Асаблівасці фінансавання будаўніцтва дварца ў Арэандзе – першай крымскай рэзідэнцыі расійскай імператарскай сям’і

Аўтары

  • Андрэй Аляксандравіч Яфімаў Санкт-Пецярбургскі інстытут гісторыі РАН, вул. Петразаводская, 7, 197110, г. Санкт-Пецярбург, Расія

DOI:

https://doi.org/10.33581/2520-6338-2026-3-%25p

Ключавыя словы:

Міністэрства імператарскага двара, Арэанда, М. С. Варанцоў, А. П. Шувалаў, імператар Мікалай I, імператрыца Аляксандра Фёдараўна, Апякунскі савет, пазыка, будаўніцтва
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Даследаванне выканана пры фінансавай падтрымцы Міністэрства навукі і вышэйшай адукацыі Расійскай Федэрацыі ў рамках дзяржаўнага задання FMZM-2024-0014 «Помнікі справаводства Расіі Сярэднявечча і Новага часу: крыніцазнаўчае вывучэнне і публікацыя».

Анатацыя

Даследуецца дзейнасць Міністэрства імператарскага двара па стварэнні і абслугоўванні рэзідэнцый членаў імператарскай сям’і ў Крыме. На аснове архіўных дакументаў раскрываюцца асаблівасці фінансавага забеспячэння будаўніцтва дварца ў Арэандзе. Адмысловая ўвага звяртаецца на той факт, што з самага пачатку працы аплачваліся з асабістых зберажэнняў імператрыцы Аляксандры Фёдараўны ў процівагу шырокараспаўсюджанай практыцы вылучэння асігнаванняў са сродкаў Кабінета Яго Імператарскай Вялікасці або Дэпартамента надзелаў. Вычэрпванне гэтых рэсурсаў не прывяло да неадкладнага прыцягнення іншых асігнаванняў, а вымусіла прыпыніць узвядзенне дварца на працяглы тэрмін. Аднаўленне будаўніцтва адбылося за кошт асабістых сродкаў імператара Мікалая I і пазыковых сродкаў, атрыманых у пабочнай установе – Апякунскім савеце, а не праз зварот да рэсурсаў устаноў Міністэрства імператарскага двара. Адзначаецца, што гэты крэдыт выплачваўся доўгі час пасля завяршэння будаўніцтва дварца, а затым па распараджэнні наступнага імператара Аляксандра II быў рэструктураваны для зніжэння штогадовых выплат. Дакладна ўстанавіць, ці быў ён пагашаны цалкам, не ўдалося.

Біяграфія аўтара

  • Андрэй Аляксандравіч Яфімаў, Санкт-Пецярбургскі інстытут гісторыі РАН, вул. Петразаводская, 7, 197110, г. Санкт-Пецярбург, Расія

    кандыдат гістарычных навук; старшы навуковы супрацоўнік аддзела крыніцазнаўства, загадчык навукова-гістарычнага архіва

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Петрова ТА. Архитектор А. И. Штакеншнейдер. Санкт-Петербург: Издательство Государственного Эрмитажа; 2012. 573, [2] с.
  2. Калинин Н, Земляниченко М. Романовы и Крым. «У всех нас осталась тоска по Крыму…». Симферополь: Бизнес-информ; 2018. 320 с.
  3. Коляда ЕМ. Сады и парки Крыма XIX – начала XX века. История создания и стилистический анализ. Санкт-Петербург: Невский институт управления и дизайна; 2009. 151 с. EDN: RXYALT.
  4. Манцыгина ИВ. Архитектура усадеб Царского берега в Крыму в XIX – начале ХХ в. [диссертация]. Санкт-Петербург: Санкт-Петербургский государственный академический институт живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина; 1999. 214 с. EDN: QDCQYN.
  5. Арбатская ЮЯ. Ореанда – первое императорское имение на Южном берегу Крыма. В: Крымский федеральный университет имени В. И. Вернадского. Проблемы и перспективы развития современной ландшафтной архитектуры. Материалы Всероссийской научно-практической конференции с международным участием; 25–28 сентября 2017 г.; Симферополь, Россия. Симферополь: Ариал; 2017. с. 8–13. EDN: ZKZFIB.
  6. Лосева АС. Петергоф и Ореанда эпохи романтизма. Вопросы искусствознания. 1996;2:92–107.
  7. Линникова ОВ. Проект К. Ф. Шинкеля для дворца в императорском имении Ореанда. Вопросы всеобщей истории архитектуры. 2018;1:245–260. EDN: YSEDQL.
  8. Кулакова ТИ. Имение Нижняя Ореанда в истории дома Романовых и биографиях деятелей русской культуры. Причерноморье. История, политика, культура. 2012;9:113–122. EDN: XWBDIL.
  9. Филатова ГГ. Дворец и храм в Нижней Ореанде. Симферополь: Н. Орiанда; 2021. 96 с.
  10. Шинтяпина ЕС. Архитектурно-историческое наследие поселка Ореанда на Южном берегу Крыма. Культурное наследие России. 2019;1:68–73. EDN: LPFIAB.
  11. Ефимов АА. Начальный этап строительства резиденции Ореанда – первой резиденции Романовых в Крыму. Ученые записки Новгородского государственного университета. 2022;5:498–501. DOI: 10.34680/2411-7951.2022.5(44).498-501.
  12. Ефимов АА. Реорганизация системы управления строительством императорской резиденции Ореанда. Ученые записки Крымского федерального университета имени В. И. Вернадского. Исторические науки. 2022;8(3):3–12. EDN: FSIXPM.
  13. Калинин НН. Дворец в Ореанде. Шинкель и Штакеншнейдер. В: Ялтинский городской объединенный историко-литературный музей. III Дмитриевские чтения. История Южного берега Крыма: факты, документы, коллекции, литературоведение, мемуары. Симферополь: Таврия-плюс; 1999. с. 38–40.
  14. Лобзень Н, Пальчикова А. Ливадия. Ореанда. Очерк-путеводитель. Симферополь: Сонат; 2007. 192 с. (Новый крымский путеводитель).
  15. Литвинова ЕМ. Царская семья в Крыму. Симферополь: Рубин-плюс; 2011. 480 с. Совместно с издательством «Амазонка-Крым».
  16. Ефимов АА, составитель. Императорские резиденции Ливадия и Массандра: экономика создания и развития. Исследования и документы. Санкт-Петербург: Историческая иллюстрация; 2024. 376 с.

Downloads

Апублікавана

2026-10-28

Выпуск

№ 3 (2026): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Яфімаў, А.А. 2026. Асаблівасці фінансавання будаўніцтва дварца ў Арэандзе – першай крымскай рэзідэнцыі расійскай імператарскай сям’і. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 3 (Oct. 2026), 40–46. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2026-3-%p.