Вывучэнне крэдытна-фінансавай сістэмы Расійскай імперыі (1861–1914) у дарэвалюцыйнай гістарыяграфіі: універсітэцкія школы Украіны

Аўтары

  • Кацярына Анатольеўна Бруханчык Прамагралізінг, пр. Пераможцаў, 51, корп. 2, 220035, г. Мінск, Беларусь https://orcid.org/0000-0002-0660-8688

Ключавыя словы:

крэдытна-фінансавая сістэма, украінская гістарыяграфія, кіеўская школа, харкаўская школа, адэская школа, інстытуцыяналізм

Анатацыя

Разглядаюцца ўкраінскія ўніверсітэцкія школы, якія распрацоўвалі пытанні крэдыту і фінансаў Расійскай імперыі другой паловы XIX – пачатку XX ст. у дарэвалюцыйны перыяд. Мэтай артыкула з’яўляецца вызначэнне асноўных навуковых дасягненняў кіеўскай, харкаўскай і адэскай школ фінансавага права ў вывучэнні крэдытна-фінансавай сістэмы Расійскай імперыі (1861–1914) шляхам устанаўлення асаблівасцей дарэвалюцыйнай украінскай гістарыяграфіі, выяўлення характэрных рыс і прадстаўнікоў кожнай з названых навуковых школ. Актуальнасць даследавання заключаецца ў аналізе навуковай спадчыны найбольш прагрэсіўных школ фінансавага права, прадстаўнікі якіх не толькі ўдзельнічалі ў заканатворчай дзейнасці (падрыхтоўка праектаў заканадаўчых актаў па рэалізацыі выкупной аперацыі, правядзенні фінансавай рэформы 1895–1897 гг., а таксама законапраектаў у сферы дробнага крэдыту), уваходзілі ў склад калегіяльных органаў кіравання найбуйнейшых банкаў, але і вылучалі арыгінальныя ідэі як практычнага, так і тэарэтычнага характару. Многія прапановы ўкраінскіх эканамістаў леглі ў аснову новых кірункаў эканамічнай думкі (М. І. Туган-Бараноўскі з’яўляецца заснавальнікам інстытуцыяналізму). Іх спадчыну можна скарыстоўваць пры вырашэнні сучасных стратэгічных задач дзяржавы. Навізна даследавання абумоўліваецца тым, што ўпершыню сістэматызаваны ідэі ўкраінскіх эканамічных школ адносна крэдыту і фінансаў Расійскай імперыі другой паловы XIX – пачатку XX ст. Вызначаны характэрныя рысы кіеўскай (выдатныя прадстаўнікі, прагрэсіўныя погляды, уклад у развіццё інстытуцыяналізму), харкаўскай (папулярызацыя ідэй крэдытнай кааперацыі, правядзенне навуковых семінараў па актуальных эканамічных пытаннях) і адэскай (крытыка банкаў, іх класіфікацыя) навуковых школ. Адзначаны найбольш распаўсюджаныя тэмы для даследавання, пералічаны вядомыя прадстаўнікі.

Біяграфія аўтара

  • Кацярына Анатольеўна Бруханчык, Прамагралізінг, пр. Пераможцаў, 51, корп. 2, 220035, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат гістарычных навук; галоўны спецыяліст юрыдычнага ўпраўлення

