Малая Антанта: праблемы, супярэчнасці і крах чэхаславацка-югаслаўска-румынскага альянсу (1920–1938)

Аўтары

  • Францішак Якаб Універсітэт Мацея Бела, вул. Народна, 12, 97401, г. Банска-Бістрыца, Славакія

Ключавыя словы:

Малая Антанта, Чэхаславакія, Румынія, Югаславія, рэгіянальны альянс, міжваенны перыяд, рэвізіянізм, Цэнтральная Еўропа, Балканы
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Даследаванне выканана пры фінансавай падтрымцы фонду «NextGenerationEU» у рамках Плана па аднаўленні і захаванні ўстойлівасці Славацкай Рэспублікі (№ дзярж. рэгістрацыі 09I03-03-V02-00011). Аўтар выказвае шчырую ўдзячнасць свайму навуковаму кіраўніку кандыдату навук (гісторыя), прафесару М. Шмігелю за дапамогу ў правядзенні даследавання.

Анатацыя

Разглядаюцца фарміраванне, развіццё і паступовы распад Малой Антанты – рэгіянальнага саюзу, у які ўваходзілі Чэхаславакія, Югаславія і Румынія ў перыяд 1920–1938 гг. Аналізуюцца прычыны ўтварэння гэтага блока, выяўляюцца ключавыя аспекты яго функцыянавання і наступнага аслаблення, а таксама адсочваюцца рэакцыі дзяржаў-членаў на рэвізіянісцкія пагрозы ў кантэксце зменлівага міжнароднага парадку. Даследуюцца як унутраныя, так і знешнія фактары, якія вызначалі палітыку дзяржаў Малой Антанты. Асаблівая ўвага надаецца пытанням бяспекі, дыпламатыі і эканомікі ў рамках іх супрацоўніцтва, а таксама супярэчнасцям паміж членамі альянсу, якія былі выкліканы адрозненнямі ў геапалітычных прыярытэтах і ўплывам моцных дзяржаў, у прыватнасці нацысцкай Германіі і фашысцкай Італіі. Робіцца выснова аб тым, што, нягледзячы на першапачатковыя намаганні па аб’яднанні і каардынацыі дзеянняў дзяржаў-членаў, Малая Антанта не здолела адаптавацца да зменлівых міжнародных умоў, аслабленай падтрымкі з боку Францыі і адрозненняў, што былі выкліканы неаднолькавымі палітычнымі сістэмамі і ўзроўнем эканамічнага развіцця краін, якія ўваходзілі ў блок. Гэтыя фактары прывялі да распаду фарміравання да пачатку Другой сусветнай вайны.

Біяграфія аўтара

  • Францішак Якаб, Універсітэт Мацея Бела, вул. Народна, 12, 97401, г. Банска-Бістрыца, Славакія

