Внешняя политика Англии в 1485–1558 гг. и политическая география английского дипломатического представительства

Дмитрий Валерьевич  Мазарчук

doi:10.33581/2520-6338-2023-2-36-47

Аўтары

Дзмітрый Валер'евіч Мазарчук Унiверсiтэт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, вул. Радыяльная, 38б, 220070, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

Англія, Цюдоры, Італьянскія войны, дыпламатыя, гісторыя дыпламатыі, гісторыя міжнародных адносін, прасапаграфiя

Арганізацыі, якія аказалі падтрымку

Работа выканана ў рамках дзяржаўнай праграмы навуковых даследаванняў «Грамадства і гуманітарная бяспека беларускай дзяржавы» на 2021–2025 гг. (падпраграма «Гісторыя», тэма: «Англійская дыпламатыя ў кантэксце міжнародных адносін канца XV – першай паловы XVI ст.», № 20211387).

Анатацыя

З мэтай вывучэння палітычнай геаграфіі англійскага дыпламатычнага прадстаўніцтва перыяду Італьянскіх войнаў прааналізаваны колькасныя даныя з прасапаграфічнага корпуса англійскіх дыпламатаў 1485–1558 гг. Праведзена палітыка-геаграфічнае размеркаванне англійскіх дыпламатычных місій у 1485–1558 гг. Выяўлены асноўныя палітыка-геаграфічныя напрамкі дыпламатычнай актыўнасці англійскай дыпламатыі: Францыя, уладанні Габсбургаў, Шатлан-
дыя. Адным з фактараў дыпламатычнай актыўнасці першага і другога напрамкаў з’яўлялася іх супрацьстаянне як цэнтральных элементаў ваенна-палітычных блокаў у перыяд Італьянскіх войнаў. Дынаміка дыпламатычных сувязей у італьянскім напрамку была абумоўлена змяненнем яго значэння ў ходзе войнаў 1494–1559 гг. Зроблена выснова аб тым, што ў эпоху першых і сярэдніх Цюдораў практыка накіравання рэзідэнтных паслоў мела іерархію, якая супадала з геаграфіяй распаўсюджвання мадэлі рэзідэнтнага дыпламатычнага прадстаўніцтва ў Заходняй Еўропе. Асноўнымі элементамі іерархіі выступалі (па змяншэнні значнасці) Венецыя і Рым, вялікія дзяржавы (Францыя, Іспанія, уладанні Габсбургаў), іншыя краіны. У канцы XV – першай палове XVI ст. геаграфія англійскага дыпламатычнага
прадстаўніцтва змянялася ў залежнасці ад прыярытэтаў англійскай знешняй палітыкі. Выяўлены ўплыў Рэфармацыі на актывізацыю германскага напрамку ў 1530-я гг. і на перапынак у дыпламатычных адносінах Англіі з папствам пасля 1533 г. У Італьянскіх войнах Англія мела падпарадкаваную ролю, якая выяўлялася ў падтрымцы аднаго з двух асноўных удзельнікаў канфлікту. Мэтай большасці англійскіх пасольстваў дадзенага перыяду выступалі дзяржавы Габсбургаў і Валуа, што ўскосна пацвярджае другараднае значэнне Англіі перыяду першых і сярэдніх Цюдораў у міждзяржаўных адносінах ранняга Новага часу.

Біяграфія аўтара

Дзмітрый Валер'евіч Мазарчук, Унiверсiтэт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, вул. Радыяльная, 38б, 220070, г. Мінск, Беларусь

