Работа с детьми и молодежью в белорусских позднепротестантских общинах (1917–1991)

Татьяна Витальевна  Лисовская

Аўтары

Таццяна Вітальеўна Лісоўская Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

моладзевы рух, евангельскія цэрквы, позні пратэстантызм, баптызм, адвентызм, рэлігійная палітыка, БССР, Заходняя Беларусь

Арганізацыі, якія аказалі падтрымку

Артыкул падрыхтаваны пры падтрымцы гранта рэктара БДУ.

Анатацыя

Аналізуюцца прынцыпы, формы і метады работы з дзецьмі і моладдзю ў евангельска-баптысцкіх, пяцідзясятніцкіх абшчынах, а таксама ў абшчынах адвентыстаў сёмага дня на тэрыторыі Беларусі ў 1917–1991 гг. Актыўную дзейнасць пратэстантаў сярод маладога пакалення можна растлумачыць тым, што ў 1929 г. у БССР доля вернікаў ва ўзросце да 25 гадоў складала 22 % ад агульнай колькасці членаў абшчын, а ў Заходняй Беларусі доля вернікаў ва ўзросце да 30 гадоў – 30 % ад агульнай колькасці членаў абшчын. Спецыфіка функцыянавання палітыка-прававых сістэм на тэрыторыі Заходняй Беларусі ў складзе Польшчы ў 1921–1939 гг. і на тэрыторыі БССР да 1939 г. абумовіла адрозненні ў падыходах мясцовых познепратэстанцкіх абшчын да працы з дзецьмі і моладдзю. У БССР у 1920–30-я гг. нядзельныя школы і іншыя формы рэлігійнага навучання былі забаронены, а магчымасці суполак у стварэнні моладзевых арганізацый былі моцна абмежаваны. У той жа час у Заходняй Беларусі ў рамках познепратэстанцкага руху былі прыняты меры па інстытуцыяналізацыі рэлігійнай працы сярод моладзі: пры абшчынах актыўна ствараліся моладзевыя гурткі і таварыствы. Сістэмны падыход да рэлігійнага навучання дзяцей і ўключэння моладзі ў познепратэстанцкі рух на тэрыторыі Заходняй Беларусі дазволіў сфарміраваць касцяк абшчын і хутка адрадзіць рэлігійную працу ў пасляваенны перыяд. Аднаўленне легальнай дзейнасці рэлігійных абшчын у БССР у 1945–1946 гг. стварыла ўмовы для фарміравання ў рамках абшчын моладзевых, жаночых, місіянерскіх і іншых гурткоў і служэнняў. Ва ўмовах заканадаўчага і адміністрацыйнага абмежавання любых форм работы з дзецьмі і моладдзю ў БССР у 1945–1991 гг. познепратэстанцкія абшчыны былі вымушаны адмовіцца ад сістэмных форм і метадаў працы на карысць нелегальных моладзевых сходаў у царкве і сустрэч на прыватных кватэрах. Такім чынам, прыцягненне моладзі ў шэрагі абшчын не спынілася, што заклала аснову для развіцця руху ва ўмовах дэмакратызацыі палітыка-прававой сістэмы і фарміравання новых дзяржаўна-канфесійных адносін у Рэспубліцы Беларусь з 1991 г.

Біяграфія аўтара

Таццяна Вітальеўна Лісоўская, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

кандыдат гістарычных навук, дацэнт; дацэнт кафедры гісторыі Беларусі новага і найноўшага часу гістарычнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

