«Вольны час павінен быць інтэлектуальным!»: вывучэнне пераваг чытачоў навукова-папулярных часопісаў у познасавецкі перыяд на аснове матэрыялаў часопіса «Навука і жыццё»

Аўтары

  • Аляксандр Анатольевіч Чарнышоў Цюменскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 6, 625003, г. Цюмень, Расія , Цюменскі індустрыяльны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 38, 625000, г. Цюмень, Расія
  • Ягор Канстанцінавіч Карпаў Цюменскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 6, 625003, г. Цюмень, Расія
  • Алена Аляксандраўна Меньш Цюменскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 6, 625003, г. Цюмень, Расія

Ключавыя словы:

савецкая перыёдыка, навукова-папулярнае выданне, часопіс «Навука і жыццё», метад вялікіх даных, бытавы энцыклапедызм, СССР, масавая свядомасць
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Даследаванне выканана пры фінансавай падтрымцы Расійскага навуковага фонду (грант № 23-28-00754).

Анатацыя

Аналізуецца інтэлектуальны вольны час чытачоў навукова-папулярных выданняў у познасавецкі перыяд. Вывучаюцца перавагі чытацкай аўдыторыі навукова-папулярных выданняў савецкага перыяду на матэрыяле часопіса «Навука і жыццё». Выяўляецца, што ў познасавецкі перыяд аўдыторыя навукова-папулярных часопісаў, у прыватнасці часопіса «Навука і жыццё», праяўляла павышаную цікавасць да сучасных дасягненняў савецкага навукова-тэхнічнага комплексу. Падкрэсліваецца, што навукова-папулярныя часопісы выступалі ў якасці эфектыўнага канала перадачы навуковай інфармацыі і спрыялі падтрыманню высокага ўзроўню навуковай пісьменнасці сярод насельніцтва.

Біяграфіі аўтараў

  • Аляксандр Анатольевіч Чарнышоў, Цюменскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 6, 625003, г. Цюмень, Расія, Цюменскі індустрыяльны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 38, 625000, г. Цюмень, Расія

    кандыдат гістарычных навук; дацэнт кафедры гісторыі Інстытута сацыяльна-гуманітарных навук Цюменскага дзяржаўнага ўніверсітэта, дацэнт кафедры гуманітарных навук і тэхналогій Інстытута сэрвісу і галіновага кіравання Цюменскага індустрыяльнага ўніверсітэта

  • Ягор Канстанцінавіч Карпаў, Цюменскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 6, 625003, г. Цюмень, Расія

    кандыдат тэхнічных навук, дацэнт; дацэнт акадэмічнага дэпартамента Упраўлення індывідуальных адукацыйных траекторый

  • Алена Аляксандраўна Меньш, Цюменскі дзяржаўны ўніверсітэт, вул. Валадарскага, 6, 625003, г. Цюмень, Расія

    кандыдат педагагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры гісторыі Інстытута сацыяльна-гуманітарных навук

