Некаторыя асаблівасці развіцця гандлю рамеснымі вырабамі ў Туркестане (на прыкладзе Зарафшанскай даліны ў канцы XIX – пачатку XX ст.)

Аўтары

  • Ойбек Алікуловіч Астонаў Ташкенцкі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт, вул. Універсітэт, 2а, 100140, г. Ташкент, Узбекістан

Ключавыя словы:

Туркестан, Зарафшанская даліна, гандаль, гандаль гарбатай, купец, прадпрымальніцтва, рамеснік

Анатацыя

Раскрываюцца некаторыя асаблівасці развіцця ўнутраных і знешніх гандлёвых сувязей у Туркестане на прыкладзе гісторыі Зарафшанскай даліны ў канцы XIX – пачатку XX ст. Аналізуюцца стан гандлю, змены, што адбываліся ў ім, вызначаюцца яго асноўныя характарыстыкі ў гэты перыяд. Пашырэнне мясцовых рынкаў у даліне і актывізацыя гандлю сведчаць аб развіцці дробнай таварнай гаспадаркі. Сцвярджаецца, што вырабленыя ў даліне тавары прадаваліся спачатку ва ўсіх рэгіёнах Туркестана, а затым і на знешніх рынках. Да пачатку XX ст. у выніку развіцця рыначных адносін у даліне значная частка насельніцтва разарвала сувязь з сельскай гаспадаркай і пачала зарабляць на жыццё вытворчасцю і гандлем. Удасканаленне рамеснага сектара спрыяла з’яўленню першых простых фабрык, фарміраванню капіталістычнага спосабу вытворчасці. Паказана, што развіццё рамёстваў і таварна-грашовых адносін стварыла трывалую аснову для ўзнікнення адзінай рыначнай сістэмы ў даліне. Паступова павялічвалася колькасць прыватных прамысловых прадпрыемстваў, якія спецыялізаваліся на вытворчасці многіх відаў прадукцыі, важнай у штодзённым жыцці насельніцтва. Пасля ўстанаўлення капіталістычных адносін у мясцовай прамысловасці Зарафшанскай даліны і актывізацыі прытоку гатовай прадукцыі, якая выраблялася на фабрыках і заводах Расійскай імперыі, многія мясцовыя рамесныя вытворчасці сутыкнуліся з крызісам. З другой паловы XIX ст. даліна была адміністрацыйна падзелена на дзве часткі па прычыне ўсталявання ўлады Расійскай імперыі. Разглядаецца ўплыў гэтай акалічнасці на гандаль і камерцыю, а таксама аналізуюцца змены і іх месца ў гандлёвай сферы на тэрыторыі Туркестанскага генерал-губернатарства.

Біяграфія аўтара

  • Ойбек Алікуловіч Астонаў , Ташкенцкі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт, вул. Універсітэт, 2а, 100140, г. Ташкент, Узбекістан

    доктар гістарычных навук, дацэнт; загадчык кафедры сацыяльна-гуманітарных навук факультэта права і турызму

