Аднаўленне цэласнасці комплексу арыгіналаў дзяржаўна-прававых актаў канца XIV – пачатку XVII ст. архіва Вялікага Княства Літоўскага: пастаноўка праблемы

Аўтары

  • Андрэй Мікалаевіч Латушкін Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

Ключавыя словы:

дзяржаўны архіў Вялікага Княства Літоўскага, комплекс арыгіналаў актаў, уніі Вялікага Княства Літоўскага і Польшчы, агульназемскія прывілеі, міравыя пагадненні, булы, брэвэ, князі Радзівілы, архіў Нясвіжскай ардынацыі, аднаўленне цэласнасці архіва, Нацыянальны архіўны фонд Беларусі
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
У артыкуле і дадатку прадстаўлены вынікі даследаванняў, якія праводзіліся аўтарам у межах праграмы стажыроўкі Erasmus Mundus, WEBB, Action II у 2013–2014 гг. у Варшаўскім універсітэце, а таксама ў межах стыпендыі Музея гісторыі Польшчы ў Варшаве (Muzeum Historii Polski w Warszawie) у 2016 г. (матэрыялы, выяўленыя ў Ягелонскім універсітэце і Расійскай нацыянальнай бібліятэцы).

Анатацыя

Разглядаецца тэма гісторыі і сучаснага стану адной з частак дзяржаўнага архіва Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага – комплексу арыгіналаў найважнейшых дзяржаўна-прававых актаў краіны 1386–1601 гг. На падставе ўліковай дакументацыі дзяржаўнага архіва Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага, што захавалася да нашага часу, сцвярджаецца, што дадзеная частка архіва ўяўляла сабой цэласны самастойны комплекс нароўні з так званай Метрыкай Вялікага Княства Літоўскага і захоўвалася ў скарбе дзяржавы як найкаштоўнейшы здабытак. Прыводзяцца вынікі даследавання, згодна з якімі выяўлена, што за перыяд сваёй гісторыі некалі адзіны комплекс дзяржаўна-прававых актаў быў раздробнены: асноўная яго частка – каля 70 % – у цяперашні час захоўваецца ў Галоўным архіве старажытных актаў у Варшаве, у склад якога яна была ўключана ў 1946 г. разам з дакументамі архіва Нясвіжскай ардынацыі князёў Радзівілаў; каля 30 % актаў трапіла на захоўванне ў іншыя архівы і бібліятэкі Польшчы, Літвы, Расійскай Федэрацыі; асобныя акты былі страчаны ў перыяд Другой сусветнай вайны і захаваліся толькі ў выглядзе фотакопій. З улікам вялікай значнасці дадзенага комплексу для гісторыі Беларусі і дзяржаў, якія ўваходзілі раней у склад Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага, а таксама адсутнасці падобнага роду актаў у складзе сучаснага Нацыянальнага архіўнага фонду Беларусі абгрунтоўваецца неабходнасць рэканструкцыі складу і аднаўлення цэласнасці комплексу арыгіналаў актаў архіва Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага 1386–1601 гг. у электроннай форме. У дадатку прыводзіцца спіс страчаных актаў архіва Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага, выяўленых аўтарам у розных сховішчах краін замежжа.

Біяграфія аўтара

  • Андрэй Мікалаевіч Латушкін, Беларускi дзяржаўны ўнiверсiтэт, пр. Незалежнасцi, 4, 220030, г. Мiнск, Беларусь

