Балгарыя пасля вызвалення: першыя крокі ў фарміраванні дзяржаўнасці і роля Расійскай імперыі ў гэтым працэсе (канец 1876 – сярэдзіна 1879 г.)

Аўтары

  • Эгнара Гайкаўна Вартаньян Кубанскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Стаўрапольская, 149, 350040, г. Краснадар, Расія

Ключавыя словы:

Княства Балгарыя, Расійская імперыя, вызваленне, Сан-Стэфанскі дагавор, Берлінскі кангрэс, канстытуцыя, грамадзянскае кіраванне

Анатацыя

Асветлена роля Расійскай імперыі ў фарміраванні балгарскай дзяржаўнасці пасля вызвалення краіны ад асманскага прыгнёту ў 1878 г. З апорай на дакументальныя крыніцы (матэрыялы архіваў і апублікаваныя дакументы) вызначана месца Расійскай імперыі ў станаўленні Княства Балгарыя, яго асноўных інстытутаў. Выкарыстаны гісторыка-генетычны і праблемна-храналагічны метады, якія дазволілі выявіць паслядоўнасць гістарычных падзей, таксама задзейнічаны метады кампаратыўнага і сістэмнага аналізу матэрыялу. Паказана, што яшчэ да пачатку Руска-турэцкай вайны 1877–1878 гг. пры галоўнакамандуючым Дунайскай арміі была ўтворана Канцылярыя грамадзянскага кіравання вызваленымі тэрыторыямі, мэтай якой было стварэнне органаў мясцовай улады. Разгледжана фарміраванне апарату кіравання на вызваленых у выніку вайны тэрыторыях на чале з расійскім імператарскім камісарам. Падкрэслена, што ў сувязі з кароткачасовасцю знаходжання расійскай адміністрацыі ў Балгарыі было неабходна ў мінімальныя тэрміны ўмацаваць самастойнасць краіны, падрыхтаваць кадры з мясцовага насельніцтва, прызначыць на важныя адміністрацыйныя пасады прадстаўнікоў балгарскай інтэлігенцыі. Прааналізавана перапіска расійскіх дзяржаўных дзеячаў, якая сведчыць аб тым, што ў кароткія тэрміны рускае грамадзянскае кіраванне ў Балгарыі прарабіла вялікую працу (садзейнічала прыняццю канстытуцыі краіны, увядзенню падатковага заканадаўства, стварэнню органаў заканадаўчай, выканаўчай і судовай улады, Балгарскага народнага банка, новай ваеннай і паліцэйскай сістэмы, сістэмы народнай асветы, аховы здароўя, паштовага кіравання і многага з таго, што было неабходна для функцыянавання адроджанай балгарскай дзяржавы).

Біяграфія аўтара

  • Эгнара Гайкаўна Вартаньян , Кубанскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Стаўрапольская, 149, 350040, г. Краснадар, Расія

    доктар гістарычных навук, прафесар; прафесар кафедры ўсеагульнай гісторыі і міжнародных адносін факультэта гісторыі, сацыялогіі і міжнародных адносін