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Бутенов КФ. Заводское дело в Бухарии. Горный журнал. 1842;4(9):20–26.
  2. Пашино ПЧ. Туркестанский край в 1866 году. Путевые заметки. Санкт-Петербург: Типография Тиблена и К°; 1868. 176 с.
  3. Костенко ЛФ. Путешествие в Бухару русской миссии в 1870 году. Санкт-Петербург: Издательство Бортневского; 1871. 109 с.
  4. Петровский НФ. Моя поездка в Бухару. Вестник Европы. 1873;2(3):209–248.
  5. Соболев ЛН. Географические и статические сведения о Зеравшанском округе. Санкт-Петербург: Типография Императорской академии наук; 1874. 561 с.
  6. Радлов ВВ. Средняя Зеравшанская долина. Записки Русского географического общества по отделению этнографии. 1880;6:[92].
  7. Вирский ММ. Выставка сельского хозяйства и промышленность в Самарканде в 1884 г. Самарканд: Самаркандский областной статистический комитет; 1895. 110 с.
  8. Губаревич-Радобыльский АФ. Экономический очерк Бухары и Туниса, опыт сравнительного исследования двух систем протектората. Санкт-Петербург: Типография В. Киршбаума; 1905. 204 с.
  9. Гейер ИИ. Туркестан. Ташкент: Типолитография В. М. Ильина; 1909. 255 с.
  10. Логофет Д. Бухарское ханство под русским протекторатом. Санкт-Петербург: Tипография В. Березовского; 1911. 340 с.
  11. Конопка СР. Туркестанский край. Ташкент: Электропечатня при канцелярии Туркестанского генерал-губернатора; 1912. 448 с.
  12. Масальский ВИ. Туркестанский край. Россия. Том 19. Санкт-Петербург: Издательство А. Ф. Деврина; 1913. 861 с.
  13. Chicherov AI. A contribution to the description of the socio-economic structure of India on the eve of the colonial conquest (handicraft production from the 17th to the early 19th century). Soviet Studies in History. 1970;9(2):133–154. DOI: 10.2753/RSH1061-19830902133.
  14. Aldous M. From traders to planters: the evolving role and importance of trading companies in the 19th century Anglo-Indian indigo trade. Business History. 2019;65(5):803–820. DOI: 10.1080/00076791.2019.1623787.
  15. Kazemi R. The modern silk road: trade in Persian opium across Central Asia in the long nineteenth century. British Journal of Middle Eastern Studies. 2022;51(1):172–188. DOI: 10.1080/13530194.2022.2113502.
  16. Ibbotson S. Kwangmin Kim. Borderland capitalism: Turkestan produce, Qing Silver, and the Birth of an Eastern market. Asian Affairs. 2018;49(1):143–144. DOI: 10.1080/03068374.2018.1416020.
  17. Ремез ИА. Внешняя торговля Бухары до мировой войны. Ташкент: Центральное статистическое управление Туркестанской республики; 1922. 45 с.
  18. Спасский Г. Новейшее описание великой Бухары. Азиатский вестник. 1825;5:[380].
  19. Сухарева ОА. К истории городов Бухарского ханства (историко-этнографические очерки). Ташкент: Издательство Академии наук Узбекской ССР; 1958. 147 с.
  20. Аминов АМ. Экономическое развитие Средней Азии. Ташкент: Госиздат УзССР; 1959. 298 с.
  21. Бунаков ЕВ. Тенденции развития капиталистических отношений в Средней Азии накануне присоединения ее к России. Проблемы востоковедения. 1960;9:93–101.
  22. Рассудова РЯ. Занятия населения. В: Васильева ГП, Хармышева БХ, редакторы. Этнографические очерки узбекского сельского населения. Москва: Наука; 1969. с. 50–62, 66–113.
  23. Marsden M. Beyond Bukhara: trade, identity and interregional exchange across Asia. History and Anthropology. 2018;29:84–100. DOI: 10.1080/02757206.2018.1496915.
  24. Мансырев СП. Базарная торговля в Самаркандском уезде. В: Самаркандский областной статистический комитет. Справочная книжка Самаркандской области на 1898 год. Выпуск 6. Самарканд: Типография К. М. Федорова; 1899. с. 94–152.
  25. Бржезицкий ИА. Самаркандский уезд. Ташкент: Издательство статистического комитета; 1909. 172 с.
  26. Арандаренко ГА. Досуги в Туркестане. 1874–1882. Санкт-Петербург: Tипография М. М. Стасюлевича;1889. 666 с.
  27. Пален К. Материалы к характеристике народного хозяйства в Туркестане. Часть 1. Санкт-Петербург: Сенатская типография; 1911. 262 с.

Downloads

Апублікавана

2025-05-28

Выпуск

№ 2 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Астонаў , О.А. 2025. Некаторыя асаблівасці развіцця гандлю рамеснымі вырабамі ў Туркестане (на прыкладзе Зарафшанскай даліны ў канцы XIX – пачатку XX ст.) . Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 2 (May 2025), 40–47.