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Lushnikova MV, Lushnikov AM. Rossiiskaya shkola finansovogo prava: portrety na fone vremeni [Russian school of financial law: portraits against the background of time]. Yaroslavl: Indigo; 2013. 797 р. Russian.
  2. Korelin AP, editor. Rossiiskie reformatory, XIX – nachalo XX v. [Russian reformers, 19th – early 20th century]. Moscow: Mezhdunarodnye otnosheniya; 1995. 318 p. Russian.
  3. Akulenko V. [The credit system of Ukraine in pre-revolutionary and post-revolutionary times]. Khozyaistvo Ukrainy. 1926;10:127–140. Russian.
  4. Slabchenko M. Materijaly do ekonomichno-socijal’noi’ istorii’ Ukrai’ny XIX stolittja. Tom 2 [Materials on the economic and social history of Ukraine in the 19th century. Volume 2]. Kyiv: Derzhavne vydavnyctvo Ukrai’ny; 1927. 278 p. Ukrainian.
  5. Pogrebyns’kyj O. [Agrarian reconciliation in Ukraine in the light of the State Duma II]. In: Slabchenko M, editor. Zapysky Odes’kogo naukovogo pry UAN tovarystva. Sekcija socijal’no-istorychna. Chastyna 2 [Notes of the Odessa Scientific Partnership at the Academy of Sciences of Ukraine. Socio-historical section. Part 2.]. Odessa: Derzhavne vydavnyctvo Ukrai’ny; 1928. p. 48–92. Ukrainian.
  6. Oprya AV. Rol’ Krest’yanskogo pozemel’nogo banka v provedenii stolypinskoi agrarnoi reformy na Ukraine (1906–1916 gg.) [The role of the Peasant Land Bank in carrying out the Stolypin agrarian reform in Ukraine (1906–1916)] [dissertation abstract]. Dnepropetrovsk: Dnepropetrovskii gosudarstvennyi universitet imeni 300-letiya vossoedineniya Ukrainy s Rossiei; 1982. 24 p. Russian.
  7. Lortikyan EL. Ukrainskie ekonomisty pervoi treti XX stoletiya: ocherki istorii ekonomicheskoi nauki i ekonomicheskogo obrazovaniya [Ukrainian economists of the first third of the 20th century: essays on the history of economic science and economic education]. Kharkiv: Kharkіv; 1995. 193 р. Russian.
  8. Tkachenko AO, Tkachenko IV. Stvorennja i dijal’nist’ bankivs’kyh ustanov na terytorii’ Ukrai’ny: ekonomiko-pravovyj aspect (XVIII stolittja – pochatok 30-h rokiv XX stolittja) [The establishment and activity of banking institutions on the territory of Ukraine: economic and legal aspect (18th century – early 30s of 20th century)]. Sumy: Jaroslavna; 2014. 252 p. Ukrainian.
  9. Radchenko NM. [The historiography of the study of the formation of the financial and credit system of Ukraine in the second half of the 19th century – 1917]. Bulletin of Luhansk Taras Shevchenko National University. 2012;21(2):16–25. Ukrainian.
  10. Shevchenko VV. [The status and prospects of studying banking entrepreneurship in the South of Ukraine in the 19th – early 20th century]. Problemy istorii’ Ukrai’ny XIX – pochatku XX st. 2012;20:317–328. Ukrainian.
  11. Novikova IE Rozvytok bankivs’koi’ systemy Ukrai’ny v umovah stanovlennja rynkovogo gospodarstva (druga polovyna XIX – pochatok XX st.) [The development of the banking system of Ukraine in the conditions of formation of market economy (second half of 19th – beginning of 20th century)] [dissertation abstract]. Kyiv: Taras Shevchenko National University of Kyiv; 2009. 19 p. Ukrainian.
  12. Rejent OP, Shevchenko VV. [Economic development of Greater Ukraine (1861–1900)]. In: Ekonomichna istorija Ukrai’ny: istoryko-ekonomichne doslidzhennja. Tom 1 [The economic history of Ukraine: historical and economic research. Volume 1]. Kyiv: Nika-Centr; 2011. p. 601–652. Ukrainian.
  13. Migulin PP. Nastoyashchee i budushchee russkikh finansov [Present and future of Russian finance]. Kharkiv: Pechatnoe delo; 1907. 389 р. Russian.
  14. Bilimovich AD. Trudy [Works]. Saint Petersburg: Rostok; 2007. 494 р. Russian.
  15. Koritskii EB, Nintsieva GV, Dmitriev AL, Shetov VKh. Ekonomisty russkoi emigratsii [Economists of Russian emigration]. Saint Petersburg: Yuridicheskii tsentr Press; 2000. 286 р. Russian.
  16. Zarubezhnaya Rossiya, 1917–1939 gg. [Russian abroad, 1917–1939]. Saint Petersburg: Evropeiskii dom; 2000. 444 р. Russian.
  17. Ministerstvo finansov, 1802–1902. Chast’ 1 [Ministry of Finance, 1802–1902. Part 1]. Saint Petersburg: Ekspeditsiya zagotovleniya gosudarstvennykh bumag; 1902. 639 p. Russian.