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Република България Главно управление на архивите «Архиви». Архивите говорят. Русия и възстановяването на българската държавност (1878–1885). София: Главно управление на архивите при Министерския съвет на Република България; 2008. 439 с.
  2. Никитин СА, Конобеев ВД, Гандев ХН, Тодоров ГД, редакторы. Освобождение Болгарии от турецкого ига. Том 2, Борьба за национальное освобождение Болгарии в период Русско-турецкой войны. 1878–1879 гг. Москва: Наука; 1967. 678 с.
  3. Овсяный НР, редактор. Сборник материалов по гражданскому управлению и оккупации в Болгарии в 1877–78–79 гг. Выпуск 1. Санкт-Петербург: Товарищество художественной печати; 1903. 364 с.
  4. Хевролина ВМ. Россия и воссоздание болгарского государства. Труды Института российской истории РАН. 2012; 10:435–444. EDN: RUAOXZ.
  5. Погодин АЛ. История Болгарии. В: Овсяный НР, Погодин А, Дмитриев К, Шумов С, Андреев А. История Болгарии. Москва: Монолит-евролинц-традиция; 2002. с. 72–282.
  6. Овсяный НР. Болгария. В: Овсяный НР, Погодин А, Дмитриев К, Шумов С, Андреев А. История Болгарии. Москва: Монолит-евролинц-традиция; 2002. с. 5–70.
  7. Плотникова АВ. Специфика взаимодействия российских и болгарских политических элит в процессе воссоздания государственности Болгарии в конце XIХ в. Управленческое консультирование. 2013;5:136–142.
  8. Овсяный Н. Устроители Болгарии: князь Черкасский, князь Дондуков-Корсаков и Столыпин. Русская старина. 1909;137(1):44–54.
  9. Овсяный Н. Устроители Болгарии: князь Черкасский, князь Дондуков-Корсаков и Столыпин. Русская старина. 1909;137(2):365–376.
  10. Овсяный НР. Русское управление в Болгарии в 1877–78–79 гг. Выпуск 1, Заведывавший гражданскими делами при главнокомандовавшем действующей армии д. с. с. князь В. А. Черкасский. Санкт-Петербург: Товарищество художественной печати; 1906. 345 с.
  11. Фролова ММ. Русское гражданское управление в Болгарии и проблема болгарских беженцев в свете становления болгарской государственности (1877 – 19.02.1878 гг.). В: Данченко СИ, редактор. Славяне и Россия: проблемы государственности на Балканах (конец XVIII–XXI вв.). Москва: Институт славяноведения РАН; 2020. с. 106–150. DOI: 10.31168/2618-8570.2020.08.
  12. Боянов СН. Временное российское правление в Болгарии в 1877–1878 гг.: становление болгарской администрации. Вестник Брянского университета. 2020;3:31–44. DOI: 10.22281/2413-9912-2020-04-03-31-44.
  13. Тонев В. Формиране и състав на органите на временното руско управление в Добруджа. Сборник в чест на професора доктора Христо Гандев. София: Българска академия на науките; 1985. с. 266–278.
  14. Овсяный Н. Устроители Болгарии: князь Черкасский, князь Дондуков-Корсаков и Столыпин. Русская старина. 1909;137(3):579–586.
  15. Сальков АП. Болгаро-греческий конфликт в Западной Фракии (1912–1938): историографические интерпретации и объективная реальность. В: Белорусский государственный университет. История и историография: объективная реальность и научная интерпретация. Сборник научных статей по материалам Международной научной конференции, посвященной 140-летию со дня рождения академика В. И. Пичеты; 5 октября 2018 г.; Минск, Беларусь. Минск: БГУ; 2018. с. 316–327.
  16. Овсяный НР. Болгарское ополчение и земское войско: к истории гражданского управления и оккупации Болгарии в 1877–78–79 гг. Санкт-Петербург: Товарищество художественной печати; 1904. 328 с.
  17. Александрович СС. Реформы русского гражданского управления в Болгарии (январь – май 1878 г). У: Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Працы гістарычнага факультэта БДУ. Навуковы зборнік. Выпуск 5. Мінск: БДУ; 2010. с. 157–164.
  18. Горина ЛВ. Марин Дринов – историк и общественный деятель. Москва: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова; 1986. 207 с.
  19. Божков А. Култура и културни институции в България след 1878 г. (до първата световна война). В: Българско истоорическо дружество. България 1300. Институции и държавна традиция. Том 1, Доклади на трети конгрес на Българското историческо дружество; 3–5 октомври 1981 г.; София, България. София: Българско истоорическо дружество; 1981. с. 347–370.
  20. Манолова М. Бърлинският договор и проблемът за държавноправното обособяване на България. У: Българската Академия на науките. Освобождение на България. Материали от юбилейна Международна научна сесия в София. София: Българската Академия на науките; 1982. с. 244–255.
  21. Шаренкова С. Болгария – Россия: исторический очерк. София: Софийский университет имени Святого Климента Охридского; 2004. 196 с.

Downloads

Апублікавана

2025-08-18

Выпуск

№ 3 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Copyright (c) 2025 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Вартаньян , Э.Г. 2025. Балгарыя пасля вызвалення: першыя крокі ў фарміраванні дзяржаўнасці і роля Расійскай імперыі ў гэтым працэсе (канец 1876 – сярэдзіна 1879 г.). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 3 (Aug. 2025), 37–46. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2025-3-37-46.