Из истории формирования многонационального состава населения в Туркестанском крае

Гузал Бекмурадовна  Нормуродова; Юлдуз Уралбоевна  Холхужаева

Аўтары

Гузал Бекмурадаўна Нармурадава Самаркандскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Шарофа Рашыдава, бул. Універсітэцкі, 15, 140104, г. Самарканд, Узбекістан
Юлдуз Уралбоеўна Халхужаева Катакурганскі філіял Самаркандскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Шарофа Рашыдава, вул. Аміра Цемура, 27, 140800, г. Катакурган, Самаркандская вобл., Узбекістан

Ключавыя словы:

Туркестанскі край, этнічны склад насельніцтва Туркестана ў складзе Расійскай імперыі, імперская ўлада, шматнацыянальнасць, русіфікацыя, народы Усходу і Захаду, канфесіі

Арганізацыі, якія аказалі падтрымку

Артыкул падрыхтаваны ў рамках выканання задання дзяржаўных праграм навуковых даследаванняў на 2021–2025 гг.

Анатацыя

Даследуюцца асаблівасці нацыянальнага складу насельніцтва Туркестана ў складзе Расійскай імперыі ў другой палове XIX – пачатку XX ст. Адзначаецца, што шматнацыянальнае асяроддзе ў краі сфарміравалася ў выніку ажыццяўлення палітыкі перасялення і русіфікацыі. Карэннымі народамі ў рэгіёне з’яўляліся ўзбекі, таджыкі, казахі і інш. У імперскім Туркестане пачалося фарміраванне дыяспар розных народаў Усходу і Захаду – усходніх славян, татар, армян. Дадзеная акалічнасць спрыяла стварэнню шматнацыянальнага аблічча Туркестана. Падкрэсліваецца, што канфесійны склад насельніцтва Туркестанскага краю таксама адрозніваўся разнастайнасцю. Пераважнай канфесіяй былі мусульмане. Таксама тут пражывалі прадстаўнікі праваслаўнага веравызнання, іўдаізму, армяна-грыгарыянскай царквы, лютэранства, баптызму, стараверства, евангелізму і г. д. Існаванне поліэтнічнага і поліканфесійнага асяроддзя абумовіла неабходнасць устанаўлення салідарных адносін паміж народамі. У пэўных сферах былі распаўсюджаны руская мова і руская культура. Прыводзіцца думка пра тое, што шматнацыянальны склад насельніцтва спрыяў культурнай і эканамічнай інтэграцыі народаў, якія пражывалі ў краі.

Біяграфіі аўтараў

Гузал Бекмурадаўна Нармурадава, Самаркандскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Шарофа Рашыдава, бул. Універсітэцкі, 15, 140104, г. Самарканд, Узбекістан

доктар гістарычных навук; дацэнт кафедры гісторыі Узбекістана факультэта гісторыі
Юлдуз Уралбоеўна Халхужаева, Катакурганскі філіял Самаркандскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Шарофа Рашыдава, вул. Аміра Цемура, 27, 140800, г. Катакурган, Самаркандская вобл., Узбекістан

доктар філасофскіх навук; старшы выкладчык кафедры ўзбекскай мовы і гуманітарных навук факультэта педагогікі і навучання мовам

Бібліяграфічныя спасылкі

Махдум-хожи МО. Тарихи Туркистон. Тошкент: Янги аср авлоди; 2009. 242 с.
Мейендорф ЕК. Путешествие из Оренбурга в Бухару. Бетгер ЕК, редактор. Москва: Наука; 1975. 182 с.
Исхаков Ф. Национальная политика царизма в Туркестане (1867–1917). Ташкент: Фан; 1997. 204 с.
Бартольд В. Работы по отдельным проблемам истории Средней Азии. Часть 2. Москва: Наука; 1964. 657 с. (Сочинения; том 2).
Бехбуди М. Сарт сўзи мажхулдир. Сироджиддин А, муаллиф. Танланган асарлар. Жилд 2. Тошкент: Academnashr; 2018. с. 36–44.
Абашин С, Арапов Д, Бекмаханова Н, редакторы. Центральная Азия в составе Российской империи. Москва: Новое литературное обозрение; 2008. 464 с.
Абдурахимова Н, Эргашев Ф. Туркистонда чор мустамлака тизими. Тошкент: Академия; 2002. 240 с.
Ата-Мирзаев О, Гентшке В, Муртазаева Р. Межнациональная толерантность в Узбекистане: история и современность. Ташкент: Университет; 2004. 179 с.
Гайсина ЛР. Этнический состав населения «новых частей» городов Русского Туркестана. Вестник Томского государственного университета. 2012;354:71–73.
Абрамов М. Бухарские евреи в Самарканде. Самарканд: [б. и.]; 1993. 84 с.
Гентшке ВЛ. Поляки. В: Ильхамов А, редактор. Этнический атлас Узбекистана. Ташкент: Институт «Открытое общество»; 2002. 452 с.
Нормуродова Г, Холхужаева Ю. Население Туркестана: национальный состав и толерантность (на примере Самаркандской области). Polish Journal of Science. 2019 [cited 2023 April 18];22:10–13. Доступно по: https://www.elibrary.ru/download/elibrary_41586450_94407632.pdf.