Адукацыйныя падарожжы Льва Сапегі і яго сыноў ва ўніверсітэты Германіі, Нідэрландаў і Італіі ў 1570–1630 гг.

Аўтары

  • Аліна Ігараўна Калтачэнка Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы, вул. Маскоўская, 15, 220007, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

адукацыйнае падарожжа, род Сапегаў, Леў Сапега, Ян Станіслаў Сапега, Крыштоф Мікалай Сапега, Казімір Леў Сапега, еўрапейскія ўніверсітэты, карэспандэнцыя, ранні Новы час

Анатацыя

Разгледжваюцца асаблівасці адукацыйных падарожжаў магнатаў Вялікага Княства Літоўскага ва ўніверсітэты Заходняй Еўропы ў другой палове XVI – першай палове XVII ст. на прыкладзе сям’і Сапегаў, у прыватнасці Льва Сапегі, Яна Станіслава Сапегі, Крыштофа Мікалая Сапегі і Казіміра Льва Сапегі. Раскрываюцца асаблівасці іх адукацыйных падарожжаў, а таксама ўплыў атрыманага навучання на будучую дзейнасць прадстаўнікоў роду. Адзначаецца, што традыцыя падарожжаў у еўрапейскія ўніверсітэты пачалася з Льва Сапегі, пра адукацыю якога вядома няшмат з-за адсутнасці архіваў роду ў другой палове XVI ст. Аднак шматлікія эпісталаграфічныя крыніцы дазваляюць з вялікай дакладнасцю рэканструяваць адукацыйныя падарожжы яго сыноў. Старэйшы сын Льва Сапегі, Ян Станіслаў, вучыўся ў Вільні, Браўнсбергу, Вюрцбургу, Парыжы, Падуі, здзейсніў падарожжа па Свяшчэннай Рымскай імперыі і Італіі. Ён займаўся вывучэннем права, рыторыкі, мовы, удасканальваў мастацтва публічных прамоў. Малодшыя сыны Льва Сапегі, Крыштоф Мікалай і Казімір Леў, пачалі сваю адукацыю ў Віленскай езуіцкай акадэміі, а затым наведалі Мюнхен, Інгальштат, Лёвен, Балонню і Падую. Акрамя таго, яны шмат часу правялі ў падарожжах па Іспанскіх Нідэрландах, дзе наведвалі ваенныя лагеры, назіралі за ходам Трыццацігадовай вайны і сустракаліся з іспанскімі арыстакратамі і ваеначальнікамі. Для рэканструкцыі падарожжаў былі выкарыстаны лісты маладых Сапегаў да бацькі, Лаўрэнція Касмоўскага (гувернёр Яна Станіслава), братоў адзін да аднаго і іншая карэспандэнцыя. Гэта дазволіла не толькі скласці падрабязны маршрут кожнага з сыноў Льва Сапегі, але і прасачыць логіку, хібы і перавагі кожнага падарожжа. Акрамя таго, гэта дало магчымасць даведацца пра хваробы Яна Станіслава і Крыштофа Мікалая, а таксама пра вялікія цяжкасці ў камунікацыі паміж Заходняй Еўропай і Вялікім Княствам Літоўскім у першай палове XVII ст. і шляхі вырашэння гэтага пытання.

Біяграфія аўтара

  • Аліна Ігараўна Калтачэнка, Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы, вул. Маскоўская, 15, 220007, г. Мінск, Беларусь

    аспірант кафедры гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі. Навуковы кіраўнік - кандыдат гістарычных навук, дацэнт А. В. Любы