Pucincaw F. Palitychnaja rolja sektanctva [The political role of sectarianism]. Mіnsk: Beldzjarzhvyd; 1930. 112 p. Belarusian.
Hajtun D, Kapaevich P. Suchasnae sektanctva na Belarusi [Contemporary sectarianism in Belarus]. Mіnsk: Beldzjarzhvyd; 1929. 72 p. Belarusian.
Lensu MYa, Prokoshina ES, editors. Baptizm i baptisty (sotsiologicheskii ocherk) [Baptism and Baptists (sociological essay)]. Minsk: Nauka i tekhnika; 1969. 319 p. Russian.
Garadzha V. Protestantizm [Protestantism]. Moscow: Politizdat; 1971. 199 p. Russian.
Akinchits II. Porosl’ otrezannoi vetvi: o religioznom sektantstve i molodezhi [Sprouts of a severed branch: about religious sectarianism and youth]. Moscow: Molodaya gvardiya; 1985. 224 p. Russian.
Baltrushjevich NG. Pratjestanckija arganizacyi BSSR u 1944–1985 gg.: struktura, formy dzejnasci, uzaemaadnosiny z dzjar¬ zhavaj [Protestant organisations of the BSSR in 1944–1985: structure, forms of activity, relations with the state] [dissertation]. Mіnsk: Institute of History of the National Academy of Sciences of Belarus; 2010. 149 p. Belarusian.
Lisovskaya TV. Pozdnii protestantizm v Zapadnoi Belarusi (1921–1939 gg.) [Late Protestantism in Western Belarus (1921–1939)]. Brest: Al’ternativa; 2021. 190 p. Russian.
Lisovskaya TV. Dejatel’nost’ protestantskih obshhin i organizacij v Zapadnoj Belarusi v 1921–1939 gg. Vesnik of Yanka Kupala State University of Grodno. Series 1, History and Archaeology. Philosophy. Political Science. 2008;2:77–82. Russian.
Krivoruchenko VK. Molodezhnoe dvizhenie v Rossii i Sovetskom Soyuze: uroki istorii [The youth movement in Russia and the Soviet Union: lessons from history]. Moscow: Sotsium; 1997. 191 p. Russian.
Danilovich VV. Molodezh’ v obshchestvenno-politicheskom, sotsial’no-ekonomicheskom i kul’turnom stroitel’stve sovetskoi Belarusi (1921–1939 gg.) [Youth in the socio-political, socio-economic and cultural construction of Soviet Belarus (1921–1939)]. Minsk: Belaruskaja navuka; 2020. 730 p. Russian.
Bednarczyk K. Historia zborów baptystów w Polsce do 1939 r. Warszawa: Słowo prawdy; 1997. 368 s.
Matokh VM, compiler. Religioznaya zhizn’ na Minshchine (1918–1941 gg.). Dokumenty i materialy [Religious life in Minsk Region (1918–1941). Documents and materials]. Adamushko VI, editor. Minsk: A. N. Varaksin; 2015. 216 p. Russian.
Mitskevich AI. Istoriya evangel’skikh khristian-baptistov [History of Evangelical Christian Baptists]. Moscow: Rossiiskii soyuz evangel’skikh khristian-baptistov; 2007. 524 p. Russian.
Prokhanov IS. V kotle Rossii, 1869–1933. Avtobiografiya I. S. Prokhanova [In the cauldron of Russia, 1869–1933. Auto¬ biography of I. S. Prokhanov]. Chikago: Izdatel’stvo Vsemirnogo soyuza evangel’skikh khristian; 1992. 263 p. Russian.
Zhurov A. Pod rukovodstvom partii: deyatel’nost’ KPB po sozdaniyu i rukovodstvu komsomolom Belorussii. 1917–1925 gg. [Under the leadership of the party: the activities of the State Security Committee in the creation and leadership of the Komsomol of Belarus. 1917–1925]. Minsk: Belarus; 1970. 216 p. Russian.
Franchuk V. Prosila Rossiya dozhdya u Gospoda. Tom 3 [Russia asked God for rain. Volume 3]. Kyiv: Svitankova zorja; 2002. 573 p. Russian.
Kołodziej W. Kościół Chrystusowy w Polsce. Warszawa: Nakład zjednoczenia kościołów Chrystusowych w Polsce; 1948. 32 s.
Nagirnyak AP. [Bible courses of Baptists in Moscow in 1927–1929]. In: Rossiiskii soyuz evangel’skikh khristian-baptistov. Traditsiya podgotovki sluzhitelei v bratstve EKhB. Istoriya i perspektivy [The tradition of training ministers in the brotherhood of Evangelical Christian Baptists. History and perspectives]. Moscow: Rossiiskii soyuz evangel’skikh khristian-baptistov; 2013. p. 105–114. Russian.
Asanenka P. [Churches of Evangelical Christian and Baptists in Eastern Belarus (1917 – late 1940s)]. In: Bokun AI, Unuchak AU, Bachyshcha JuA, compilers. Evangel’skaja carkva Belarusi: gistoryja i suchasnasc’ [Evangelical Church of Belarus: history and present]. Mіnsk: Pazityw-cjentr; 2018. p. 403–412. Belarusian.
Sinichkin AV. [The authorities and ministers of the church at the stage of the formation of the VSEHB (from 1944 to 1949)]. In: Rossiiskii soyuz evangel’skikh khristian-baptistov. Traditsiya podgotovki sluzhitelei v bratstve EKhB. Istoriya i perspektivy [The tradition of training ministers in the brotherhood of Evangelical Christian Baptists. History and perspectives]. Moscow: Rossiiskii soyuz evangel’skikh khristian-baptistov; 2013. p. 148–162. Russian.