v Rossii. Vtoraya polovina XIX – pervaya tret’ XX veka [History of archaeological thought in Russia. Second half of the 19th – first third of the 20th century]. Saint Petersburg: Nestor-Istoriya; 2010. 316 p. Russian.
  13. Lebedv GS. Istoriya otechestvennoi arkheologii. 1700–1917 gg. [History of domestic archaeology. 1700–1917]. Saint Petersburg: Publishing house of St. Petersburg University; 1992. 464 p. Russian.
  14. Klein L. Istoriya rossiiskoi arkheologii: ucheniya, shkoly i lichnosti. Tom 1. Obshchii obzor i dorevolyutsionnoe vremya [History of Russian archeology: research directions, schools and personalities. Volume 1. General overview and pre-revolutionary times]. Saint Petersburg: Eurasia; 2014. 704 p. Russian.
  15. Klein LS. Arkheologicheskoe issledovanie. Metodika kabinetnoi raboty arkheologa. Kniga 1 [Archaeological research. Methodology of desk studies of the archaeologist. Book 1]. Donetsk: Donetskii natsional’nyi universitet; 2012. 622 p. Russian.
  16. Szczerba A. Mapy archeologiczne zachodnich guberni Imperium Rosyjskiego. W: Konopska B, Ostrowski J, redactorzy. Z dziejów kartografii. Tom XVIII. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu historii nauki PAN; 2014. s. 237–250.
  17. Musin АЕ, Nosov ЕN, editors. Imperatorskaya arkheologicheskaya komissiya (1859–1917): k 150-letiyu so dnya osnovaniya. U istokov otechestvennoi arkheologii i okhrany kul'turnogo naslediya [Imperial Archaeological Commission (1859–1917): on the occasion of the 150th anniversary of its founding. At the origins of domestic archeology and the protection of cultural heritage]. Saint Petersburg: Dmitry Bulanin; 2009. 1192 p. Russian.
  18. Blombergowa MM. O najstarszych polskich mapach archeologicznych. Kwartalnik historii nauki i techniki. 1992;37(2):151–172.
  19. Wiech S, redactor. Nieznane listy z Ziem Zabranych. Kresy w Polskich pamiętnikach i listach (1795–1918). Tom 3. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego; 2016. 256 s.
  20. Shchavelyov SP. [Horizons and deadlocks of local history in Russia]. In: Gladyshev AV, editor. Istoriya i istoricheskaya pamyat’. Vypusk 12 [History and historical memory. Issue 12]. Saratov: Saratov State University; 2015. p. 134–155. Russian.
  21. Alekseev LV. Arkheologiya i kraevedenie Belarusi XVI v. – 30-e gody XX v. [Archeology and local history of Belarus in the 16th century – 1930s]. Minsk: Belorusskaya nauka; 1996. 206 p. Russian.
  22. Zasztowt L. Popularyzacja nauki w Królestwie Polskim na tle dyskusji teoretycznych przełomu XIX w. Rozprawy z Dziejów Oświaty. 1983;25:59–92.
  23. Wrona G. Polskie czasopisma popularnonaukowe w XIX wieku. Ewolucja formy i treści. Rocznik historii prasy Polskiej. 2007;2:5–31.
  24. Marozaw SP. Idjeja adradzhjennja Vjalikaga Knjastva Litowskaga w gramadska-palitychnym zhycci Belarusi (1795–1939 gg.) [The idea of reviving of the Grand Duchy of Lithuania in the socio-political life of Belarus (1795–1939)]. Hrodna: JurSaPrint; 2019. 446 p. Belarusian.
  25. Díaz-Andreu M. A world history of nineteenth-century archaeology: nationalism, colonialism, and the past. Oxford: Oxford University Press; 2007. 486 p.
  26. Platonova NI. [The origins of the Saint Petersburg school of archeology (the end of the 19th century – the first third of the 20th century: N. P. Kondakov, V. R. Rosen, A. A. Spitsyn, F. K. Volkov, A. A. Miller)]. In: Vishnyatskii LB, Kovalev AA, Shcheglova OA, editors. Arkheolog: detektiv i myslitel' [Archaeologist: detective and thinker]. Saint Petersburg: Izdatel’stvo SPbGU; 2004. p. 43–73. Russian.

Downloads

Апублікавана

2022-08-02

Выпуск

№ 3 (2022): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Археалогія

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Вайтовіч, А.У. 2022. Погляды Вандаліна Шукевіча на сацыяльную ролю археалагічнай навукі. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 3 (Aug. 2022), 15–23. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2022-3-15-23.