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Добрынина НЕ, Троицкая ЕЕ, составители. Советский читатель: опыт конкретно-социологического исследования. Москва: Книга; 1968. 343 с.
  2. Чубарьян ОС, редактор. Читательские интересы рабочей молодежи. Москва: Книга; 1966. 85 с.
  3. Чубарьян ОС. Человек и книга (социальные проблемы чтения). Москва: Наука; 1978. 112 с.
  4. Сидорова ГП. Советская массовая литература 1960–1980-х гг.: читательские предпочтения. Общество. Среда. Развитие. 2010;3:65–69. EDN: NCKBZD.
  5. Комиссаров ВВ. Интеллигенция, научно-популярная публицистика и цензура в 1960–80-е годы. Интеллигенция и мир. 2017;3:33–52. EDN: ZFRRVT.
  6. Глущенко ИВ, Куренный ВА, редакторы. Время, вперед! Культурная политика в СССР. Москва: Национальный исследовательский институт «Высшая школа экономики»; 2013. 272 c. (Исследования культуры).
  7. Ваганов АГ. Спираль жанра: от «народной науки» до развлекательного бизнеса. История и перспективы популяризации науки в России. Москва: Ленанд; 2014. 224 с. (Наука в СССР. Через тернии к звездам).
  8. Brown D. Soviet Russian literature since Stalin. Cambridge: Cambridge University Press; 1978. 394 p. DOI: 10.1017/CBO9780511554063.
  9. Dzirkals L, Gustafson T, Johnson A. The media and intra-elite communication in the USSR. Santa Monica: Rand Corporation; 1982. 137 р.
  10. Brine JJ. Аdult readers in the Soviet Union [dissertation]. Birmingham: University of Birmingham; 1985. 405 p.
  11. Трофимов АВ. Концептуальные образы позднесоветской истории. История и современное мировоззрение. 2019;1:48–52. EDN: ZCCYJV.
  12. Орлов ИБ. Советская повседневность: исторический и социологический аспекты становления. Москва: Национальный исследовательский университет «Высшая школа экономики»; 2010. 320 с. EDN: YGDNIP.
  13. Фокин АА. Тема повседневности в позднесоветских политических институциональных ритуалах. Петербургский исторический журнал. 2020;4:114–122. DOI: 10.51255/2311-603X_2020_4_114.
  14. Демичева АС. Анализ больших данных как эмпирический метод научного познания. В: Баранова ЕВ, Володин АЮ, Корниенко СИ, редакторы. Пятая зимняя школа по гуманитарной информатике; 16–18 декабря 2021 г.; Калининград, Россия. Калининград: Балтийский федеральный университет имени Иммануила Канта; 2021. с. 3–7. EDN: JOTJMG.
  15. Полякова ЕВ, Демичева АС. Метод big data для контент-анализа (на примере регионального СМИ общественно-политической газеты «Вечерняя Уфа»). Международный научно-исследовательский журнал. 2023;9:16. DOI: 10.23670/IRJ.2023.135.19.
  16. Холландер П. Досуг: единство развлечений и цели. В: Кассоф А, редактор. Будущее советского общества. Выпуск 2. Москва: Прогресс; 1970. 283 с.
  17. Аджубей РН. Вспоминая Болховитинова. Наука и жизнь. 2012;12:11–13.
  18. Давыдов B. Из «окна» МС. Наука и жизнь. 1961;9:34–37.
  19. Победоносцев ЮА. Триумф советской науки. Наука и жизнь. 1957;11:8–11.
  20. Келдыш Е. Космические исследования. Наука и жизнь. 1967;10:76–96.
  21. Красовский В. Космическое предместье Земли. Наука и жизнь. 1967;3:43–47.
  22. Левин Б. Луна: ее геофизика, геохимия, геоэкология. Наука и жизнь. 1967;8:48–54.
  23. Моисеев Н. На пути к космической эре. Наука и жизнь. 1967;10:78–96.
  24. Cамсоненко Л. Могут ли быть звезды из антивещества? Наука и жизнь. 1969;3:61.
  25. Феоктистов К. Космические корабли. Наука и жизнь. 1967;9:40–46.
  26. Дольник АГ, редактор-составитель. Лучшие конструкции 17-й выставки творчества радиолюбителей. Москва: ДОСААФ; 1963. 172 с. (Лучшие конструкции выставок творчества радиолюбителей).
  27. Гришин Н. Радиолюбители – народному хозяйству. Наука и жизнь. 1961;9:81–85.
  28. Ушаков С. Задачи без сложных расчетов. Наука и жизнь. 1963;2:73.
  29. Хомченко Г. Степень окисления. Наука и жизнь. 1969;5:120–122.
  30. Чернышев В, Наринский Г. Азот и кислород заводам плодородия. Наука и жизнь. 1964;3:33–35.
  31. Старосельский П. Азотная кислота и металлы. Наука и жизнь. 1971;6:128.
  32. Кузьмина ЕБ, редактор. Книга и чтение в жизни небольших городов (по материалам исследования чтения и читательских интересов). Москва: Книга; 1973. 221 с.
  33. Мытько НВ. Обзор исследований по чтению в СССР (1960–1970-е гг.). В: Гриценко ВП, Куценко ИЯ, Саяпина ИА, Улезко БВ, Орлова ЭА, Шулимова ЕА, редакторы. Социально-гуманитарный вестник. Выпуск 9. Краснодар: Краснодарский центр научно-технической информации; 2011. с. 43–44. EDN: VLUIEZ.
  34. Анкета читателей журнала «Наука и жизнь». Наука и жизнь. 1963;12:105–106.
  35. Конан Дойль А, Карр ДД. Рубин «Абас». Наука и жизнь. 1964;3:131–139.
  36. Конан Дойль А, Карр ДД. Тайна закрытой комнаты. Наука и жизнь. 1964;2:130–136.
  37. Марсо Ж. Волк и собака. Файнштейн В, переводчик. Наука и жизнь. 1969;3:138–142.
  38. Хейердал Т. Разгадка тайн острова Пасхи. Наука и жизнь. 1963;12:33–38.
  39. Азимов А. Ах, Баттен, Баттен! Наука и жизнь. 1970;10:133–139.

Downloads

Апублікавана

2026-02-27

Выпуск

№ 1 (2026): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Крыніцазнаўства

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Чарнышоў, А.А. et al. 2026. «Вольны час павінен быць інтэлектуальным!»: вывучэнне пераваг чытачоў навукова-папулярных часопісаў у познасавецкі перыяд на аснове матэрыялаў часопіса «Навука і жыццё». Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 1 (Feb. 2026), 63–72. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2026-1-%p.