    дактарант кафедры гісторыі філасофскага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Ferenčuhová B. Na ceste k Trianonu – československo-maďarsko-rumunské konfrontácie na jar 1919. V: Petruf P, redaktor. Slovensko a Československo v XX. storočí. Bratislava: Vojenský historický ústav; 2010. s. 23–35.
  2. Ferenčuhová B. Problematika hraníc v stredno-východnej Európe a stabilita versaillského systému medzinárodných vzťahov 1919–1939. Historické štúdie. 2004;43(1):9–30.
  3. Ferenčuhová B. Trianonská mierová zmluva a jej interpretácia v historiografii. V: Čaplovič M, redaktor. Slovensko v dejinách 20. storočia: kapitoly k spoločenským a vojensko-politickým udalostiam. Bratislava: Vojenský historický ústav; 2010. s. 121–139.
  4. Miszczuk M. The Little Entente – expectations and outcomes. Ante Portas – Studia nad Bezpieczeństwem. 2019;2:21–35. DOI: 10.33674/20192.
  5. Moravcová D, Bělina P. Kapitoly z dějiny mezinárodních vztahů 1914–1941. Prague: Institut pro středoevropskou kulturu a politiku; 1998. 133 s.
  6. Fiala J. Mobilizace československé armády na podzim 1921. Historie a vojenství. 1993;2:36–67.
  7. Ferenčuhová B. Slovensko a Malá dohoda z pohľadu geopolitiky. V: Pekník M, redaktor. Pohľady na slovenskú politiku. Bratislava: VEDA; 2000. s. 134–144.
  8. Ádam M. The Little Entente and Europe (1920–1929). Budapest: Akadémiai Kiadó; 1993. 329 p.
  9. Švorc P. Zápas o Podkarpatskú Rus v 20. rokoch 20. storočia na pôde Spoločnosti národov. V: Šesták M, Voráček E, redaktorov. Evropa mezi Německem a Ruskem. Prague: Historický ústav; 2000. s. 267–284.
  10. Sládek Z. Malá dohoda 1919–1938. Prague: Karolinum; 2000. 297 s.
  11. Beneš E. Problémy nové Evropy a zahraniční politika československá. Projevy a úvahy z r. 1919–1924. Prague: Melantricha; 1924. 306 s.
  12. Ferenčuhová B. Funkcia Malej dohody v priestore medzi Balkánom a Baltom – predstavy a skutočnosť. V: Pekník M, redaktor. Republika Česko-Slovensko od monarchie k vlastnému štátu: ilúzie verzus realita II. časť. Bratislava: VEDA; 2021. s. 76–106.
  13. Ferenčuhová B. Politické a vojenské aspekty súčinnosti Malej dohody v rokoch 1919–1921. Historické štúdie. 2021;1:125–148.
  14. Ferenčuhová B. Československá zahraničná politika a otázky medzinárodnej bezpečnosti. V: Zemko M, Bystrický V, redaktorov. Slovensko v Československu (1918–1939). Bratislava: VEDA; 2004. s. 35–56.
  15. Vanku M. Mala Antanta 1920–1938. Užice: Tucović; 1969. 398 s.
  16. Ferenčuhová B. Malá dohoda medzi Francúzskom a Talianskom v 20. rokoch 20. storočia (1920–1927). V: Michálek S, redaktor. Dejinné premeny 20. storočia. Bratislava: VEDA; 2016. s. 67–74.
  17. Ferenčuhová B. Československá zahraničná politika a Európske integračné plány v medzivojnovom období. V: Sládek K, Zelenák P, redaktorov. Slovensko v procese európskej integrácie. Bratislava: CEP; 2005. s. 18–29.
  18. Botoran C. Politicko-vojenská kooperácia Rumunska a Československa v rámci Malej dohody (1920–1938). Vojenská história. 2001;5(1):17–39.
  19. Milak E. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca i Rimski sporazum (1922–1924). V: Avramovski Ž, redaktor. Istorija 20. veka: Zbornik radova XIV–XV. Belgrade: Narodna knjiga; 1982. s. 131–172.
  20. Bakić D. Nikola Pašić and the foreign policy of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, 1919–1926. Balcanica. 2016;1:285–316.
  21. Mićić S. The influence of France and Italyʼs (Central) European projects on Yugoslaviaʼs re-evaluation of regional pacts (1927–1933). Istorija 20. veka. 2000;2:39–60. DOI: 10.29362/ist20veka.2020.2.mic.39-60.
  22. Deák L. Jugoslovensko-italijanski odnosi (1932–1937). V: Avramovski Ž, redaktor. Istorija 20. veka: zbornik radova XIV–XV. Belgrade: Narodna knjiga; 1982. p. 173–214.
  23. Sládek Z. Hospodářske styky malodohodových států v letech 1920–1929. Český časopis historický. 1990;4:514–534.
  24. Feriancová A. (Ne)nájdená bezpečnosť. Nitra: UKF; 2010. 287 s.
  25. Ferenčuhová B. Československo v medzinárodnej politike 20. rokov. V: Ferenčuhová B, Zemko M, redaktorov. V medzivojnovom Československu 1918–1939. Bratislava: VEDA; 2012. s. 59–92.