    кандыдат гістарычных навук, дацэнт; дацэнт кафедры крыніцазнаўства гістарычнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Kutrzeba S. [History of sources of former Polish law] : in 2 vol. Lwow : Wydawniczy zaklad narodowy im. Ossolińskich, 1926. Vol. 2, part 2 : [Sources of law in the Republic of Poland in force] (in Pol., Lat., Old Belarus.).
  2. Mikulski W. [Documents from the archives of WXL in the archives of the Radziwiłł in Warsaw]. Miscellanea historicoarchivistica. 1997. Vol. 7. P. 71–83 (in Pol.).
  3. Hrusha А. I. [Documentary writing of the Grand Duchy of Lithuania (the end of XIV – the first third of the XVI century)]. Minsk : Belaruskaja navuka, 2015 (in Russ.).
  4. Jakubowski J. [State Archive of W. X. Lithuanian and his fates]. Archeion. 1931. Vol. 9. P. 1–18 (in Pol.).
  5. Rybakow A. E. [Organization of the Grand Duchy of Lithuania in the state archive of the late XV–XVII century]. Аrchivy i spravavodstwa [Archives and records management]. 1999. No. 2. P. 70–76 (in Belarus.).
  6. Antanavičius D. [Original Lithuanian Metrics of the XVI century book list]. Istoriyos shaltiniu tyrimai [Historical sources research]. Vilnius, 2012. Vol. 4. P. 157–186 (in Lith.).
  7. [Lithuanian Metrica]. Vilnius : Makslo ir enciklopediju leidybos institutas, 1998. Book 1 (1380–1584). Book of notes 1 (in Lith., Engl., Old Belarus., Russ.).
  8. Ptaszycki S. [Where are the records of the union acts of Lithuania and Poland kept now?]. Kwart. hist. [Historical Quarterly]. 1902. Yearb. 16, book 1. P. 589–591 (in Pol.).
  9. Kutrzeba S., Semkowicz W. [Acts of the union Poland with Lithuania 1385–1791]. Cracow : Druk UJ, 1932 (in Pol.).
  10. Latushkin A. M. [Prince Nicholas Radziwill the Black and the issue of storage of state acts of the Grand Duchy of Lithuania Nesvizh branch of the Radziwill]. Mikalai Radzivil Chorny (1515–1565): palityk, dyplamat, mecenat [Nicolas Radziwill Black (1515–1565): politician, diplomat, philantropist] : collect. of sci. works. Njasvizh, 2016. P. 82–91 (in Belarus.).
  11. Latushkin A. M. [On the history of incorporating charters and acts of State Archives of the Grand Duchy of Lithuania in the archive Nesvizh ordination princes Radziwill in the second half of the XVII century]. Belarus. arheahrafichny shtohodnik [Belarusian archeographic yearbook]. Minsk, 2015. Issue 16. P. 292–309 (in Belarus.).
  12. Latushkin A. M. [Public acts of the Grand Duchy of Lithuania as part of Nesvizh archive of the Radziwill princes: the status and direction of the research problem]. Minulae i suchasnascʼ: arhivy u sistjeme gumanitarnyh vedaw [The past and present in the archives of human knowledge system] : the Int. sci. conf. dedic. to the 100th anniv. of the Vitebsk sci. arch. comm. (Minsk, 20 May, 2009). Мinsk, 2010. P. 31–37 (in Belarus.).
  13. Antanavichyus D. [Found the register of original books of the Lithuanian Metrics of the XVI century]. Novosti Litovskoi Metriki [News of the Lithuanian Metrics]. Vilnius, 2011. No. 12. P. 18–25 (in Russ.).
  14. [1385 August 14. Act of Krėva]. Vilnuis : Zara, 2002 (in Lith.).
  15. [The Documents of the Division of territory of Polish-Lithuanian]. Vilnius : LII leidykla, 2008. Part 1 : [Saint Petersburg Convention] (in Lith.).
  16. [Acts of the Horodla in 1413. (Documents and Research)]. Vilnius : Leituvos istorijos instytas leidykla, 2013 (in Lith., Pol.).
  17. [Treaties of the Grand Duchy of Lithuania and Moscow State 1449–1556] : publ. of sources. Kaunas ; Vilnius : Versus aureus, 2016 (in Lith.).
  18. Halenchanka H. J. (compil.). [Monuments of law in Belarus XIV–XVI century: the privilege of nobility and acts uny: a guide to working with historical sources]. Міnsk : BelNDIDAS, 2015 (in Belarus.).
  19. Litskevich A. U. [Old Belarusian diplomas of XV century. in the Central Archives of Historical Records in Warsaw]. Zdabytki. Dakumentalʼnyja pomniki na Belarusi [Heritage. Documentary monuments in Belarus]. Minsk, 2009. Issue 11. P. 6–41 (in Belarus.).
  20. Kazakow A. V. [Unknown Peace Agreement King of Poland and Grand Duke of Lithuania Casimir and Duke Navasilskaga and Odoevskogo Mikhail Ivanovich 1481]. Studia Historica Europae Orientalis = Issledovaniya po istorii Vostochnoi Evropy. Minsk, 2010. Issue 3. P. 291–300 (in Belarus.).
  21. Halenchanka G. Y. [The Metric of the Grand Duchy of Lithuania: history, research, publications (short survey)]. Minsk : BelNDIDAS, 2014 (in Belarus.).

Downloads

Апублікавана

2017-12-29

Выпуск

№ 4 (2017): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Кафедры крыніцазнаўства БДУ – 25 год

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Латушкін, А.М. 2017. Аднаўленне цэласнасці комплексу арыгіналаў дзяржаўна-прававых актаў канца XIV – пачатку XVII ст. архіва Вялікага Княства Літоўскага: пастаноўка праблемы. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 4 (Dec. 2017), 98–107.