  18. Ministerstvo finansov, 1802–1902. Chast’ 2 [Ministry of Finance, 1802–1902. Part 2]. Saint Petersburg: Ekspeditsiya zagotovleniya gosudarstvennykh bumag; 1902. 692 p. Russian.
  19. Mukhin AB. Ekonomicheskie i upravlencheskie vozzreniya D. I. Pikhno [Economic and managerial views of D. I. Pikhno] [dissertation abstract]. Saint Petersburg: St. Petersburg University; 2003. 33 p. Russian.
  20. Vernadsky IV. Prospekt politicheskoi ekonomii I. Vernadskogo, ordinarnogo professora politicheskoi ekonomii i statistiki v Glavnom pedagogicheskom institute [Prospect of political economy I. Vernadsky, an ordinary professor of political economy and statistics at the Main Pedagogical Institute]. Saint Petersburg: Redaktsiya ekonomicheskogo ukazatelya; 1858. 64 р. Russian.
  21. Tugan-Baranovskii MI. K luchshemu budushchemu: 1 – Etika i obshchestvennaya zhizn’, 2 – Kooperatsiya, 3 – Ekonomicheskaya zhizn’ [For a better future: 1 – Ethics and social life, 2 – Cooperation, 3 – Economic life]. Saint Petersburg: Energiya; 1912. 230 p. Russian.
  22. Tugan-Baranovskii MI. Periodicheskie promyshlennye krizisy [Periodic industrial crises]. Moscow: Nauka; 1997. 573 p. Co-published by the ROSSPEN. Russian.
  23. Tugan-Baranovskii MI. Izbrannoe. Russkaya fabrika v proshlom i nastoyashchem. Istoricheskoe razvitie russkoi fabriki v XIX veke [Favorites. Russian factory in the past and present. The historical development of the Russian factory in the 19th century]. Moscow: Nauka; 1997. 735 p. Russian.
  24. Tugan-Baranovskii MI. Sotsial’nye osnovy kooperatsii [Social foundations of cooperation]. Moscow: Tipo-litografiya tovarishchestva I. N. Kushnerev i K; 1916. 521 p. Russian.
  25. Antsyferov AN. Kooperativnyi kredit i kooperativnye banki [Cooperative credit and cooperative banks]. Kharkiv: Soyuz; 1919. 168 p. Russian.
  26. Borodaevskii SV, compiler. Kooperatsii [Cooperations]. Saint Petersburg: Tipografiya V. F. Kirshbauma; 1904. 171 p. Russian.
  27. Borodaevskii SV, compiler. Kredit [Credit]. Saint Petersburg: Tipografiya V. F. Kirshbauma; 1904. 427 p. Russian.
  28. Yasnopol’skii LN. [State Bank]. In: Voprosy gosudarstvennogo khozyaistva i byudzhetnogo prava. Vypusk 1 [Issues of state economy and budget law. Volume 1]. Saint Petersburg: P. D. Dolgorukov i I. I. Petrunkevich; 1907. p. 233–282. Russian.
  29. Yasnopol’skii LN. [Commercial banks and their role in the modern economic system]. In: Yasnopol’skii LN, editor. Bankovaya entsiklopediya. Tom 1 [Bank Encyclopedia. Volume 1]. Kyiv: Izdatel’stvo Bankovoi entsiklopedii; 1914. p. 1–16. Russian.
  30. Yasnopol’skii LN. [Economic future of the south of Russia and its modern backwardness]. Otechestvennye zapiski. 1871;197(7):70–120. Russian.
  31. Gattenberger KK. Vliyanie russkogo zakonodatel’stva na proizvoditel’nost’ torgovogo bankovskogo kredita [Influence of Russian legislation on the performance of commercial bank credit]. Kharkiv: Universitetskaya tipografiya; 1870. 157 p. Russian.
  32. Gertsenshtein MYa. Agrarnyi vopros. Natsionalizatsiya zemli. Krest’yanskii bank i vykupnaya operatsiya [Agrarian question. Nationalization of the land. Peasant Bank and redemption operation]. Saint Petersburg: Tipografiya O. L. Somovoi; 1906. 92 p. Russian.
  33. Gertsenshtein MYa. Khar’kovskii krakh. Po povodu protsessa o zloupotrebleniyakh v Khar’kovskom zemel’nom i torgovom bankakh [Kharkov crash. About the process of abuse in the Kharkov land and commercial banks]. Saint Petersburg: Tipografiya Sankt-Peterburgskogo aktsionernogo obshchestva «Slovo»; 1903. 202 p. Russian.
  34. Gertsenshtein MYa. [Credit for zemstvos and cities]. Russkaya mysl’. 1892;6:74–94. Russian.
  35. Afanas’ev GE. Denezhnyi krizis [Money crisis]. Odessa: Tipo-litografiya A. Shul’tse; 1900. 32 p. Russian.

Downloads

Апублікавана

2020-07-29

Выпуск

№ 3 (2020): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Гiстарыяграфiя

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Бруханчык, К.А. 2020. Вывучэнне крэдытна-фінансавай сістэмы Расійскай імперыі (1861–1914) у дарэвалюцыйнай гістарыяграфіі: універсітэцкія школы Украіны. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 3 (Jul. 2020), 83–92. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2020-3-83-92.