  26. Bajagić P. M. Југословенско-Румунско Савезништво Између Два Светска Рата (Мала Антанта И Балкански Споразум). В: Звездан А, уредник. Зборник Радова Филозофског Факултета. Ослобађање 2. Косово: Универзитет у Приштини са привременим седиштем Косовској Митровици; 2022. с. 139–162.
  27. Kolářová K. Československo-jihoslovanská liga (1921–1929) a Československo-jihoslovanská revue (1930–1939). Prague: Národní knihovna České republiky; 2022. 354 s.
  28. Dalakoura K. Feminism and politics in the interwar period: the Little Entente of women (1923–1938). Aspasia. 2022;1:37–55.
  29. Horejsek J. Nezdařený pokus o kapitálovou investici v Jugoslávií v meziválečném období. V: Šesták M, Voráček E, redaktorov. Evropa mezi Německem a Ruskem. Prague: Historický ústav; 2000. s. 399–408.
  30. Bystrický V. Pokus o politické a hospodárske upevnenie Malej dohody (1933). Slovanské štúdie. 1977;1:145–176.
  31. Málek J. Organizační pakt Malé dohody 1933. V: Brkolová E, Neudorflová ML, redaktorov. Věře Olivové ad honorem. Sborník příspěvků k novodobým československým dějinám. Prague: Ústav T. G. Masaryka; 2006. p. 127–139.
  32. Musil M. Štefan Osuský – priekopník Spoločnosti národov a zjednotenej Európy. Studia Politica Slovaca. 2011;4(2):85–96.
  33. Ferenčuhová B. Louis Barthou a československá zahraničná politika v roku 1934. V: Šesták M, Voráček E, redaktorov. Evropa mezi Německem a Ruskem. Prague: Historický ústav; 2000. s. 339–354.
  34. Civínová P. Cesta k Paktu štyř velmocí, 1933. Dvacáté století. 2018;10(2):89–99.
  35. Otea I. Nicolae Titulescu between French politicians and the Four-power Pact. Romanian Journal of Historical Studies. 2018;1(1):16–21.
  36. Bystrický V, Deák L. Európa na prelome: diplomatické a politické vzťahy v rokoch 1932–1933. Bratislava: Nakladateľstvo Pravda; 1974. 433 s.
  37. Sládek Z, Romportlová M. Hospodářský a sociální vývoj ve střední a jihovýchodní Evropě 1918–1938. Prague: Státní pedagogické nakladatelství; 1989. 130 s.
  38. Avramovski Ž. Otázka zbrojenia v juhoslovansko-nemeckých vzťahoch roku 1939. Slovanské štúdie. 1975;1:195–228.
  39. Deák L. Zápas o strednú Európu 1933–1938. Bratislava: VEDA; 1986. 292 s.
  40. Lacina V. Hospodářska dezintegrace střední Evropy po první světové válce a snahy o opětné sblížení v letech 1924–1930. Acta Oeconomica Pragensia. 2007;7:272–281.
  41. Balaban M. Економски односи између Југославије и Чехословачке у међуратном периоду. Гласник Удружења Архивских Радника Републике Српске. 2013;5(1):263–274.
  42. Jančík D. Německo a Malá dohoda: hospodářské pronikání Německa do Jugoslávie a Rumunska v první polovině 30. let. Prague: Univerzita Karlova; 1990. 176 s.
  43. Mančev K. Nemecká politika v strednej a juhovýchodnej Európe pred Mníchovom a maďarsko-juhoslovanské vzťahy. Slovanské štúdie. 1971;12(1):111–139.
  44. Vanku M. Отношение Германии к Югославии как члену Малой Антанты (1933—1938). Balcanica. 1986;16–17(1):121–133.
  45. Bystrický V. Balkánske štáty a problém bezpečnosti v druhej polovici tridsiatych rokov. Slovanské štúdie. 1972;13(1):143–156.
  46. Deák L. Pokusy o upevnenie malodohodového spojenectva s Francúzskom v rokoch 1936–1937. Slovanské štúdie. 1972;13(1):88–110.
  47. Lukač D. Treći Rajh i Zemlje Jugoistočne Evrope: Drugi deo 1937–1941. Belgrade: Vojnoizdavački zavod; 1982. 603 s.
  48. Deák L. Miesto Slovenska v československom štáte v rokoch 1918–1938 z medzinárodného hľadiska. V: Zemko M, Bystrický V, redaktorov. Slovensko v Československu (1918–1939). Bratislava: VEDA; 2004. s. 15–34.
  49. Dejmek J. Diplomacie Československa. Díl I. Prague: Academia; 2012. 320 s.
  50. Tejchman M. Československo a Rumunsko v roce 1938 a Malá dohoda. Slovanské štúdie. 1971;12(1):86–110.

Downloads

Апублікавана

2025-11-19

Выпуск

№ 4 (2025): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Copyright (c) 2025 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Якаб, Ф. 2025. Малая Антанта: праблемы, супярэчнасці і крах чэхаславацка-югаслаўска-румынскага альянсу (1920–1938). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 4 (Nov. 2025), 15–24. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2025-4-%p.