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Ciesielski T, Sawicki M. Sapiehowie – historia i dziedzictwo rodu. In: Ciesielski T, redaktor. Wielkie rody dawnej Rzeczypospolitej XVI–XIX wieku. Tom 1, Sapiehowie. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego; 2018. 446 s.
  2. Sapieha E. Dom Sapieżyński. Tom 1. Warszawa: PWN; 1995. 804 s.
  3. Sapieha E. Kałamajska-Saeed M. Dom Sapieżyński. Ikonografia. Tom 2. Warszawa: PWN; 2008. 447 s.
  4. Saverchanka I. Kancler Vjalikaga knjastva: Lew Sapega [Chancellor of the Grand Duchy: Lew Sapieha]. Minsk: Navuka i tjehnika; 1992. 63 p. Belarusian.
  5. Lazutka S. Leonas sapiega: gyvenimas, valstybinė veikla, politinės ir filosofinės pažiūros. Vilnius: Margi Raštai; 1998. 176 p.
  6. Czwołek A. Piórem i buławą. Działalność polityczna Lwa Sapiehy, kanclerza litewskiego, wojewody wileńskiego. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika; 2012. 734 s.
  7. Shkeljonak M. U trohsotyja wgodki smerci vjalikaga kanclera L’va Sapegi [On the 300th anniversary of the death of the great chancellor Lwa Sapiehi]. Vil’nja: Drukarnja Ja. Levina; 1933. 30 p. Belarusian.
  8. Marozava SV, editor. Lew Sapega (1557–1633 gg.) i jago chas [Lew Sapieha (1557–1633) and his time]. Grodno: Yanka Kupala State University of Grodno; 2007. 422 p. Belarusian.
  9. Stępnik K, redaktor. Sapiehowie epoki Kodnia i Krasiczyna. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej; 2007. 661 s.
  10. Pranevich GM, editor. Vjaliki kancler Vjalikaga knjastva (da 450-goddzja z dnja naradzhjennja L’va Sapegi) [Grand Chancellor of the Grand Duchy (until the 450th anniversary of the birth of Lew Sapieha)]. Minsk: Logvinaw; 2007. 168 p. Belarusian.
  11. Skep’jan AA, compiler; Kavalenja AA, editor. Sapegi: asoby, kar’ery, majontki [Sapiehi: individuals, careers, estates]. Minsk: A. M. Janushkevich; 2018. 320 p. Belarusian.
  12. Ziober A. Korespondencja Kazimierza Leona i Mikołaja Krzysztofa Sapiehów z podróży w latach 1625–1627. Wybrane aspekty. W: Chorążyczewski W, Pacevičius A, Roszak S, redaktorzy. Egodokumenty: tradycje historiograficzne i perspektywy badawcze. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika; 2015. s. 43–56.
  13. Ziober A. Korespondencja rodzinna Sapiehów z czasów wyjazdów zagranicznych Jana Stanisława, Kazimierza Leona i Krzysztofa Mikołaja w latach 1627–1630. Wybrane zagadnienia. W: Borka P, Olmy M, redaktorzy. Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej. Volume 6. Kraków: Collegium Columbinum; 2015. s. 67–80.
  14. Goszczyński A. Korespondencja jako żródło do badań nad podróżami edukacyjnymi synów Lwa Sapiehy. W: Żołądź-Strzelczyk D, Kowalczyk ME, redaktorzy. Źródła do dziejów staropolskich podróży edukacyjnych. Wrocław: Wydawnictwo Chronicon; 2017. s. 295–326.
  15. Ziober A. Relacje Lwa Sapiehy z synami w latach 20. XVII wieku w świetle wybranej korespondencji. Zarys problematyki. W: Borka P, Olmy M, redaktorzy. Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej. Volume 7. Kraków: Collegium Columbinum; 2017. s. 211–224.
  16. Goszczyński A. Podróże edukacyjne Jana Stanisława Sapiehy (1589–1635). W: Ciesielski T, redaktor. Wielkie rody dawnej Rzeczypospolitej XVI–XIX wieku. Tom 1, Sapiehowie. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego; 2018. s. 391–410.
  17. Ziober A. Podróże edukacyjne Sapiehów w pierwszej połowie XVII w. Przyczynek do badań. W: Perłakowski A, Wolań-ski F, Rok B, redaktorzy. Sapientia ars vivendi putanda est. Wokół kultury i polityki. Studia z dziejów nowożytnych ofiarowane profesorowi Marianowi Chachajowi. Kraków: Księgarnia Akademicka; 2019. s. 145–162.
  18. Rachuba A. Archiwa Sapiehów – ich losy, stan obecny. Miscellanea Historiko-Archivistica. 1998;9:101–108.
  19. Żołądź-Strzelczyk D. O przedsięwzięciu peregrynacyjej: edukacyjne wojaże szlachty z Rzeczypospolitej w świetle instrukcji podróżnych. Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie; 2020. 435 s.
  20. Lulewicz H, Rachuba A, kompilatory. Urzędnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV–XVIII wieku. Kórnik: Biblioteka Kórnicka; 1994. 255 s.
  21. Mączak A. Odkrywanie Europy: podróże w czasach renesansu i baroku. Gdańsk: Novus Orbis; 1998. 275 s.
  22. Kot S. Stosunki Polaków z Uniwersytetem Lowańskim: w 500 rocznicę otwarcia Uniwersytetu w Lowanium. W: Łempicki S, redaktor. Minerwa Polska. Lwów: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich; 1927. s. 199–224.

Downloads

Апублікавана

2023-08-18

Выпуск

№ 3 (2023): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Гісторыя Беларусі

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Калтачэнка, А.І. 2023. Адукацыйныя падарожжы Льва Сапегі і яго сыноў ва ўніверсітэты Германіі, Нідэрландаў і Італіі ў 1570–1630 гг. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 3 (Aug. 2023), 5–14. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2023-3-5-14.