кандыдат гістарычных навук, дацэнт; прарэктар па навукова-метадычнай рабоце

Бібліяграфічныя спасылкі

Fedele D. Naissance de la diplomatie moderne (XIIIe–XVIIe siècles). L’ambassadeaur au Croisement du Droit, de l’Éthique et de la Politique. Baden-Baden: Nomos Verlag; 2017. 846 p.
Lazzarini I. Communication and conflict. Italian diplomacy in the Early Renaissance, 1350–1520. Oxford: Oxford University Press; 2015. 326 p.
Anderson MS. Rise of modern diplomacy. 1450–1919. Harlow: Routledge; 1993. 320 p.
Mattingly G. Renaissance diplomacy. New York: Dover Publications; 1988. 284 p.
Mazarchuk DV. [Methodological issues of creating a database of diplomats of Henry VII]. In: Zhilinskii MG, editor. Podgotovka nauchnykh kadrov: opyt, problemy, perspektivy. Materialy III Respublikanskoi nauchno-prakticheskoi konferentsii; 10 dekabrya 2021 g.; Minsk, Belarus’ [Training of scientific personnel: experience, problems, prospects. Materials of the III Republican scientific and practical conference; 2021 December 10; Minsk, Belarus]. Minsk: IVTs Minfina; 2022. p. 29–35. Russian.
Bell GM. A handlist of British diplomatic representatives: 1509–1688. London: Offices of the Royal Historical Society; 1990. 306 с.
MacMahon L. The ambassadors of Henry VIII, the personnel of English diplomacy: theses. Canterbury: University of Kent at Canterbury; 1999. 364 p.
Fletcher C. Diplomacy in Renaissance Rome: the rise of the resident ambassador. Cambridge: Cambridge University Press; 2015. 194 p.
Celenza ChS, editor. Renaissance humanism and the Papal Curia Lapo da Castiglionchio the Younger. De curiae commodis. Ann Arbor: The University of Michigan Press; 1999. 245 p.
Brown R, editor. Calendar of state papers and manuscripts, relating to English affairs, existing in the archives and collections of Venice, and other libraries of Northern Italy. Volume 6. 1555–1558. London: Longman; 1877. 1843 p.
Potter D. Mid-Tudor foreign policy and diplomacy: 1547–63. In: Doran S, Richardson G, editors. Tudor England and its neighbours. New York: Palgrave Macmillan; 2005. p. 106–138.
Black J. History of diplomacy. London: Reaktion Books; 2010. 312 p.
Makiavelli N. Izbrannye sochineniya [Selected writings]. Khlodovskii R, compiler. Moscow: Khudozhestvennaya literatura; 1982. [Sovereign]; p. 301–378. Russian.
Gairdner J, editor. Letters and papers, foreign and domestic, of the reign of Henry VIII, 1509–1547. Volume 12. Part 2. 1537. London: Eyre and Spottiswoode; 1891. 727 p.
Gairdner J, Brodie RH, editors. Letters and papers, foreign and domestic, of the reign of Henry VIII, 1509–1547. Volume 18. Part 1. 1543. London: Mackie and Co; 1901. 558 p.
Gilli P. La fonction d’ambassadeurs dans les traités juridiques italiens du XVe siècle: l’impossible représentation. Mélanges de l’École Française de Rome. 2009;121(1):173–187.
Doran S. England and Europe in sixteenth century. London: Macmillan Press; 1999. 145 p.
Mazarchuk DV. Principles or priorities: early Tudor’s foreign policy foundations reconsidered. Trudy BGTU. Seriya 6, Istoriya. Filosofiya. 2020;2:14–18. Russian.
Mazarchuk DV. [Breton crisis 1488–1492 and the start of the Italian wars]. In: Ewtuhow IA, editor. Listapadawskija sustrjechy – XIV. Matjeryjaly Mizhnarodnaj navukovaj vykladchycka-studjenckaj kanferjencyi w gonar akadjemikaw M. M. Nikol’skaga i U. M. Percava; 11–12 listapada 2021 g.; Minsk, Belarus’ [November meetings – XIV. Materials of the International scientific teacher-student conference in honor of academicians M. M. Nikolsky and U. M. Pertsev; 2021 November 11–12; Minsk, Belarus]. Minsk: Belarusian State University; 2022. p. 87–91. Russian.
Ivonin YuE. Stanovlenie evropeiskoi sistemy gosudarstv: Angliya i Gabsburgi na rubezhe dvukh epoch [Formation of the European system of states: England and the Habsburgs at the turn of two eras]. Minsk: Universitetskoe; 1989. 199 p. Russian.
Bain J. Calendar of the state papers relating to Scotland and Mary, Queen of Scots, 1547–1603. Volume 1. 1547–1563. Edinburgh: General Register House; 1898. 806 p.
Samson A. A fine romance: Anglo-Spanish relations in the sixteenth century. Journal of Medieval and Early Modern Studies. 2009;39(1):65–94. DOI: 10.1215/10829636-2008-014.