Дзейнасць Беларускага штаба партызанскага руху па фіксацыі фактаў нацысцкага генацыду на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў 1942–1944 гг.

Аўтары

  • Святаслаў Валянцінавіч Кулінок Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь, пр. Незалежнасці, 116, 220114, г. Мінск, Беларусь , Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

Беларускі штаб партызанскага руху, Вялікая Айчынная вайна, генацыд, знішчэнне вёсак, аператыўная зводка, разведвальная зводка

Анатацыя

Выяўлены і датаваны раней невядомыя факты ўчынення нацысцкімі акупантамі і іх памагатымі злачынстваў супраць грамадзянскага насельніцтва Беларусі ў 1942–1944 гг. Вызначаны некалькі асноўных груп злачынстваў, зафіксаваных у справаздачных дакументах Беларускага штаба партызанскага руху: знішчэнне сельскіх населеных пунктаў, катаванне і знішчэнне мірных жыхароў, правядзенне карных аперацый, згон грамадзянскага насельніцтва на прымусовыя працы, стварэнне лагераў смерці і месцаў прымусовага ўтрымання, правядзенне «Акцыі-1005». Устаноўлена, што ў Беларускім штабе партызанскага руху атрыманыя звесткі аналізаваліся і пераправяраліся, затым уключаліся ў склад справаздачных дакументаў – аператыўных і разведвальных зводак, якія рассылаліся ва ўсе ваенна-палітычныя органы і арганізацыі (Галоўнае разведвальнае ўпраўленне Генеральнага штаба УС СССР, Цэнтральны штаб партызанскага руху, ЦК КП(б)Б, Народны камісарыят дзяржаўнай бяспекі БССР, аператыўныя аддзелы франтоў і інш.), у выніку чаго на дзяржаўным узроўні ажыццяўлялася фіксацыя злачынстваў акупантаў па гарачых слядах.

Біяграфія аўтара

  • Святаслаў Валянцінавіч Кулінок, Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь, пр. Незалежнасці, 116, 220114, г. Мінск, Беларусь, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат гістарычных навук; намеснік дырэктара Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь, дацэнт кафедры гісторыі Беларусі новага і найноўшага часу гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Калинин ПЗ. Партизанская республика. 3-е издание. Минск: Беларусь; 1973. 367 с.
  2. Пономаренко ПК. Централизация руководства партизанским движением. В: Юденков АФ, редактор. Партия во главе народной борьбы в тылу врага (1941–1944 гг.). Москва: Мысль; 1976. с. 191–215.
  3. Аржаева ЛВ, Доморад КИ, Игнатенко ИМ, Ильящук ГИ, Купреева АП, Лазебников ВС и др. Всенародная борьба в Белоруссии против немецко-фашистских захватчиков в годы Великой Отечественной войны. Том 1, Начало войны – осень 1942 г. Минск: Беларусь; 1983. 590, [1] с.
  4. Аржаева ЛВ, Доморад КИ, Иванов ВМ, Крючок РР, Лазебников ВС, Лемешонок ВИ и др. Всенародная борьба в Белоруссии против немецко-фашистских захватчиков в годы Великой Отечественной войны. Том 2, Ноябрь 1942 г. – декабрь 1943 г. Минск: Беларусь; 1984. 550, [1] с.
  5. Аржаева ЛВ, Гоцман КМ, Доморад КИ, Игнатенко ИМ, Колтунов ГА, Лемешонок ВИ и др. Всенародная борьба в Белоруссии против немецко-фашистских захватчиков в годы Великой Отечественной войны. Том 3, Сентябрь 1943 г. – июль 1944 г. Минск: Беларусь; 1985. 530, [1] с.
  6. Киселев ВК. Партизанская разведка, сентябрь 1943 – июль 1944. Минск: БГУ; 1980. 128 с.
  7. Киселев ВК. Борьба партизан с подрывной деятельностью фашистских спецслужб в Белоруссии. Вопросы истории. 1984;3:42–56.
  8. Пономаренко ПК. Всенародная борьба в тылу немецко-фашистских захватчиков, 1941–1944. Самсонов АМ, редактор. Москва: Наука; 1986. 439 с.
  9. Доморад КИ. Разведка и контрразведка в партизанском движении в Белоруссии, 1941–1944 гг. Игнатенко ИМ, редактор. Минск: Навука і тэхніка; 1995. 254, [2] c.
  10. Паўлаў ЯС, Літвін АМ, рэдактары. Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны. Праблемы гістарыяграфіі і крыніцазнаўства. Мінск: Беларуская навука; 1999. 251, [2] с.
  11. Козел ДА. Белорусский штаб партизанского движения: создание, начало деятельности (сентябрь – ноябрь 1942 г.). Вести Института современных знаний. 2008;4:20–24.
  12. Літвін АМ. Беларускі партызанскі… Да 65-й гадавіны стварэння Беларускага штаба партызанскага руху. Беларускі гістарычны часопіс. 2007;9:3–10.
  13. Літвін АМ. Цэнтральны штаб партызанскага руху і Беларусь. Беларускі гістарычны часопіс. 2007;5:3–12.
  14. Иоффе ЭГ. Белорусский штаб партизанского движения. Минск: Республиканский институт высшей школы; 2009. 52 с.
  15. Кулинок С. Разведывательные документы Белорусского штаба партизанского движения: виды, структура, информативность (по материалам фонда № 1450 Национального архива Республики Беларусь). Архивы и делопроизводство. 2013;4:131–138.
  16. Кулинок СВ. Фонд Белорусского штаба партизанского движения: формирование, состав, использование. По документам Национального архива Республики Беларусь. К 75-летию создания БШПД. Вестник архивиста. 2017;3:84–98. EDN: ZEOGEB.
  17. Шумейко М. Делопроизводство в партизанских отрядах Беларуси в годы Великой Отечественной войны. Архивы и делопроизводство. 2005;2:60–66.
  18. Кулинок С. Делопроизводство и документооборот в Белорусском штабе партизанского движения в годы Великой Отечественной войны (к 75-летию создания БШПД). Архивы и делопроизводство. 2017;5:29–38.
  19. Кохановский АГ. Научно-инновационный потенциал исторического факультета Белорусского государственного университета: традиции и современность. Журнал Белорусского государственного университета. История. 2024;4:7–13. EDN: ZGCHYH.

Downloads

Апублікавана

2026-10-28

Выпуск

№ 3 (2026): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Тэматычны раздзел

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Кулінок, С.В. 2026. Дзейнасць Беларускага штаба партызанскага руху па фіксацыі фактаў нацысцкага генацыду на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў 1942–1944 гг. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 3 (Oct. 2026), 63–70. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2026-3-%p.